آثار گسست نسلی

پرسش:

گسست نسلی چه آثار و پيامدهايی را برای جامعه به همراه دارد و چگونه می توان از تحقق آن جلوگيری کرد؟

پاسخ:

در بخش نخست پاسخ به سؤال آثار تفاوت و گسست نسلی به نحو اجمال به تعريف نسل مفهوم تفاوت نسلی و مفهوم گسست نسلی پرداختيم. اينک در بخش پايانی دنباله مطلب را پی می گيريم.

انواع گسست نسلی

معمولاً گسست نسلی را می توان از لحاظ کيفی به دو نوع تقسيم بندی کرد: 1-گسست نسلی ارزشی 2- گسست نسلی هنجاری ارزش ها، باورهای ريشه داری اند که گروه های اجتماعی هنگام سؤال درباره خوبی ها و بدی ها و کمال مطلوب به آنها رجوع می‌کنند، مانند: عدالت، کرامت انسانی، برابری، آزادی، حقوق مدنی، کمالات انسانی و... بنابراين ارزش ها مبانی و اصول ثابت ولايتغيری دارند که از نسلی به نسل ديگر منتقل می‌شود.

هنجارها اصول و قواعد معينی هستند که از مردم انتظار می رود آنها را رعايت کنند مانند: ازدواج، راهنمايی و رانندگی، رئيس و مرئوس، روابط خانوادگی و... اصول و قواعد رفتاری در هر يک از اين عرصه ها را هنجار گويند. هنجارها خود به دو نوع تقسيم می شوند: 1- رسمی 2- غيررسمی. هنجارهای رسمی عبارتند از: هنجارهای مصوب و نوشته شده ای که تخلف از آنها مجازات خاصی را در پی دارد و هنجارهای غير رسمی، معيارهای نانوشته ای هستند که توسط مردم دارای فرهنگ و هويت مشترک رعايت می شوند. شيوه های قومی، آداب و رسوم هر جامعه ای از هنجارهای غيررسمی هستند. بنابراين ارزش ها عام تر از هنجارها هستند و مبنای هنجارها محسوب می شوند. از طرفی ارزش ها ماهيت نظری و ذهنی دارند و در مقام هست ها و پذيرش برخی واقعيت های مربوط به جهان هستی است، در صورتی که هنجارها در مقام بايدها و نبايدها و مربوط به عمل کنشگران است. قواعد رفتاری که آنان بايد عمل کنند برای حفظ هويت فرهنگی و تداوم فرهنگ، ارزش های اجتماعی مهمتر از هنجارها هستند.

بنابراين فاصله نسلی ارزشی، وجود اختلافات و شکاف قابل توجه بين ارزشی های يک نسل با نسل بعدی است و فاصله نسلی هنجاری، اختلاف و شکاف بين هنجارهای يک نسل با نسل بعدی است. لازم به يادآوری است که فاصله نسلی هنجاری تا حدود زيادی امری طبيعی است، چرا که اساساً با توجه به تغيير شرايط محيطی، تغيير مناسب در هنجارهای انسانی امری ضروری است، و اگر هنجارها، متناسب با دگرگونی های اجتماعی تغيير داده نشود و انتظار اين باشد که جوانان در شرايط بسيار متفاوت با والدين و ديگر اقشار زندگی کنند، رفتار کنند، بخورند، بپوشند و... در اين صورت تدريجاً و به ناچار هيمنه و ابهت والدين زير سؤال می رود. به عبارت ديگر همواره فاصله نسلی ابتدا از نوع هنجاری است و اگر اين فاصله تحمل و اصلاح نشود، به فاصله و گسست ارزشی تبديل می شود که بسيار مشکل آفرين و تداوم آن برای جامعه بسيار خطرناک و زيانبار است و به مسخ هويت ارزشی گذشتگان و کسب هويت ارزشی و هنجاری جديد می انجامد.

روزنامه كيهان، شماره 21582 به تاريخ 21/12/95، صفحه 8 (معارف)