دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اخلال

No image
اخلال

كلمات كليدي : اخلال، علم بلاغت، ایجاز مخلّ، ایجاز قصر

عنوان یکی از عیوب سخن، در اصطلاح علم بلاغت است که به دو دسته تقسیم می شود:

1ـ اخلال در باب ایجاز: آن است که بعضی از الفاظی که معنی با آن تمام می‌شود ذکر نشود. بنابراین، بر اثر حَذْف یا قَصْر، الفاظ شعر یا نثر وافی به مقصود نباشد و چنین نقصانی را «ایجازِ مُخِلّ» می نامند.

اخلالی که در نتیجۀ ایجازِ قصر پیدا شده باشد، مانند:

شـعلۀ ادراک خاکستر کلاه افــتاده است

نیست غیر از بالِ قُمری پنبۀ مینای سرو

(بیدل دهلوی)

و اخلالی که در نتیجۀ ایجازِ حذف پیدا شده باشد، مانند:

زنِ بـــدخـــو را مانی که مــــرا با تـو

سازگاری نه صواب است و نه بیزاری

(ناصر خسرو)

که شاعر، زنِ بدخو و دارای مهریه سنگین را اراده کرده است.

2ـ اخلال در باب اطناب: افزودنِ لفظی است که با افزودنِ آن معنی فاسد شود و بر این اساس،تَطْویل و حَشْوِ مُقْسِد، مُخلِّ بلاغت است. مانند:

وَلا فَضْلَ یها لِلشَّجاعةِ وَالنَّدی

وَ صَـبْرُ الفَتی لَوْ لا لقاءُ شَعوبِ

(متنبی)

یعنی اگر مواجهه با مرگ نبود، شجاعت و سخاوت و صبر انسان فضیلتی نداشت،

که لفظ «ندی» با مفهوم و مقصود مورد نظر شاعر سازگاری ندارد، زیرا اگر مرگ نباشد، و سخاوتمند بداند که جاویدان است، دلبستگی او به دنیا بیشتر و بخشندگی او کمتر می‌شود.

دانشمندان بلاغت، همچنین منطبق نبودن کلام با مقتضای حال، و فراهم نبودن شرایط فصاحت را مُخلِّ بلاغت دانسته‌اند.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

آیت الله حاج میرزا محمد غروی تبریزی (آیت اخلاص)

او يكي از علماي واقعي و زاهد بود و تا آخر عمر، تدريس را ترك نكرد . در سرما و گرما و با كهولت سن، راه طولاني را پياده به مدرسه طالبيه مي آمد . چند بار شاگردانش عرض كردند: «حاج آقا چرا سوار تاكسي نمي شويد؟» فرمود: «من كه توان آمدن دارم، چرا مال امام را خرج كنم؟
No image

حضرت آیت الله حاج میرزا علی هسته ای اصفهانی

مرحوم هسته اي اصفهاني، موقعي كه آوازه و شهرت مرحوم آيت الله شهيد شيخ فضل الله نوري در ايران منتشر شده بود، وارد تهران شد و ابتدا به دروس برخي از اساتيد مشهور تهران رفت، ولي آنان را قابل استفاده براي خود نديد و دروس آنان را قابل مقايسه با اساتيد اصفهان ندانست.
No image

مرحوم حاج عباسعلی حسینی

در این بخش سیره ی تبلیغی مرحوم حاج عباسعلی حسینی بیان شده است.
No image

حاج شیخ حسن حجتی واعظ

رحوم حجتي واعظ، سخنوري بصير، شجاع، بليغ و فصيح بود . هنوز هم بعد از چهل سال از خاموش شدن اين خورشيد درخشان شمال، در افواه و السنه مردم سخن از ملاحت و شيريني سخنان وي مي رود .
No image

امام خمینی (ره) آینه مهر و قهر

امام در طول شبانه روز حتي يك دقيقه وقت تلف شده و بدون برنامه از قبل تعيين شده نداشتند . با توجه به شرايط سني و ميزان فعاليتي كه داشتند، باز هم ساعات خاصي را در سه نوبت - هر كدام، نيم تا يك ساعت - به اهل منزل اختصاص داده بودند كه هر كدام از ما كه مايل بوديم خدمت ايشان مي رسيديم و مسائل خودمان را مطرح مي كرديم.
Powered by TayaCMS