اسناد

كلمات كليدي : اسناد، مسند، مسندالیه، اسناد خبری، اسناد انشایی، اسناد حقیقی، اسناد مجازی

اسناد (یا نسبت حکمیه و رابطه) پیوند میان مسند‌الیه و مسند را برای ایجاد مفهوم برقرار می‌کند که عامل این پیوند در زبان فارسی فعل است، مانند:

ترکان پارسی گوی بخشندگان عُمرَند

مُسندالیه مسند

انواع اسناد:

1- اسناد خبری: در این اسناد افادۀ حکم یا خبر،اعمّ از ثبوت یا سلب، ما بازاء خارجی دارد و ذاتاً قابل صدق و کذب است.

2- اسناد انشایی: در این اسناد، مفهوم در لفظ باقی می‌ماند و حکم، نسبت خارجی ندارد و به همین سبب قابل صدق و کذب نیست.

اسناد خبری، بسته به احوال مخاطب و میزان آگاهی او از حکم، به سه قسم تقسیم می‌شود:

1- اسناد ابتدایی: در این اسناد مخاطب نسبت به حکم خالی الذّهن است و پیام را دریافت می‌کند؛

2- اسناد طلبی: در این اسناد مخاطب به درستی پیام شک دارد و گوینده برای رفع تردید، سخن را موکد می‌کند؛

3- اسناد انکاری: در این اسناد، خبر، برای شنونده‌ای که منکر پیام است، به صورت مضاعف تاکید می‌شود.

اسناد، اعمّ از خبری یا انشایی، بر دو گونه است:

1- اسناد حقیقی: اسناد حکم (یا فعل)‌است به فاعل حقیقی، بر حسب اعتقاد متکلّم، مانند: علی آمد.

2- اسناد مجازی: نسبت حکم است به فاعل غیر حقیقی، مشروط بر آن‌که میان حکم و فاعل حقیقی ارتباطی وجود داشته باشد مانند: خورشید بر جهانیان خندید. اسناد مجازی بیشتر جنبۀ ادبی دارد.

نوعی دیگر از اسناد هست که نه حقیقی و نه مجازی است. در این نوع، پیوستن مسند به مسندالیه تنها برای ربط است و فعل جمله نیز فعل ربطی است مانند: هوا سرد است.