دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

براعت استهلال

No image
براعت استهلال

كلمات كليدي : علم بديع، براعت استهلال، حسن ابتداء، فاتحة الكتاب

براعت استهلال عنوان یکی از صنایع ادبی در علم بدیع است. «بَراعت» در لغت به معنیِ «تفوّق و برتری» و «استهلال» به معنیِ «آوای نوزاد در هنگام تولّد» است. «براعتِ استهلال» در دانش بدیع یا در علم تقریض، از فروعِ صنعتِ «حُسنِ اِبتدا»، و اخصّ از آن است.

براعت استهلال را بدان سبب بدین نام خوانده‌اند که سخنِ آراسته بدین صنعت، سخنی است که بر دیگر سخن‌ها برتری دارد، و همانندی آن با «آوای کودک به هنگام تولّد» آن است که کودک، چون آوا برآوَرَد، حیاتِ خود را اعلام می‌دارد، و روشن می‌شود که پسر است یا دختر، و از براعتِ استهلال نیز معلوم می‌شود که محتوا و مضمونِ نوشته یا سروده چیست.براعتِ استهلال آن است که آغازِ سخن مناسب حال گوینده و متناسب با مقصود وی باشد؛ یعنی مقدّمۀ سخن بر مسائل و مباحثی که در متن (ذوالمقدّمه)‌بیان می‌شود، دلالت کند. مانند:

افسرِ سلطانِ گل پیدا شد از طرْفِ چمن

مَقْدَمَش یا رب مبارک باد بر سرو و سمن

(حافظ)

که به جلوسِ پادشاهی بر تختِ سلطنت اشاره دارد.

در این صنعت، نویسنده یا شاعر، با الفاظی دلپذیر و اشاراتی لطیف، مقدّمه‌ای مناسب و متناسب با موضوعی که می‌نویسد یا می‌سراید ترتیب می‌دهد، بدان‌سان که شنونده و خوانندۀ صاحبِ ذوقِ سلیم دریابد که مقصود او چیست، و پس از آن چه‌ می‌خواهد بگوید.

قرآن شناسان، سورۀ مبارک «فاتحة الکتاب» را نمونۀ برجستۀ براعت استهلال و آن را مشتمل بر جمیعِ مقاصد خداوند در قرآن کریم دانسته‌اند. از نمونه‌های برجستۀ این صنعت، مقدّمۀ داستان رستم و سهراب، و مقدّمۀ داستان رستم و اسفندیار در شاهنامۀ‌ فردوسی است.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

آیت الله حاج میرزا محمد غروی تبریزی (آیت اخلاص)

او يكي از علماي واقعي و زاهد بود و تا آخر عمر، تدريس را ترك نكرد . در سرما و گرما و با كهولت سن، راه طولاني را پياده به مدرسه طالبيه مي آمد . چند بار شاگردانش عرض كردند: «حاج آقا چرا سوار تاكسي نمي شويد؟» فرمود: «من كه توان آمدن دارم، چرا مال امام را خرج كنم؟
No image

حضرت آیت الله حاج میرزا علی هسته ای اصفهانی

مرحوم هسته اي اصفهاني، موقعي كه آوازه و شهرت مرحوم آيت الله شهيد شيخ فضل الله نوري در ايران منتشر شده بود، وارد تهران شد و ابتدا به دروس برخي از اساتيد مشهور تهران رفت، ولي آنان را قابل استفاده براي خود نديد و دروس آنان را قابل مقايسه با اساتيد اصفهان ندانست.
No image

مرحوم حاج عباسعلی حسینی

در این بخش سیره ی تبلیغی مرحوم حاج عباسعلی حسینی بیان شده است.
No image

حاج شیخ حسن حجتی واعظ

رحوم حجتي واعظ، سخنوري بصير، شجاع، بليغ و فصيح بود . هنوز هم بعد از چهل سال از خاموش شدن اين خورشيد درخشان شمال، در افواه و السنه مردم سخن از ملاحت و شيريني سخنان وي مي رود .
No image

امام خمینی (ره) آینه مهر و قهر

امام در طول شبانه روز حتي يك دقيقه وقت تلف شده و بدون برنامه از قبل تعيين شده نداشتند . با توجه به شرايط سني و ميزان فعاليتي كه داشتند، باز هم ساعات خاصي را در سه نوبت - هر كدام، نيم تا يك ساعت - به اهل منزل اختصاص داده بودند كه هر كدام از ما كه مايل بوديم خدمت ايشان مي رسيديم و مسائل خودمان را مطرح مي كرديم.
Powered by TayaCMS