جلال آل احمد

كلمات كليدي : جلال آل احمد، خسي در ميقات، غربزدگي، سفرنامه، مدير مدرسه.

نویسنده : داریوش سعادتی لیلان و اعظم بابائی

تولد: 2 آذر 1302 3 هـ.ق – تهران

وفات: 17 شهریور 1348 – اسالم گیلان

جلال آل احمد در 2 آذر 1302 در تهران در خانواده‌ای مذهبی و روحانی به دنیا آمد. در 1323 به حزب توده پیوست و سه سال بعد در انشعابی جنجالی از آن کناره گرفت. نخستین مجموعه داستان خود به نام «دید و بازدید» را در همین دوران منتشر کرده بود. او که تاثیری گسترده بر جریان روشنفکری دوران خود داشت، به جز نوشتن داستان به نگارش مقالات اجتماعی، پژوهش‌های مردم‌شناسی، سفرنامه‌ها و ترجمه‌های متعددی نیز پرداخت. شاید مهمترین ویژگی‌ ادبی آل احمد نثر او بود. نثری فشرده و موجز و در عین حال عصبی و پرخاشگر، که نمونه‌های خوب آن را در سفرنامه‌های او مثل «خسی در میقات» و یا داستان – زندگی‌نامه‌ی «سنگی بر گوری» می‌توان دید. وی در 18 شهریور 1348 در اسالم گیلان در گذشت.

آثار:

برخی از مهمترین آثار جلال آل احمد عبارتند از: مجموعه سفر نامه ها: از رنجی که می‌بریم؛ اورازان؛ تات نشین‌های بلوک زهرا؛ جزیره خارک در یتیم خلیج‌فارس؛ خسی در میقات؛ و مجموعه ای که شامل مقالات، رمان ها و داستان های کوتاه است: پنج داستان؛ چهل طوطی؛ در خدمت و خیانت روشنفکران؛ دست‌های آلوده؛ دید و بازدید؛ زن زیادی؛ سرگذشت کندوها؛ سفر آمریکا؛ سفر به ولایت عزراییل؛ سفر روس؛ سه تار؛ غرب‌زدگی؛ مدیر مدرسه؛ مکالمات؛ نفرین زمین؛ نون والقلم؛ یک چاه و دو چاله.

جلال آل احمد نویسنده‌ای پویا است که در چند عرصه جولان داده است، در عرصه داستان‌نویسی، ترجمه مقاله و سفرنامه. او صاحب سبک خاص خود است؛ نسرش و سبکش همانند شخصیتش، شتابزده، عصبی صریح و صمیمی است. دغدغه‌ی او در تمام آثارش، مردم و آگاهاندن آنان است. جلال هیچ گاه در کنار گود تماشاگر ماجرا نبود، بلکه همواره خود را به داخل گود می‌انداخت و همیشه هم حرفی برای گفتن داشت و از قضا صریح و بی‌تعارف می‌نوشت.

در حیطه داستان، او جریان داستانی درون‌گرا و یأس آلودی را که از صادق هدایت آغاز شده بود، یکباره به برون‌گرایی و پرخاش و حساسیت واداشت، و روحی پویا، زنده و تیزبین به کالبد داستان دمید. در حیطه مقاله‌نویسی می‌توان گفت اوج شکوفایی او در مقاله‌ی «غربزدگی» است. جلال در این اثر هم همان مختصات ساده بیان صریح خود را حفظ کرده ودر این مقاله مردم را متوجه هویت بومی و شرقی خود کرد و ثابت نمود که در عرصه مقاله‌نویسی نیز می‌توان موفق شد.

جلال آل احمد شخصیتی کنجکاو داشت، او در طول عمر خود به چند جا سفر کرد و منتهای همت خویش را برای درک و فهم فرهنگ و آداب و رسوم کشور خود به کار بست و در این ضمن سفرنامه‌هایی تهیه کرد، از جمله «تات نشین‌های بلوک زهرا» و «اورازان»؛ سفرنامه دیگر او «خسی در میقات»‌است که به ثبت خاطرات سفر حج پرداخته است.

او آثاری از نویسندگان غربی از جمله «بیگانه» اثر «آلبر کامو» و «دست‌های آلوده» از «ژان پل سارتر» را ترجمه کرده است.