روش تربيت فرزند

در روايات ما آمده است که فرزندان را با نماز، روزه، وضو و هر آنچه در حد فهم کودک است آشنا کنيم و بدين وسيله او را به دين پيوند زنيم، البته بايد توجه داشت آموزش تدريجي است و در زمان‌هاي مناسب بايد اقدام کرد. از بيانات مولا در نامه ?? نتايجي حاصل مي‌شود که اصول آن را در ادامه مي‌خوانيد.

فرزند پاره تن است: والدين توجه داشته باشند که فرزند ثمره وجودي آنهاست، از گوشت و پوست و خون آنها است، اگر آسيبي به او برسد، گويي والدين دچار آسيب شده‌اند و اگر والديني به اين باور نرسند نمي‌توانند زمينه‌ساز سعادت فرزند خود باشند.«وَ وَجَدْتُکَ بَعْضى، بَلْ وَجَدْتُکَ کُلى حَتى کَاَنَ شَيْئا لَوْ اَصابَکَ اَصابَنى، وَ کَاَنَ الْمَوْتَ لَوْ اَتاکَ اَتانى، فَعَنانى مِنْ اَمْرِکَ ما يَعْنينى مِنْ اَمْرِ نَفْسى».

تربيت ديني: پاک و پليد و خوب و بد يکي نيست، دين آن برنامه‌اي است که موجب فلاح و رستگاري بشر است، از اينجا ضرورت اهتمام به تربيت ديني فرزند روشن مي‌شود. «اِنى اُوصيکَ بِتَقْوَى اللهِ وَ لُزُومِ اَمْرِهِ، وَ عِمارَهِ قَلْبِکَ بِذِکْرِهِ، وَ الاِعْتِصامِ بِحَبْلِهِ وَ اَىُ سَبَب اَوْثَقُ مِنْ سَبَب بَيْنَکَ وَ بَيْنَ اللهِ اِنْ اَنْتَ اَخَذْتَ بِهِ؟! اَحْىِ قَلْبَکَ بِالْمَوْعِظَهِ، وَ اَمِتْهُ بِالزَهادَهِ، وَ قَوِهِ بِالْيَقينِ، وَ نَوِرْهُ بِالْحِکْمَهِ، وَ ذَلِلْهُ بِذِکْرِ الْمَوْتِ، وَ قَرِرْهُ بِالْفَناءِ، وَ بَصِرْهُ فَجائِعَ الدُنْيا، وَ حَذِرْهُ صَوْلَهَ الدَهْرِ، وَ فُحْشَ تَقَلُبِ اللَيالى وَ الايامِ...»

لقمه حلال: انحراف بشر از آنجا شکل مي‌گيرد که به سمت پليدي‌ها سوق پيدا مي‌کند، کودکاني که فطرت پاک دارند و هنوز در اجتماع حاضر نشده‌اند بيشترين اثر انحرافي را از ناحيه لقمه مي‌بينند، براي جلوگيري از اين امر شايسته است به مقوله تغذيه از لقمه حلال پيش از بيش توجه داشته باشيم.

موعظه: براي استحکام بنياد اخلاقي کودک بايست او را موعظه کرد،‌ البته اين مواعظ نبايد از موضع بالا و متکبرانه باشد،‌ با لحن نرم و اگر در سنين پايين‌‌تر باشد، بازگويي داستان‌ها و قصه‌هاي قرآني که ارزش‌هاي ديني و ضد ارزش‌ها را به کودک آموزش مي‌دهد گزينه مناسبي خواهد بود. «فَاَصْلِحْ مَثْواکَ، وَ لاتَبِعْ آخِرَتَکَ بِدُنْياکَ، وَ دَعِ الْقَوْلَ فيما...وَاْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ تَکُنْ مِنْ اَهْلِهِ، وَ اَنْکِرِ الْمُنْکَرَ بِيَدِکَ وَ لِسانِکَ، وَ بايِنْ مَنْ فَعَلَهُ بِجُهْدِکَ وَ جاهِدْ فِى اللهِ حَقَ جِهادِهِ، وَ لا تَاْخُذْکَ...»

آشنايي با دين: در روايات ما آمده است که فرزندان را با نماز، روزه، وضو قبله و هر آنچه در حد فهم کودک است آشنا کنيم و بدين وسيله او را به دين پيوند زنيم، البته بايد توجه داشت آموزش تدريجي است و در زمان‌هاي مناسب بايد اقدام کرد، مثلاً هنگامي که کودک کسل و خواب‌آلود است،‌ اين رفتار مضر است.«وَاعْلَمْ يا بُنَىَ، اَنَ اَحَبَ ما اَنْتَ آخِذٌ بِهِ اِلَىَ مِنْ وَصِيَتى تَقْوَى اللهِ، وَ الاِقْتِصارُ عَلى ما فَرَضَهُ اللهُ عَلَيْکَ، وَ الاَخْذُ بِما مَضى عَلَيْهِ الاَوَلُونَ مِنْ آبائِکَ، وَ الصالِحُونَ مِنْ اَهْلِ بَيْتِکَ، فَاِنَهُمْ لَمْ يَدَعُوا اَنْ نَظَرُوا لِاَنْفُسِهِمْ کَما اَنْتَ ناظِرٌ، وَ فَکَرُوا کَما اَنْتَ مُفَکِرٌ... وَ اَنْ اَبْتَدِئَکَ بِتَعْليمِ کِتابِ اللهِ وَ تَاْويلِهِ، وَ شَرائِعِ الاِسْلامِ وَ اَحْکامِهِ، وَ حَلالِهِ وَ حَرامِهِ، لا اُجاوِزُ ذلِکَ بِکَ اِلى غَيْرِهِ...».

لزوم تسريع تربيت فرزندان: امام در اين نامه به نکته مهمي اشاره فرموده‌اند و آن اينکه فطرت پاک کودک همچون کشتزاري است که تا زبر نشده بايد در آن باورهاي اعتقادي و تربيت ديني نهادينه شود، بهترين زمان از نونهالي تا دوران نوجواني است.

شناخت نيکي‌ها: چه خوب است فرزند را با نيکي‌ها به صورت عملي آشنا کنيم،‌ اگر قصد کمک به ايتام نيازمندان را داريم، کودک را با انفاق آشنا کنيم، بدين صورت که با حضور در مراسم اين چنيني مانند جشن عاطفه‌ها پول و کادوي اهدايي را به دست فرزند دهيم تا او آن را تقديم نيازمندان کند. «لِغَيْرِکَ ما تُحِبُ لِنَفْسِکَ، وَ اکْرَهْ لَهُ ما تَکْرَهُ لَها، وَ لاتَظْلِمْ کَما لاتُحِبُ اَنْ تُظْلَمَ، وَ اَحْسِنْ کَما تُحِبُ اَنْ يُحْسَنَ اِلَيْکَ، وَاسْتَقْبِحْ مِنْ نَفْسِکَ ما تَسْتَقْبِحُ مِنْ غَيْرِکَ، وَارْضَ مِنَ الناسِ بِما...».

علم به يقينيات: آگاه‌سازي مي‌تواند عاملي براي دوري از تشکيکات بوده و فرد را در عمل به يقينيات و آنچه براي او روشن است ياري کند، تربيت ديني کودک از دوران طفوليت موجب مي‌شود تا در سنين نوجواني و جواني فرزندان مسير پيش‌رو را به درستي تشخيص داده و با توجه به مبدأ و معاد قدم در راه سعادت گذارند.