دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فاعل جبری

No image
فاعل جبری

كلمات كليدي : فاعل جبري، فاعل بالجبر، جبر، اختيار

نویسنده : مهدي افضلي

یکی از اقسام علت فاعلی، فاعل بالجبر یا فاعل جبری است. اقسام فاعل و نام هریک دایر مدار وجود علم و نحوة علم فاعل به فعل و سازگاری یا ناسازگاری فعل با وجود فاعل است. فاعل بالجبر فاعلی است که کارهایش را از روی شعور و آگاهی انجام می‌دهد، ولی انجام فعل از روی اختیار و ارادة فاعل نیست. در مواردی که فاعل مختاری مانند انسان، فعلی را به اجبار و تهدید از سوی کس دیگر انجام می‌دهد، فاعل را بالجبر می‌نامند. انسان در فعل غیر اختیاری علم به فعل دارد و علم او نیز در انجام فعل مدخلیت دارد، اما نه فعل موافق طبع اوست و نه او خود به قصد خویش آن را انتخاب کرده‌ است، بلکه فشار بیرونی او را وادار به این کار کرده است. بسیاری از فلاسفه همانند چنین فعلی را اختیاری نمی‌دانند. ولی برخی از فلاسفه معتقدند تاثیر عامل بیرونی در انجام این کار، آنرا از اختیاری بودن خارج نمی‌کند، زیرا انسان می‌تواند آن فعل را انتخاب نکند و به مفاد تهدید نیروی قاهر تن دهد. سخن فلاسفه مبنی بر غیر اختیاری دانستن فعل وقتی تمام است که فشار به حدی باشد که کاملا اختیار را از فاعل سلب کند، اگر چنین شود، در این صورت صدق عنوان فاعل بر آن نوعی تسامح خواهد بود، زیرا بیشتر به منفعل شبیه است تا فاعل.

مقاله

نویسنده مهدي افضلي

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

آیت الله حاج میرزا محمد غروی تبریزی (آیت اخلاص)

او يكي از علماي واقعي و زاهد بود و تا آخر عمر، تدريس را ترك نكرد . در سرما و گرما و با كهولت سن، راه طولاني را پياده به مدرسه طالبيه مي آمد . چند بار شاگردانش عرض كردند: «حاج آقا چرا سوار تاكسي نمي شويد؟» فرمود: «من كه توان آمدن دارم، چرا مال امام را خرج كنم؟
No image

حضرت آیت الله حاج میرزا علی هسته ای اصفهانی

مرحوم هسته اي اصفهاني، موقعي كه آوازه و شهرت مرحوم آيت الله شهيد شيخ فضل الله نوري در ايران منتشر شده بود، وارد تهران شد و ابتدا به دروس برخي از اساتيد مشهور تهران رفت، ولي آنان را قابل استفاده براي خود نديد و دروس آنان را قابل مقايسه با اساتيد اصفهان ندانست.
No image

مرحوم حاج عباسعلی حسینی

در این بخش سیره ی تبلیغی مرحوم حاج عباسعلی حسینی بیان شده است.
No image

حاج شیخ حسن حجتی واعظ

رحوم حجتي واعظ، سخنوري بصير، شجاع، بليغ و فصيح بود . هنوز هم بعد از چهل سال از خاموش شدن اين خورشيد درخشان شمال، در افواه و السنه مردم سخن از ملاحت و شيريني سخنان وي مي رود .
No image

امام خمینی (ره) آینه مهر و قهر

امام در طول شبانه روز حتي يك دقيقه وقت تلف شده و بدون برنامه از قبل تعيين شده نداشتند . با توجه به شرايط سني و ميزان فعاليتي كه داشتند، باز هم ساعات خاصي را در سه نوبت - هر كدام، نيم تا يك ساعت - به اهل منزل اختصاص داده بودند كه هر كدام از ما كه مايل بوديم خدمت ايشان مي رسيديم و مسائل خودمان را مطرح مي كرديم.
Powered by TayaCMS