تحویل

كلمات كليدي : تحویل، حدیث، سند

نویسنده : (تليخص)هیئت تحریریه سایت پژوه

تحویل

در لغت به معنای گردانیدن و در اصطلاح محدّثان آن است که اگر حدیثی دو یا چند سند داشته باشد، برای اختصار، حدیث را با همۀ سندها به طور کامل نقل نمی‌کنند، بلکه ابتدا همۀ سند‌های حدیث را ذکر می‌کنند و در نهایت «متن» حدیث را می‌آورند. برای این‌که این سندهای مختلف در هم نیامیزند یا این توهٌم پیش نیاید که نویسنده حدیث را ناتمام رها کرده است، بین دو سند معمولاً از علامت رمز ح استفاده می‌شود.

جمال الدین قاسمی در "قواعد التحدیث" تلفظ واژۀ تحویل را برای آن نیکو شمرده است و محمدرضا مامقانی گفته است که برخی حدیث‌پژوهان آن را حیلولة خوانده‌اند.

عموم محدّثان شیعه و به خصوص مشایخ ثلاثه (کلینی، صدوق، طوسی) در کتب چهارگانۀ حدیثی رمزگذاری نکرده‌اند و به هنگام انتقال از یک سند به سند دیگر از حرف عطف استفاده کرده‌اند.