دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی

توحید از ریشه وحدت و واحد در لغت عرب به معنای یکتا می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «بهترین علم، علم توحید است. چه اینکه ارزش هر علمی به معلوم و متعلق آن است و معلوم در این علم، خداوند است».
یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی
یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی
نویسنده: احمد فضلیان


توحید از ریشه وحدت و واحد در لغت عرب به معنای یکتا می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «بهترین علم، علم توحید است. چه اینکه ارزش هر علمی به معلوم و متعلق آن است و معلوم در این علم، خداوند است». از جمله راههای اثبات توحید در قرآن کریم، راه فطرت و برهان نظم است که بدون ناظم، وجود نظم در جهان محال و دور از ذهن می‌باشد. تمایل مشترک تمامی انسان‌ها به کمال گرایی یک امری فطری و اثبات گر توحید است. چرا که محال است امری در میان تمامی انسان‌ها به صورتی مشترک به ودیعه نهاده شود و در عالم خارج، عاطل بوده و وجود نداشته باشد. لذا فطرت مشترک در نهاد آدمیان نشان از خالقی واحد در جهان بیکران هستی دارد.

توحید یک امر بسیط بوده دارای درجات و مراتبی است. بسیاری از محققان اسلامی درجات توحید را در چهار مرتبه ذکر کرده‌اند: توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی. توحید ذاتی یعنی اعتقاد به وحدانیت و بی همتایی خداوند در ذات خویش. به عبارتی عدم اعتقاد به تکثر وجودی و پرهیز از تعدد گرایی از لوازم توحید ذاتی به شمار می‌آید. منظور از توحید صفاتی این است که صفات باری تعالی همچون ذات یگانه وی، بی همتا و یکتا است. توحید افعالی به این مرتبه از توحید اشاره دارد که تمامی نظامات و اسباب و روابط بین نظام آفرینش ناشی از اراده وقدرت الهی است. اعتقاد به این که تنها خداوند سزاوار عبادت و پرستش است به توحید عبادی مربوط می‌گردد. باید اذعان داشت توحید ذاتی و توحید عبادی از اصول اولیه و اساس اعتقادی اسلامی به شمار می‌آید. توحید افعالی دارای شاخه‌های توحید در ربوبیت و توحید خالقیت می‌باشد. توحید در ربوبیت به معنا ی آن است که در مجموع، کل آفرینش و هستی دارای یک مدبر است. توحید خالقیت اشاره به آن دارد که برای جهان آفرینش تنها یک آفریدگار و خالق وجود دارد. و به عبارتی دیگر برآیند توحید افعالی و اعتقاد به توحید در ربوبیت و توحید خالقیت این است که مدبّر و خالق یکی است.

بی تردید هر موجودی در ذات و هستی خویش و در افعال و کردار خویش نیازمند اراده و خواست الهی است. اعمال انسان‌ها و نظام علت و معلول دارای دو جنبه مباشری و تسبیبی است. اعمال آدمی نسبت به خود او جنبه مباشری دارد و نسبت به خداوند دارای جنبه تسبیبی است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «تو تیر نینداختی هنگامی که تیر انداختی بلکه خدا انداخت». به عبارتی تاثیر سبب‌ها ناشی از اراده الهی است. ودر قرآن کریم می‌خوانیم:« به دریا فرمان دهد که موسی و قوم او را غرق نکند». در این بین معجزات پیامبران که اموری خارق‌العاده و غیر عادی تلقی می‌شوند دارای علت طبیعی و شناخته شده نبوده و خارج از نظام عادی علت و معلول می‌باشند.

مقاله

نویسنده احمد فضلیان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

در انتظار شروع | نقدی بر فیلم «برف روی کاج‌ها»

در انتظار شروع | نقدی بر فیلم «برف روی کاج‌ها»

مخاطب تا آخرین لحظه در انتظار یک رویداد یا کنش است. رویدادی که نه محصولِ خواست کارگردان، بلکه بر آمده از صفات و انگیزه‌های آدم‌های داستان باشد…
شیخ صنعان پیر عهد خویش بود

شیخ صنعان پیر عهد خویش بود

«رژیمی از جنس طلا» | نقد فیلم رژیم طلایی

«رژیمی از جنس طلا» | نقد فیلم رژیم طلایی

«رژیم طلایی»، معضلات رایج در جامعه، در روابط زن و شوهری را مورد توجه قرار داده و با هجو آن در قالب کمدی، سعی کرده تا آن‌ها را مورد انتقاد قرار دهد…
سقفی و معشوقی و پسرکی و من | نوشته‌ای بر حوض نقاشی

سقفی و معشوقی و پسرکی و من | نوشته‌ای بر حوض نقاشی

خواندن این یادداشت تنها به کسانی توصیه می‌شود که یا فیلم "حوض نقاشی" را دیده‌اند و یا پیش از خواندن این یادداشت قصد دیدنش را کرده‌اند…
جوانی یعنی بی قاعدگی؟! | نقد فیلم قاعده تصادف

جوانی یعنی بی قاعدگی؟! | نقد فیلم قاعده تصادف

پر شدن شکاف نسل‌ها و بهبود روابط بین جوانان با پدر و مادر و نسل پیش از خود، نیاز به خواست و همت هر دو طرف ماجرا دارد…
Powered by TayaCMS