آثار توکل

آثار توکل

قال علی(ع):«تَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَإِنَّهُ قَدْ تَکَفَّلَ بِکِفَایَةِ الْمُتَوَکِّلِینَ عَلَیْهِ»(تصنیف غرر الحکم،حدیث 386)

قرآن کریم برای توکل انسان مؤمن بر خدا آثار فراوانی بر می‌شمارد از جمله اینکه:

‌1- متوکل محبوب خدا است.

کسی که در تمام کارها به خداوند توکل می‌کند، مورد مهر و محبت خداوند قرار می‌گیرد و خداوند چنین کسی را دوست می‌دارد. خداوند در قرآن می‌فرماید:

«إنّ الله یحب المتوکّلین»

خداوند کسانی را که به او توکل می‌کنند، دوست می‌دارد.

2- خداوند امور متوکّلین را کفایت می‌کند.

چون خداوند محبّ و محبوب خود را رها نمی‌کند و آثار هر محبوب به دست محبّ او ظهور می‌کند خداوند امور متوکلان را کفایت می‌کند. خداوند در قرآن می‌فرماید:

«و من یتوکل علی الله فهو حسبه»[1]

کسی که به خداوند توکل ‌کند، خداوند او را کفایت می‌کند.

«وکفی بالله وکیلا»[2]

تنها خداوند به عنوان وکیل کافی است.

و لذا چون خداوند وکیلی نفوذ ناپذیر و سنجیده کار است.[3] پس او بهترین وکیل است.[4] توکل بر خدا باعث می‌شود که همه ابزارها از کارائی لازم برخوردار شوند و اگر کمبودی و کاستی‌ای نیز وجود دارد به خوبی ترمیم و جبران شود. قرآن درباره جنگ احد می‌فرماید: با این که رزمندگان مسلمان مجروح بودند ‌عدّه و عُدّه آنها نیز کم بود و ‌گروهی فرار کرده و گروهی نیز کشته شده بودند، اما چون بر خدا، توکل کردند بر اثر امداد غیبی زمینه‌ای فراهم شد تا آسیب نبینند و با خوشنامی و سرفرازی برگردند و کفار را نیز بترسانند.[5] البته این بدین معنی نیست که انسان در زندگی از خود هیچ گونه حرکت و تلاشی نشان ندهد؛ ولی اگر انسان در زندگی در سایه تلاش و حرکت، واقعاً به خدا توکل کند و به او امید داشته باشد خداوند امور او را کفایت می‌کند. حضرت لقمان(ع) در نصیحت و اندرزی به فرزندش می‌فرمایند:

فرزندم! به خداوند عزّوجلّ اعتماد کن و آنگاه در میان مردم پرس و جو کن [ببین] آیا کسى هست که به خدا اعتماد کرده باشد و خداوند او را نجات نداده باشد؟! فرزندم! به خدا توکّل کن و سپس در میان مردم پرسش کن که: کیست که به خدا توکّل کرده و خداوند کفایتش نکرده باشد؟![6]

اگر انسان به راستی و واقعا به خداوند توکل کند خداوند نیز او را نا امید نمی‌کند. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند:

«لَو أنَّکُم تَتَوکَّلونَ علَى اللّه حَقَّ تَوَکُّلِهِ لَرَزقَکُم کما یَرزُقُ الطَّیرَ ، تَغدو خِماصا و تَرُوحُ بِطانا»

اگر شما، چنان که باید، به خدا توکّل کنید، خداوند همان گونه که پرنده را روزى مى‌دهد؛ با شکم خالى مى‌رود و با شکم پر بر مى‌گردد، شما را نیز روزى مى‌دهد.[7]