کینه و آثار آن ‌

هر گاه شخص غضبناک از انتقام درمانده شود و نتواند زخم دلش را مرهم گذارد، نیروی خشم به باطن خود او سرایت کرده به صورت کینه ظهور می‌کند. کینه توزی یا حقد آن است که آدمی در دل از دیگری سنگینی احساس کند و کینه او را در دل خود جای دهد و از او نفرت کند و همین حال را پیوسته ادامه دهد.

از رسول خدا (ص) [روایت شده]: «مومن کینه نمی ورزد». درخت کینه اگر در زمین دل افراشته شود، ثمرات پلیدی از آن به ظهور می‌رسد که ذیلا بدانها اشاره می‌شود.

از نتایج آن، حسد است؛ حسد یا بدخواهی آن است که درباره دیگری زوال نعمتی را آرزو کند اگر نعمت بدو رسد غمناک شود و اگر اندوهی از او ببیند خوشحال گردد.

دیگر آنکه بر حسد باطنی خود بیفزاید و از بلیاتی که بدو می‌رسد شکایت و بدگویی کند و از شخصی که نسبت بدو کینه ورزی می‌کند کناره می‌گیرد.

اگر به دعوتش آید و او را بر سفره خویش بخواند اجابت نمی‌نماید. درباره وی سخنانی گوید که شریعت اسلام اجازه نداده است، یعنی سخن دروغ در حق او گوید، پرده اسرارش را بدرد و احترامش را ضایع سازد. از وی به طور استهزاء و مسخرگی یاد کند. حتی ممکن است او را بزند و خلاصه کاری کند که آزرده شود. وی را از صله رحم بازدارد، نگذارد قرضش را ادا نماید و رد مظلمه کند و روشن است که تمام این اعمال ناپسند و حرام است.

کمترین درجه کینه توزی آن است که از تمام آفات ذکر شده دوری نکند و در باطن خود وجود فردی را که نسبت به وی کینه می‌ورزد گران شمارد و دل از بغض او خالی نسازد به طوری که به روی او نخندد و با او مرافقت ننماید و توجهی به کارهای او نداشته باشد و در پی حاجاتش بر نیاید و بالاخره با او همنشینی نکند و به نفع او قدمی برندارد و دعا و ثنای او نگوید و بدو نیکویی ننماید و شکی نیست که همه این موضوعات از رتبه دینی او می‌کاهد و سد محکمی میان او و فضل عظیم الهی می‌شود.‌

چنین شخصی باید نهایت کوشش به خرج دهد و محض جهاد با نفس و به خاک مالیدن دماغ شیطان دست به احسان بردارد تا رتبه نیکوکاران نصیب او شود. از رسول خدا (ص)[روایت است]: «آیا می‌خواهید از بهترین صفات دنیا و آخرت به شما اطلاع دهم؟ بهترین آنها عفو است که آدمی از شخص ستمگر چشم پوشی کند و هر که از او قطع رحم کند او صله رحم نماید و هر که به او بدی کند او در برابر خوبی نماید و هر که او را محروم سازد او از عطا و بخشش خود وی را منع ننماید».‌

تا می‌توانید عفو و اغماض پیشه کنید چه آنکه بخشش میوه عزت و بزرگواری است که در بستان سبز و خرم آدمی بار می‌دهد پس عفو کنید تا خدا شما را عزیز کند.‌

از مواعظ ارزشمند ملامحسن فیض کاشانی، اخلاق حسنه، ص 68‌