دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

جزم و عزم عقلانی

No image
جزم و عزم عقلانی

انسان داراي دو قوه علمي و عملي است. انسان عاقل کسي است که قوه عقل خويش را به کار مي گيرد و به دور از وهم و خيال بر اساس تعقل به تفکر مي پردازد و جزم انديشه اي نسبت به مسئله و موضوعي پيدا مي کند، سپس براساس عقل عملي، آنچه را به جزم به دست آورده در مقام عمل با عزم، آن را انجام مي دهد و ترديد در عمل را کنار مي گذارد و اين پا و آن پا نمي کند و اجازه نمي دهد تا شهوت و غضب او را از عملي بازدارد و به کاري ديگر وادارد.

از نظر قرآن، انسان با عقل و نقل معتبر چون وحي مي تواند در حوزه انديشه اي به جزم برسد و به دور از شهوت و غضب در عمل، با عزم وارد شده و با موفقيت خارج شود.

البته بايد همواره مواظب بود تا شيطان در حوزه جزم(انگيزه) و عزم(اراده و عمل) انسان وارد نشود؛ زيرا شيطان در قوه ادراکي انسان تصرفاتي مي کند و اجازه نمي دهد تا ابزارهاي ادراکي تحت رهبري عقل درآيد، بلکه کاري مي کند تا خيال و وهم بر انسان مسلط شود و جزم خيالي و وهماني داشته باشد نه جزم عقلاني. خداوند درباره شيطنت علمي ابليس و شياطين می‌فرمايد: إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلي اَوْلِيائِهِمْ لِيُجادِلُوکُم؛ شياطين به اولياي خودشان وحي مي کنند تا با شما مجادله کنند.(انعام، آيه 121)

همچنين در حوزه عمل و عقل عملي وارد مي شود و عزم آدمي را مختل و به سوي ديگر هدايت مي کند. در اين موارد کاري مي کند که شهوت و غضب بر عقل عملي مسلط شود. براي اين کار هم به تزيين گري و اغواگري رو مي آورد.(يوسف، آيه 53)

انسان اگر بخواهد تهذيب و تزکيه نفس بکند، بايد مواظب انديشه و انگيزه خودش باشد و نگذارد تا وهم و خيال بر انديشه حاکم شود و اختيار قوه جازم را در دست بگيرد و همچنين نگذارد تا بر انگيزه حاکم شود و اختيار عزم را شهوت و غضب در دست گيرد. اين همان چيزي است که از آن به مراقبه نفس ياد مي شود.

روزنامه كيهان، شماره 21715 به تاريخ 14/6/96، صفحه 6 (معارف)

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

بررسی شیوه‌های کاربردی‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان

بررسی شیوه‌های کاربردی‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان

هدف این پژوهش، بررسی شیوه‌های مستقیم(کلامی) و غیرمستقیم (غیرکلامی) کاربردی‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان است تا بتوان از این طریق آنان را در مقابل تهاجمات فرهنگی و اعتقادی مصون نگه داشت.
بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، برگرفته از احادیث

بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، برگرفته از احادیث

ضرورت شکل‌گیری فرهنگ دینی، ذهن را به سوی سبک زندگی خانواده که نخستین آموزشگاه فرد است، رهنمون می‌سازد. هدف این پژوهش، بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده است.
مطالعه تأثیر سبک فرزندپروری والدین سبک جهت‌گیری مذهبی در دانش‌آموزان پایۀ سوم دورۀ متوسطة شهر شیراز

مطالعه تأثیر سبک فرزندپروری والدین سبک جهت‌گیری مذهبی در دانش‌آموزان پایۀ سوم دورۀ متوسطة شهر شیراز

هدف از پژوهش حاضر، مطالعة تأثیر سبک فرزندپروری والدین بر سبک جهت‌­گیری مذهبی دانش­‌آموزان پایۀ سوم دورۀ متوسطۀ شهر شیراز است.
چالش تربيت اسلامي

چالش تربيت اسلامي

نگارنده در اين مقاله مي‌‌كوشد تا ماهیت تئوریک مدرنيته را به مثابه چالش بنيادين تربيت اسلامي قلمداد كند.
تربیت تحقیقی، روشی موثّر در تبلیغ دینی

تربیت تحقیقی، روشی موثّر در تبلیغ دینی

این مقاله ضمن تبیین دو شیوۀ تربیت تلقینی و تحقیقی، بهترین شیوة تبلیغ دینی را تربیت تحقیقی دانسته و معتقد است که تربیتِ مورد لحاظ در حوزۀ تبلیغ، باید از سنخ تربیت فعّال و نه منفعل باشد که از طریق تربیت تحقیقی محقَق می‌شود.
Powered by TayaCMS