نامگذاری

قال الصادقُ(ع) عن رسولِ الله(ص): «إستَحسِنُوا أسمَائَکُم فإنّکُم تُدعُونَ به یَومَ القِیَامَهِ»

نامگذاری و نام نیکو گذاردن از جمله حقوقی است که والدین باید در مورد فرزند خود انجام دهند. امام کاظم(ع) می‌فرمایند:

«أوّلُ ما یَبرُّ الرَجُلُ وَلَدَهُ أن یُسَمِّیهُ بإسمٍ حَسَنٍ فَلیُحسِن أحَدُکُم إسمَ وَلَدِهِ»[1]

اولین کار نیکویی که مرد (پدر) در مورد فرزند خود انجام می‌دهد این است که نام نیکویی برایش انتخاب کند؛ پس هریک از شما باید نام نیکو و خوبی را برای فرزندش انتخاب کند.

در روایتی وارد شده که شخصی خدمت امام صادق(ع) عرض کرد که ما فرزندان خود را به‌نام شما و پدران شما نام‌گذاری می‌کنیم؛ آیا این کار فایده‌ای برای ما دارد؟ امام صادق(ع) فرمودند: بله به‌خدا قسم، آیا دین، غیر از محبّت و دوست داشتن است.[2]

نام و لقب، از مظاهر تجلّی شخصیّت انسانی است و حکایت از ارزش و شایستگی انسان می‌کند؛ همچنان‌که نام‌ها و القاب بد، زشت و تمسخرآمیز از مقام، موقعیّت و شخصیّت انسان می‌کاهد و باعث سرافکندگی در میان دوستان و نیز در اجتماع می‌گردد. روزی که پیامبر، به رسالت مبعوث گردید، بسیاری از شهرها و آبادی‌ها نام بدی داشتند، بسیاری از قبائل با اسمها و لقب‌های زشت و زننده‌ای مشهور شده بودند، ملّت عرب برای فرزندان خود نامها و القاب زشت و زننده‌ای که حاکی از درّندگی و غارتگری بود، می‌نهادند. قدم مؤثّری که پیامبر(ص) برداشت این بود که دستور داد نام بسیاری از شهرها و روستاها و بخشها و لقب بعضی از قبائل و افراد را که نام و نشان بد و زننده‌ای داشتند تغییر دهند. حتی آن حضرت دستور دارد که پدران برای فرزندان خود نام نیکویی انتخاب کنند و این را یک حق لازم‌الاجرا بر عهده پدران شمرد.

نقل شده که پیامبر(ص) روزی از نام شخصی پرسید. او گفت: نام من عبد شرّ (بنده شرّ) است. پیامبر فرمود: نه بلکه نام تو عبد خیر است. همچنین زنی بر رسول خدا(ص) وارد شد که نام او عاصیه (گنهکار) بود. پیامبر نام او را تغییر داد و فرمود: از این پس نام تو جمیله است.

انسان باید برای کودکان خود نام نیکو قرار دهد؛ اسلام در انتخاب نام نیز نکات تربیتی را در نظر گرفته و از نام‌های بد که همیشه به‌سان طوقی ننگین بر گردن کودکان می‌مانند، جلوگیری نموده است.

نام بد موجب عقده حقارت می‌شود؛ چراکه کسانی‌که با نام زشت و ناخوشایند خوانده می‌شوند، همواره از شنیدن نام خود رنج می‌برند. به‌همین جهت، پیامبر همواره نام مناطق و افرادی را که زیبا و مطلوب نبود، تغییر می‌داد.[3]

[1]. حر عاملی، محمدبن حسن؛ وسائل الشیعه، قم، آل‌البیت، 1409هق، ج21، ص388.
[2]. مجلسی، محمدباقر؛ بحار الانوار، بیروت، مؤسسةالوفاء، 1404هق، ج27، ص95، باب4.
[3]. سبحانی، جعفر، نظام اخلاقی اسلام (تفسیر سوره حجرات)، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ پنجم، 1380هش، ص 119و123