دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

کار و زندگی شرافتمندانه

آن کس که کار بیشتری می‌کند تا درآمدش برای خود و کسانش بسنده باشد، در نزد خدا پاداشی بزرگتر از پاداش مجاهد فی سبیل اللَّه دارد.
کار و زندگی شرافتمندانه
کار و زندگی شرافتمندانه

کار و زندگی شرافتمندانه

قال الرّضا(ع): «إنّ الّذی یَطلُبُ مِن فَضلٍ یکُفُّ بهِ عیالَهُ، أعظمُ أجراً مِن المُجَاهِدِ فِی سَبیلِ اللَّهِ» (الحیاة، ، ج‌5، ص437)

یکی از چیزهایی که در روایات مورد تأکید قرار گرفته کار و تلاش برای زندگی است، انسان به‌واسطه کار و تلاش، هم زندگی خود و خانواده خویش را تأمین می‌کند و هم آبرو و عزّت خود و خانواده‌اش را حفظ می‌کند. مسأله عزّت نفس و حفظ کرامتِ انسان به‌واسطه کار کردن در روایات مورد تأکید و توجّه واقع شده، چراکه انسان، به‌واسطه کار کردن و درآمد مشروعی که از این را به‌دست می‌آورد، خود را از ذلّت سؤال و سربارِ دیگران بودن حفظ می‌کند. راوی از امام صادق(ع) راویت کرده که امام صادق(ع) مرا دید که سر وقت به بازار نرفته‌ام و دیر به کسب و کار می‌پردازم. به من فرمودند: از فردا صبح زود به کاری که عزّتت در آن است برو![1]

کسی که برای تأمین زندگی خود دست از کار و تلاش می‌کشد و بار زندگی خود را به دوش دیگران می‌گذارد، مورد لعنت قرار گرفته است؛ رسول خدا(ص) می‌فرمایند:

«مَلعُونٌ مَن ألقَی کَلَّه علی النّاسِ»

کسی که بار خود را به دوش مردم افکند (و سربار جامعه شود) ملعون است.[2]

شخصی به حضور امام صادق(ع) عرض کرد: من دستم سالم نیست و توان کار کردن ندارم و سرمایه کار نیز ندارم و نیازمندم (کمکم کن!) حضرت نگاهی به سر او انداخت و فرمودند: سرت سالم است برو کار کن، روی سرت بگذار (مانند هیزم و امثال آن) و خود را از مردم بی‌نیاز گردان.[3]

البته این همه تأکید برای کار و تلاش و کسب روزی به‌معنای زیاده‌روی و حرص و ولع نیست؛ بلکه اولیای گرامی اسلام از یک سو، بی‌کاری و سربارِ دیگران بودن را مذموم شناخته و مورد نکوهش قرار داده و با آن به‌سختی مخالفت کرده‌اند و از طرف دیگر، زیاده‌روی و حرص و ولع را نیز طرد نموده و پیروان خود را از آن برحذر داشته‌اند و بین این دو روش تفریطی و افراطی، میانه‌روی را ممدوح شناخته و مردم را به انجام آن توصیه و سفارش نموده‌اند. زندگی شرافتمندانه ایجاب می‌کند که انسان در جامعه شغلی را به‌عهده گیرد و از سعی و عمل خود امرار معاش کند؛ کسی‌که مالی در اختیار ندارد و می‌خواهد بدون کار و فعالیّت، زندگی خود و خانواده‌اش را تأمین کند، یا باید از راه دزدی و چپاول و اعمال نامشروع دیگر، اموال دیگران را تصرّف کند و یا با گدایی و تن به خواری دادن، از دسترنج دیگران ارتزاق کند و این برخلاف دستورات الهی و شرافت انسانی است.[4] انسان باید تا آخرین لحظه‌ای که فرصت برای او باقی‌مانده، به‌دنبال کسب و کار باشد و در سایه کار و تلاش و به امید فضل و کرم خداوند بارِ زندگی خود را به دوش کشد؛ چراکه رنج و سختی کار به‌مراتب از رنج و سختی ذلّت و خواری و سربارِ زندگیِ دیگران شدن، راحت‌تر و آسان‌تر است. امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«إن ظَنَنتَ، أو بَلَغَکَ أنّ هَذا الأمرَ کائنٌ فی‌غَدٌ، فلاتَدَعَنَّ طلبَ الرِّزقِ، و إن استطَعتَ أن لا تَکونَ کَلاًّ فَافعَل»

اگر گمان کردى، یا این خبر به تو رسید که فردا قیامت برپا مى‌شود، از طلب روزى (و کسب و کار) دست مکش و اگر بتوانى بارِ دوش (کلّ بر) دیگران نباشى، مباش.[5]

    پی نوشت:
  • [1]. شیخ صدوق، ابو جعفر محمدبن علی بن حسین بن بابویه قمی؛ من‌لا یحضره الفقیه، علی‌اکبر غفاری، تهران، صدوق، چاپ اول، 1367، ج 4، ص259.
  • [2]. حرّانی، ابن شعبه؛ تحف العقول، احمد جنتی، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، 1387، ص86.
  • [3]. آشتیانی، محمدرضا و آشتیانی، محسن؛ گنجینه آداب اسلامی، قم، زهیر، چاپ اول، 1381، ج1، ص15.
  • [4]. فلسفی، محمدتقی، گفتار فلسفی بزرگسال و جوان از نظر افکار و تمایلات، تهران، نشر معارف اسلامی، چاپ هفتم، 1352، ص282.
  • [5]. حکیمی، محمدرضا، محمد و علی؛ الحیاه، احمد آرام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1380، ج‌3 270.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

بررسی شیوه‌های کاربردی‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان

بررسی شیوه‌های کاربردی‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان

هدف این پژوهش، بررسی شیوه‌های مستقیم(کلامی) و غیرمستقیم (غیرکلامی) کاربردی‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان است تا بتوان از این طریق آنان را در مقابل تهاجمات فرهنگی و اعتقادی مصون نگه داشت.
بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، برگرفته از احادیث

بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، برگرفته از احادیث

ضرورت شکل‌گیری فرهنگ دینی، ذهن را به سوی سبک زندگی خانواده که نخستین آموزشگاه فرد است، رهنمون می‌سازد. هدف این پژوهش، بررسی راهکارهای کاربردی‌سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده است.
مطالعه تأثیر سبک فرزندپروری والدین سبک جهت‌گیری مذهبی در دانش‌آموزان پایۀ سوم دورۀ متوسطة شهر شیراز

مطالعه تأثیر سبک فرزندپروری والدین سبک جهت‌گیری مذهبی در دانش‌آموزان پایۀ سوم دورۀ متوسطة شهر شیراز

هدف از پژوهش حاضر، مطالعة تأثیر سبک فرزندپروری والدین بر سبک جهت‌­گیری مذهبی دانش­‌آموزان پایۀ سوم دورۀ متوسطۀ شهر شیراز است.
چالش تربيت اسلامي

چالش تربيت اسلامي

نگارنده در اين مقاله مي‌‌كوشد تا ماهیت تئوریک مدرنيته را به مثابه چالش بنيادين تربيت اسلامي قلمداد كند.
تربیت تحقیقی، روشی موثّر در تبلیغ دینی

تربیت تحقیقی، روشی موثّر در تبلیغ دینی

این مقاله ضمن تبیین دو شیوۀ تربیت تلقینی و تحقیقی، بهترین شیوة تبلیغ دینی را تربیت تحقیقی دانسته و معتقد است که تربیتِ مورد لحاظ در حوزۀ تبلیغ، باید از سنخ تربیت فعّال و نه منفعل باشد که از طریق تربیت تحقیقی محقَق می‌شود.
Powered by TayaCMS