بگو به خواست خدا

نویسنده: سید جلال متقی موسوی

سخن از مشیت الهی است، ولی این بار در مورد سرنوشت انسان‌ها و اعمال آن‌ها است، روی سخن به پیامبراکرم‌(ص) است و مؤکدا از او می‌خواهد که

«و لا تقولن لشایء انی فاعل ذالک غدا الا ان یشاءالله»

«هرگز نگوید من فردا فلان کار را انجام می‌دهم، مگر اینکه خدا بخواهد»

یعنی: هرگاه از تصمیم به انجام کاری در آینده سخن می‌گویی، حتما تکیه بر مشیت خدا کن و جمله «انشاءالله»،«اگر خدا بخواهد» را فراموش مکن.

اشاره به اینکه مشیت الهی مافوق همه‌ی مشیت‌ها است و تا او چیزی را اراده نکند واقع نمی‌شود.

واضح است که این سخن کمترین اشاره‌ای به مساله‌ی جبر ندارد، بلکه ناظر به مشیت قاهره‌ی الهیه است که می‌تواند هرکس را از وصول به هدفش بازدارد و اگر آزادی به انسان داده برای آزمایش و امتحان و تربیت و تکامل است و مفهوم آزادی اراده، هرگز سلب قدرت از خدا نیست. افزون بر این برای وصول به هدف‌های مورد نظر، اراده و انتخاب انسان یکی از عوامل است و صدها عامل دیگر بیرون از وجود انسان قرار دارد که از حوزه‌ی قدرت او خارج، و تنها به خدا مربوط می‌شود.

اینجاست که هم ادب سخن و هم توجه به واقعیت ها، ایجاب می‌کند که انسان جمله «اگر خدا بخواهد» را هرگز در برنامه‌های خود فراموش نکند.

در اینجا باز به تاثیر «معرفت» در «اعمال» انسان توجه شده است که اگر به مشیت قاهره‌ی الهیه مؤمن باشد، هرگز خود را مستقل و مستغنی از او نمی بیند، هرگز مغرور نمی شود، و بر مرکب خودخواهی سوار نمی گردد، همان گونه که در برابر انبوه مشکلات، گرد غبار یأس و نومیدی بر آینه‌ی قلب او نمی نشیند و در برابر حوادث سخت زانو نمی‌زند؛ چرا که او مشیت الهی را بالاتر از همه چیز می‌داند!