دعایی که رد نمی‌شود

زهرا اجلال

معنای صلوات بر پیغمبر این است كه: خدایا رحمتت را بر پیامبر و آل او نازل ‌فرما. وقتی رحمت بر حضرت نازل شد به دیگران هم می‌‌رسد چون او مجرای فیض است ‌و اگر بخواهد خیری به دیگران برسد باید به عنوان رحمت خاصه، نخست بر حضرت نازل ‌شود و سپس به دیگران برسد‎. ‎امام علی‌ (ع) می‌‌فرماید : دعا یا حاجت خود را محفوف (در برگرفته و ‌پیچیده) به صلوات بر رسول خدا (ص) كنید؛ زیرا صلوات بر حضرت دعایی مستجاب است و ‌چون به همراه صلوات حاجت خود را خواسته‌اید، چنین نیست كه خدای سبحان یكی از ‌دو حاجت را بر آورد و دیگری را رد كند (نهج‌ البلاغه، حكمت 361). امام سجاد (ع) در صحیفه سجادیه، روش دعا كردن و حاجت خواستن را ‌به ما می‌آموزد؛ در بسیاری از فقرات ادعیه آن حضرت، صلوات به چشم می‌خورد، هر ‌مطلبی را كه از خدا می‌خواهد قبل یا بعدش صلوات است، چون خدا در پرتو صلوات ‌دعای همراه آن را نیز مستجاب می‌‌كند‎ .‎مرحوم استاد علامه طباطبایی‌ (قدّس ‌سرّه) می‌‌فرمودند: معنای صلوات بر محمد ‌و آل محمّد‌(ع) این است كه خدایا رحمتت را بر آنان فرو فرست كه از آنان به ما ‌برسد، اگر بخواهد رحمتی ببارد ابتدا بر این خاندان می‌‌بارد و سپس به دیگران می‌‌رسد ‌لذا طلب رحمت كردن مستلزم اجابت دعاست (نقل قول از آیت الله جوادی آملی).

راز توصیه به صلوات در اول دعا

ادب دعا این است كه اوّل انسان ذكر كند، ثنا كند، حمد كند، بعد درود بر علی و اولاد علی و اهل بیت بفرستد، بعد چیزی بخواهد؛ این ادب دعاست؛ چون دعا بدون درود بر این خاندان مستجاب نیست، اگر هم چیزی نصیب انسان بشود، آن آزمون است. آن استجابت دعا نیست، آن رحمت نیست. گاهی ذكر جای دعا می‌‌نشیند؛ یعنی قبل از اینكه انسان به دعا بپردازد، همان یاد حقّ و نام حقّ، كار دعا را انجام می‌دهد.از امام ششم (ع) نقل شده است: اگر كسی مشغول یاد من شد و در اثر اشتغال به یاد من چیزی از من نخواست، به ذكر از دعا مشغول شد، من بهترین چیزی كه به سائلینم می‌دهم به او خواهم داد. در بیانات حضرت امیر(ع) در كلمات قصار نهج‌البلاغه آمده است: هر وقت حاجتی دارید آن را با صلوات بخواهید، این چنین نباشد كه بدون صلوات دعا بكنید (نقل قول از آیت الله جوادی آملی). چنانچه روزی رسول خدا (ص) شنید (دید) که مردی در نمازش (پس از نمازش) دعا می‌کند ولی نه خدا را به عظمت یاد می‌کند و نه بر محمد صلوات می‌فرستد، به او و دیگران فرمود: هنگامی‌که یکی از شما می‌خواهد نماز به پا دارد، (بعد از نماز) نخست خداوند را به عظمت و ثنا یاد کند، سپس بر نبی او صلوات بفرستد، آن گاه هرچه می‌خواهد دعا نماید (الدمشقی، اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج6، ص284). در حقیقت ما وقتی برای این خاندان از خدای سبحان رحمت طلب می‌كنیم؛ اولاً رحمت به اینها می‌‌رسد و ثانیاً به بركت آنها به همه دوستان و شیعیانشان می‌‌رسد. در حقیقت وقتی صلوات می‌‌فرستیم، حاجت خود را هم خواسته و حاجت خودمان را هم طلب می‌‌كنیم.این است كه در كلمات قصار حضرت امیر(ع) در نهج ‌البلاغه آمده است اگر حاجتی دارید یا دعایی می‌‌خواهید بكنید، این کار را بدون صلوات انجام ندهید. در صحیفه سجادیه ادب دعا را حضرت به انسان یاد می‌دهد، قبل از دعا صلوات، بعد از دعا صلوات، لذا امام ششم (ع) می‌‌فرماید كه اگر انسان وارد ثنای حق می‌‌شود، آن قدر یاد حق برای او لذیذ و گواراست كه حاجتش از یادش می‌‌رود. خدا چه می‌كند؟ خدا كه چیزی او را از چیزی باز نمی‌‌دارد، می‌‌داند این شخص الان سرگرم لذت بردن از مناجات است، حاجت او را برآورده می‌كند. این همان فَاذْكُرُونِى أَذْكُرْكُمْ (152 ، بقره) است. فرموده‌اند: شما به یاد من باشید، وسطها اگر چیزی از یادتان رفته خدا جبران می‌‌كند. انسان در حالت حاجت از خیلی از امور غفلت می‌‌كند، خیلی از كارها یادش می‌‌رود، خیلی از امور را فراموش می‌‌كند، فقط به فكر حاجت است، اما لذت یاد حق چقدر شیرین است كه انسان، حاجتش هم از یادش می‌‌رود: «حتی ینسی حاجته» (نقل قول از آیت الله جوادی آملی).