دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

مفهوم و مصداق

No image
مفهوم و مصداق

كلمات كليدي : مفهوم، مصداق، كلي، جزئي، وجود، عدم

نویسنده : مهدي افضلي

انسان پس از درک حقایق اشیا تصویری از آن‌ها در ذهن خود ترسیم می‌کند که آنرا "مفهوم" می‌نامند. در مقابل، چیزی‌ که این مفهوم بر آن منطبق می‌شود، یعنی همان حقیقت خارجی، "مصداق" نام دارد. ولی با توجه به این‌که حقایق اشیا گونه‌های مختلف دارند، مفاهیمی که از آن‌ها ساخته می‌شود نیز متفاوت است. گاه شیء درک شده شخص معین خارجی است، لذا مفهومی ‌که در ذهن ساخته می‌شود نیز یک مفهوم جزئی است؛ مانند مفهومی ‌که از فردی به نام فردوسی در ذهن وجود دارد.

گاه حقیقت درک شده یک امر کلی است که در مصادیق مختلف موجود است، لذا مفهومی‌ که در ذهن ساخته می‌شود نیز مفهوم کلی است که می‌تواند بر مصادیق بی‌شمار صدق کند؛ از باب نمونه حقیقت انسان در بیش از یک مصداق وجود دارد، لذا مفهومی‌ که از آن در ذهن به وجود می‌آید نیز بر مصادیق بی‌شماری انطباق پذیر است.

برخی اوقات حقیقت یک شیء اصلا تحقق خارجی ندارد، ولی ذهن قادر است مفهومی را از آن اخذ کند؛ صورت ذهنی ‌که از حقیقت عدم اخذ می‌شود بر هر چیزی ‌که تحقق نداشته باشد منطبق می‌شود و آن‌ها مصداق‌های مفهوم عدم به شمار می‌آیند.

بدین ترتیب مفهوم یعنی چیزی که از یک حقیقت حکایت میکند. ولی چیزی که از یک حقیقت حکایت می‌کند می‌‌تواند جزئی باشد و بر یک فرد صدق کند و می‌تواند کلی بوده و بر مصادیق متعدد قابل انطباق باشد. همین ‌طور مصداق نیز عبارت از چیزی است که مفهوم بر آن انطباق پیدا می‌کند، ولی لازم نیست که مصداقْ تحقق عینی و خارجی داشته باشد، همین‌ که در ذهن تحقق داشته باشد کفایت می‌کند.

مقاله

نویسنده مهدي افضلي

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

بررسی نقش الگوی تربیتی والدین در تربیت دینی فرزندان

بررسی نقش الگوی تربیتی والدین در تربیت دینی فرزندان

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش الگوی تربیتی والدین در تربیت دینی فرزندان است. روش پژوهش در محدوده روش‌های توصیفی - پیمایشی و نوع تحقیق، کاربردی است.
پیامد های تربیتی و اخلاقی شکاف دیجیتالی بین نسلی

پیامد های تربیتی و اخلاقی شکاف دیجیتالی بین نسلی

چه عواملی باعث ایجاد شکاف دیجیتالی بین خانواده و فرزندان می‌شود؟ اين شكاف يا گسل يا فاصله‌ای كه بين دو نسل پيش می‌آید از نظر تربيتي چه پيامدها، آسیب‌ها و عوارضی را در بر دارد؟
نسبت جهاني‌شدن و سلامت معنوي؛  چالش‌ها، فرصت‌ها و ملاحظات عملي براي نظام تربيتي اسلام

نسبت جهاني‌شدن و سلامت معنوي؛ چالش‌ها، فرصت‌ها و ملاحظات عملي براي نظام تربيتي اسلام

پژوهش حاضر به‌ دنبال تبيين «نسبت‌جهاني‌شدن و سلامت معنوي؛ چالش‌ها، فرصت‌ها و ملاحظات عملي براي نظام تربيتي اسلامي» بوده و با توجه به عنوان و سؤال‌هاي مطروحه، پژوهش به شيوه توصيفي و از نوع تحليلِ اسنادي انجام شده است.
آسیب‌شناسی روش تدریس درس تعلیم و تربیت اسلامی

آسیب‌شناسی روش تدریس درس تعلیم و تربیت اسلامی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی آسیب‌های روش تدریس درس تعلیم و تربیت اسلامی در مقاطع کارشناسی‌ارشد دانشگاه‌های تهران، صورت گرفته است.
چالش عمده در تربیت الگویی (تقلید کورکورانه)  و راه برون‏‌رفت از آن

چالش عمده در تربیت الگویی (تقلید کورکورانه) و راه برون‏‌رفت از آن

این مقاله ضمن تبیین تربیت الگویی، چالش عمدۀ آن را در دور ماندن از فرهنگ تحقیق و تفکّر و در نهایت روی آوردن به مسئله مریدپروری جستجو کرده و راه برون‌رفت از این چالش را در ترویج الگوی تربیت عقلانی دانسته است.
Powered by TayaCMS