تولید علم و جنگ نرم

علم، جنگ نرم، قدرت، دانائي، ثروت

علی قاسمی- حسین بابایی

سیاست گذاری در دنیای امروز بیش از آنکه توسط سیاست مداران صورت پذیرد از دل موسسات و پژوهشکده ها بیرون می‌آید. در دنیای امروز نظرات متفکران و محققان مراکز مطالعاتی تاثیرگذاری عمیقی بر عملکرد دستگاه امنیتی- سیاسی دولت‌ها دارد. در همین راستا اولین رویکردی که توسط مخازن فکری چون شورای انگلیسی- آمریکایی اطلاعات امنیتی و موسسه مطالعاتی بروکینگز ایالات متحده دنبال می‌شود، استفاده از قدرت نرم در برخورد با ایران است. این رویکرد برخورد نظامی با ایران را اشتباهی بزرگ می‌داند. آنها حتی با حملات محدود نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران مخالف بوده و بر این باورند که با تکیه بر قدرت نرم می‌توانند مسائل مربوط به ایران را به بهترین شکل، جهت دهی کنند از همین رو با ایجاد جنگ نرم و ناتوی فرهنگی درصدد ضربه زدن به انقلاب اسلامی ایران می‌باشند. هدف دشمن از جنگ نرم و این ناتوی فرهنگی در دو جبهه طرح ریزی و دنبال می‌شود. یکی از اهداف آن تخریب هویت ملی- اسلامی و تضعیف باورهای انقلابی است که از طریق تهدیدات فرهنگی، سیاسی با عوامل داخلی و خارجی درحال پیگیری و انجام است.

اما هدف دیگر دشمن از جنگ نرم و ناتوی فرهنگی که از تهدیدات بالفعل به حساب می‌آید جلوگیری از رشد و توسعه علمی و تحقیقاتی در کشور است. مسئله‌ای که امروز به عنوان تهدید خطرناک برای منافع ملی ما محسوب می‌شود. دشمن این بار از خاکریزهای علمی به این کشور حمله کرده و استراتژی جدید آنان مقابله با پیشرفت و تولید علم و فناوری در کشور است. واقعیتی که تا چندین ماه بعد از حوادث و وقایع بعد از انتخابات از سوی سران فتنه بر کشور تحمیل گردید و مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی را از اهداف و وظایف اصلی خویش در تولید و توسعه علمی باز انداخت. البته حضرت امام خمینی(ره) بعنوان معمار انقلاب اسلامی با آینده نگری الهی خویش آمادگی در این جنگ علمی دشمن را هشدار داده و در این باره فرموده‌اند: «خودتان را برای مبارزه علمی و عملی تا رسیدن به اهداف عالی انقلاب آماده کنید». چرا که رشد و توسعه علمی در ایران سبب تقویت قدرت نظامی، سیاسی و اقتصادی می‌شود و دشمن نیز از این مسئله نگران می‌باشد و با بهانه گیری‌ها و تهدیدات مختلف درصدد جلوگیری از پیشرفت ایران اسلامی است و نقش استعماری خود را ایفا می‌کنند.

گواه و مصدق این موضوع نیز مخالفت و جلوگیری با رشد و توسعه فناوری صلح آمیز هسته ای در کشور است. لذا رهبر معظم انقلاب با تاکید بر توسعه کشور از راه تولید علم و ایجاد جنبش نرم افزاری و همچنین ایجاد نهضت فراگیر علمی ضرورت این مسئله را روشن می‌سازد که نیاز مهم کشور حرکت در مسیر علمی حول محور نوآوری و بومی‌سازی علوم می‌باشد و در این‌باره می‌فرمایند: «ما این طرف دنیا حرف های حق زیادی داریم... اما احتیاج به یک چیز دیگری هم داریم و آن، عبارت است از «قدرت بین المللی» تا بتوانیم این راه را بی‌دغدغه، درست، به طور کامل، همه جانبه و بی‌کم و کاست ادامه دهیم و به اهداف و آرمان هایمان برسیم. این قدرت را (قدرت اقتصادی، سیاسی و نفوذ فرهنگی) چطور به دست آوریم؟ پایه و مایه همه اینها، قدرت علمی است. یک ملت، با اقتدار علمی است که می‌تواند سخن خود را به گوش همه افراد دنیا برساند. با اقتدار علمی است که می‌تواند سیاست برتر و دست والا را در دنیای سیاسی حائز شود. اقتصاد هم به دنبال اینها به دست می‌آید. پول تابع توانایی هاست. امروز این طوری است: علم را می‌شود به پول تبدیل کرد و از لحاظ اقتصادی هم قوی شد. این، جایگاه علم است.» (بیانات در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق علیه السلام 29/10/84)

لذا به تعبیر مقام معظم رهبری: «یکی از استراتژی‌های نظام سلطه این است که نگذارند کشورهای تحت سلطه دارای علم شوند چون می‌دانند علم ابزار قدرت است خود غربی ها با علم به قدرت رسیدند به همین دلیل نمی گذارند علم در کشورهای زیر سلطه رشد کند و بشدت مانع می‌شوند. یقین بدانید یکی از چیزهایی که امروز مورد توجه سرویس های اطلاعاتی است این نکته است که ببینند چگونه می‌توانند دانشجوی بیدار و دانشگاه آگاه ایرانی را از آن راهی که می‌تواند به اعتلای کشور بینجامد، منصرف کنند و مانعش بشوند.»

بنابراین با توجه به شرایط منطقه‌ای و اهداف و استراتژی دشمن یکی از عرصه‌های جدید دفاع در مقابل جنگ نرم و ناتوی فرهنگی دشمن حرکت در مسیر علمی و بومی سازی علوم و نهادینه کردن آنست؛ نیازی که مقام معظم رهبری در فرمایشات خود در ابتدای سال جاری در جمع زائران و مجاوران حرم رضوی به عنوان شاخص حرکت سال و موضوع درجه اول در عرصه‌های تحقق همت مضاعف و کار مضاعف از آن یاد کردند و دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی و جوانان را مخاطبان خود در این بیانات قرار دادند. لذا به تاکید ایشان: «باید اهل علم در محیط دانشگاه به تولید علم، به نگاه مبتکرانه و سازنده در زمینه علم به همان چیزی که بنده از آن به نهضت نرم افزاری در محیط علمی تعبیر کردم بپردازند ما نیاز به این موضوع داریم. البته دستگاههای دولتی بزرگترین مسئولیت را دارند. (بیانات در دیدار اساتید دانشگاههای سراسر کشور 22/8/81)
برهمین اساس امروز جنبش نرم افزاری و توسعه علمی در کشور از زیرساخت‌های پیشرفت و توسعه کشور است. چرا که حرکت علمی، حمایت از تحقیق و توسعه پژوهش، نوآوری و ابداع در علوم پایه و به تعبیر مقام معظم رهبری شکستن مرزهای علم و رفتن از راه‌هایی که به نظر راه‌هایی نارفته می‌باشد باعث تولید علم که این مسئله نیز از مهمترین عوامل اساسی در کسب اقتدار و تولید قدرت ملی شده و باعث تغییر و تحول جایگاه ایران اسلامی در مناسبات سیاسی و منطقه ای می‌شود.

تافلر در کتاب جابجایی قدرت خود می‌نویسد؛ خشونت و ثروت و دانایی ابزارهای اصلی قدرت هستند و سایر منابع از اینها سرچشمه می‌گیرند. خشونت که در اصل برای تنبیه به کار می‌رود یکی از انعطاف ناپذیرترین منبع قدرت است. ثروت که می‌توان آنرا به بسیاری منابع دیگر تبدیل ساخت ابزاری به مراتب انعطاف پذیرتر است. اما علم و دانایی انعطاف پذیرترین و بنیادی ترین منبع قدرت است. زیرا می‌تواند به شخص کمک کند تا چالش هایی را دفع کند که ممکن است به استفاده از زور یا ثروت نیاز داشته باشد و اغلب از آن می‌توان برای ترغیب دیگران به انجام کاری به شیوه مطلوب که برخاسته از نفع شخصی است استفاده نمود.

دانایی؛ از این رو تولید علم و افزایش دانایی و توانمندی علمی بهترین نوع قدرت را تولید می‌کند و مهمتر از دیگر منابع اصلی قدرت بوده که می‌تواند اقتدار در زمینه های دیگری از جمله نظامی، سیاسی، اقتصادی و... را به ارمغان آورد. لذا تلاش حوزه و دانشگاه با همت برتر و کار بیشتر در رشد فکری و علمی اقشار جامعه باعث رشد و توسعه است و نتیجه حاصل از آن ایجاد انگیزه و امید به آینده با استفاده از استعداد‌ها و توانمندی های ملی و با کمک نیروهای بومی خواهد بود که در رویارویی با جنگ نرم دشمن در القاء ناکارآمدی نظام و ممانعت از پیشرفت علمی کشور کارساز خواهد بود. از این رو مسئله‌ای که امروز به عنوان نیروی محرک در خنثی‌سازی تهدیدات نرم و ناتوی فرهنگی دشمن می‌توان از آن یاد کرد توسعه و پیشرفت علمی است که از زیر ساخت‌های قدرت ملی نیز به حساب می‌آید. با توجه به همین ضرورت رهبر معظم انقلاب از سال‌ها پیش موضوع جنبش نرم افزاری و تولید علم را مطرح و خواستار تحولی جدی در آزاداندیشی، عدالت خواهی و نهضت فرهنگی و علمی در ابعاد مختلف نرم افزاری و تولید علم در حوزه و دانشگاه شده اند. تردیدی در این نیست که دید فراگیر مقام معظم رهبری نسبت به مشکلات جهان اسلام و اهمیت توجه جدی به تولید علوم و توسعه تحقیقات در جهت پیشگیری از استیلای مداوم جهان استکبار و افزایش قدرت و توانمندی ملی، همچنین دفاع از استقلال و امنیت نظام و حفظ خودباوری و خلاقیت بوده است. لذا زمان آن فرا رسیده است که برای دستیابی به خودباوری فضاهای علمی از هرگونه اقتباس ترجمه و بازخوانی اندیشه به سمت نوآوری، ابتکار، بومی کردن خلاقیت و ارائه ایده‌ها و طرح‌های نو سوق پیدا کند چرا که این رویکرد زمینه ساز بروز و ظهور خودباوری می‌گردد و اهداف دشمن را در جنگ نرم علیه نظام اسلامی و القاء یاس و ناامیدی در افکار و اذهان عمومی ناکام می‌نماید.