شرایط استجابت دعا

زهرا اجلال

اين ايام به لطف خدا و اهل بيت (ع)، ايام ويژه‌ای است كه درب ميهماني اباعبدا... حسين (ع) بر روي همه بندگان باز است و هر كس به نوعي سعي مي‌كند از اين ميهماني جا نماند و عشق خود را به امام حسين و اهل بيت (ع) نشان دهد. يكي از راه هايي كه هر كدام از ما سعي مي‌كنيم به اين وسيله محبت خود را به اهل بيت (ع) نشان دهيم شركت در مجالس عزاداري است. وقتي با نگاه دقيق تري به قرآن كريم نگاه مي‌كنيم مي‌بينيم كه دوستى خاندان رسول اكرم (ص) و اهل بيت (ع) بر مسلمانان واجب شده است و اين دوستى لوازمى دارد و دوستدار صادق، كسى است كه شرط دوستى را -چنان كه بايد و شايد - به جا آورد. يكى از مهم ترين لوازم دوستى، همدردى و همدلى با دوستان در مواقع سوگ و اظهار سرور و شادي در شادى آنان است. چنانچه حضرت على (ع) می‌فرمايد: « شيعه و پيروان ما در شادى و حزن ما شريكند. دارايي و جان خويش را در راه ما بذل مي‌كنند، آنان از ما هستند و بازگشت شان به سوي ما است» (صدوق، الخصال، ج2، 635). حال با توجه به فراهم شدن چنين شرايطي و باز بودن درب‌هاي توفيق الهي در اين ايام و به دست آوردن دل اهل بيت (ع)، يك توفيق ديگري نيز با ما همراه است كه اگر به آنها توجه كنيم دريافت هايمان را از مراسم و ايام افزون‌تر خواهيم كرد. در ادامه به فرصت هايي كه براي هركدام ما حتما پيش آمده مي‌پردازم.

به دعای آخر مجالس بی‌توجه نباشيد

با تحقيق و بررسي يك مجلس خوبي كه از لحاظ سخنراني و مراسم مداحي و ساعت برگزاري خوب و اهل بيت پسند باشد را انتخاب كردم... به واقع هم سخنراني بسيار پرباري بود... بعد از سخنراني مداحي خوبي انجام شد... نزديك به آخر مجلس يك دفعه ديدم كه چراغ‌ها را مردم روشن كردند و عده زيادي با ايجاد سر و صدا مشغول به خروج از مراسم شدند... با خود گفتم: چه حيف كه اين عزيزان خودشان را از لحظه استجابت دعا محروم مي‌كنند... بله استجابت دعا در پايان روضه و بعد از ريختن اشك در مجلس عزاداري اباعبدا... الحسين (ع)... چنانچه نتيجه عزاداري، آمرزش گناهان است و طبق روايات، اگر كسي وارد جلسه عزاي امام حسين (ع) شود و عزاداري كند، گناهان او آمرزيده مي‌شود. [تفسير القمي، ج 2، ص 292؛ بحار الانوار، ج 45، ص 257] و جز اين نيست كه با پاك شدن از گناهان، دعا به مرحله استجابت رسيده است. همان لحظاتي كه خيلي از ما مرتب به دنبالش هستيم تا دعاها و خواسته هايمان را به اجابت نزديك كنيم... (سوره بقره/ آیه 186): و هرگاه بندگان من، از تو درباره من بپرسند، [بگو] من نزديكم، و دعاى دعاكننده را- به هنگامى كه مرا بخواند- اجابت می‌كنم، پس [آنان ] بايد فرمان مرا گردن نهند و به من ايمان آورند، باشد كه راه يابند. اين لحظات به خاطر وجود چند فاكتور، بهترين زمان‌ها براي استجابت دعا هستند؛ نخستين فاكتور اين است كه دعا در شرايط جمعي به استجابت نزديك‌تر است؛ چنانچه امام صادق (ع) مي‌فرمايند: شيوه پدرم امام باقر(ع) اين بود كه چون از امري غمگين مي‌شد، زنان و كودكان را جمع مي‌كرد، سپس دعا مي‌كرد و آنها آمين مي‌گفتند (كليني، اصول كافي، ج 4، ص 241 و257).مرحوم مجلسي (ره) نيز در اين باب فرموده‌اند: اول اينكه اجتماع در اجابت دعا موثر است؛ اگر چه ثوابش كمتر است. دوم اينكه اهميت دعاي دسته جمعي در صورتي است كه از ريا و خودنمايي به دور باشد (همان، ص 242).

برای ديگران جا باز كنيم

در ايام عزاداري وقتي وارد مجالس عزاداري شدم، نكته‌ای كه گاهي اوقات خيلي آزار‌دهنده بود اين بود كه عزاداران عزيز حاضر نبودند به كساني كه تازه وارد مجلس مي‌شوند؛ جا بدهند. بدتر آن كه عده‌ای به ميزبان مجلس تشر مي‌زدند كه درها را ببنديد، جا نداريم، نمي‌توانيم سخت بنشينيم و... و گويا فراموش كرده‌ايم براي چه كسي عزاداري مي‌كنيم؛ غير از اين است كه امام حسين(ع) براي زنده نگه داشتن اسلام واقعي قيام كردند؟ و آيا اسلام واقعي غير از آيات قرآن و سيره اهل بيت عليهم السلام مي‌باشد؟ قرآن كريم در رابطه با اين موضوع مي‌فرمايد:«اي كساني كه ايمان آورده‌ايد چون به شما گفته شود كه در مجالس جا باز كنيد (تا ديگري بتواند بنشيند) در اين صورت جا باز كنيد و ديگران را هم جاي دهيد، كه به پاداش آن، خداوند بر شما توسعه مي‌دهد... (مجادله آيه ١١). استاد علامه طباطبایي در تفسير اين آيه مي‌فرمايند: جا باز كردن است. مجالس جمع مجلس اسم مكان است، يعني محل نشستن و معني اين طور مي‌شود: چون به شما گفته مي‌شود كه جمع‌تر بنشينيد و جا براي ديگري كه تازه وارد مي‌شود باز كنيد، شما جا باز كنيد و جمع‌تر بنشينيد تا جا براي ديگري فراخ شود و به پاداش آن خداوند در بهشت محل و مكان شما را وسعت مي‌دهد. در واقع اين آيه يكي از آيات بسيار زيباي قرآن است كه معنايي وسيع دارد و مضمون آن نيز واضح است، يعني كسي كه براي ديگري جايي باز كند بهشت براي او واجب مي‌شود. پيامبر (ص) نيز مي‌فرمايند: مسلمان اگر مسلماني را ديد مي‌خواهد نزد او بنشيند بايد برايش جا باز كند (طبرسي، مكارم الاخلاق، قم، شريف رضي، 1412، ص 26). بنابر اين سعي كنيم در مجلس به گونه‌ای بنشينيم كه اگر مجلس به كمبود جا دچار مشكل باشد ديگري را نيز كنار خود جاي دهيد تا با حضور او در مجلس روضه شما نيز در ثواب او شريك باشيد.