استعمار با ظاهری دوستانه

كلمات كليدي : استعمار با ظاهري دوستانه

نویسنده :

1. تفریح و سرگرمی همواره از ضروریات زندگی روزمره به شمار می‌رود. هر نظام فرهنگی اشکال مختلف تفریح را در خود گنجانده است به طوری که با زمینه اجتماعی و سنت آن مردمان سازگار باشد، چون این قبیل تفریحات و سرگرمی‌ها حامل ارزش‌ها و اعتقادات نظام‌های فرهنگی هر جامعه است. در عصر حاضر شاهد تحرکات وسیع قدرت‌های غربی و خصوصاً ایالات متحده در جهت جهانی سازی فرهنگ لیبرال سرمایه دارانه هستیم، ساحت فرهنگ و زیر شاخه‌های آن همچون تفریحات از جمله مقوله هایی است که بشدت مورد توجه سردمداران جهانی سازی قرار گرفته است.

2. ما در دوره‌ای بسر می‌بریم که بازی‌های رایانه‌ای از جمله تفریحات غالب در جوامع شده اند. اساساً سرچشمه این گونه بازی‌ها همان فرهنگی است که توسط نیرو‌های جهانی سازی در سراسر دنیا اشاعه می‌یابد، از این رو این گونه بازی‌ها همچون نشانه‌هایی هستند که علی رغم سرگرم کردن، از کار ویژه‌های دیگری هم برخوردارند و حامل ارزش‌ها و ایستارهای فرهنگی سازندگانشان هستند. در واقع این بازی‌ها به سان «بسته‌های فرهنگی»ای هستند که در ظاهری دوستانه(!) و بتدریج وارد زندگی روزمره ما می‌شوند و جهان بینی ما را دچار خدشه می‌نمایند و نگره ما را راجع به مسائل اعتقادی چون مرگ، زندگی پس از مرگ، تقابل خیر و شر، قهرمان و ضد قهرمان به کلی دگرگون می‌کنند.

معمولاً شخصیت‌های این قبیل بازی‌ها قابل رده بندی در دسته بندی‌های ارزشی خیر و شر نیستند، بلکه از جنس کاراکتر‌های خاکستری فیلم‌های هالیوودی اند که به رغم خوب بودن مبادرت به اعمال شرارت آمیز باورناپذیری می‌کنند. از این گذشته ما در این بازی‌ها با جذاب سازی شخصیت‌های پلید یا ضدقهرمان‌ها مواجه ایم. در واقع با نوعی استحاله و جابه جا شدن نقش‌های قهرمان و ضدقهرمان روبه رو می‌شویم.

3. فرایند جهانی‌سازی فرهنگ لیبرال سرمایه داری حتی بُعد تغذیه افراد و جوامع را نیز بی تاثیر نمی گذارد. اشاعه صنعت تغذیه امریکایی و شیوع رستوران زنجیره‌ای چون «مک دونالد» در سراسر جهان در واقع گامی در جهت استعمار این بُعد از زندگی روزمره مردمان در سراسر جهان است.

بررسی‌هایی که توسط «جیمز واتسن» استاد انسان شناسی دانشگاه‌ هاروارد در زمینه رستوران‌های مک دونالد در آسیای شرقی صورت گرفته حاکی از آن است که به همان سرعتی که این نوع غذای آماده جهانگیر می‌شود، روند تغییرات شعائر از «مذهبی» به «غیرمذهبی» تسریع می‌شوند. کار ویژه یک وعده غذا در یک چنین مکان‌هایی تنها ارضای نیاز جسمانی و رفع گرسنگی نیست، بلکه هر وعده غذای مک دونالد در واقع حاوی نشانه‌ها و ایستارهای فرهنگ کشور مبدا است و فرد به همراه بلعیدن یک همبرگر مک دونالد، ناچاراً ارزش‌های غربی و سکولار را هم می‌بلعد و درونی می‌کند.

4. از این رو فرهنگ‌ها بدل به عرصه نبرد بین نیروی جهانی ساز و نیروی‌های مقاومت کننده بومی شده‌اند. سرمایه گذاری نیروی جهانی ساز لیبرال سرمایه داری بر روی فرهنگ کاری محاسبه شده است. اساساً تنها با تغییر در فرهنگ و روند فکری مردمان است که می‌توان سبک زندگی آنها را تغییر داد. به این اعتبار است که گفته می‌شود فرهنگ در عصر حاضر، جبهه تهاجم نیروهای بیگانه در برابر عرصه مقاومت فرهنگ بومی است.