غیرتمندی

قال علی(ع): ان الله یغاز للمؤمن قلیغر، من لا یغاز فائهٔ
خداوند برای مؤمن، غیرت می ورزد، پس او نیز باید غیرت اورد.
هر کسی غیرت نورزد، دلش وارونه است.

غیرتمندی
غیرت و حمیت، یعنی تلاش در نگهداری آنچه که حفظش ضروری است، این صفت در قالب مطلوبش از شجاعت، بزرگ منشی و قوت نفس انسان سرچشمه میگیرد و یکی از ملکه های نفسانی انسان و سبب مردانگی است و مرد بی غیرت از زمره مردان خارج است.
اگر غیرت بری با درد باشی وگر بی غیرتی نامرد باشی غیرتمندی یکی از کمالات انسانی است که خداوند متعال آن را در وجود بشر نیز آفریده است و میپسند که مؤمن این صفت را در حد بالا داشته باشد و در مسیر صحیح خود پاس بدراد. شاید مراد از وارونگی دل این باشد که شخص بی غیرت از حالت طبیعی انسان خارج شده و به ورطه پوچی و تباهی سقوط کرده است. وجود غیرت تا جایی مهم جلوه می نماید که حتی شارع مقدس اسلام در تشریع احکام نیز به آن عنایت داشته است. رسول خدا(ص) در این رابطه می فرماید: «آلا و ان الله خرم الخرام و خدا الخدود و ما آخد آغیر من الله و من غیرته خرم الفواجش » آگاه باشید که خداوند، محرمات راحرام و حدود را وضع کرد و هیچ کس غیورتر از خدا نیست که از روی غیرت، زشتیها را حرام کرده است. و در پی آن نیز، خدا به هر غیرتمندی نظر لطف و مرحمت دارد. امام صادق(ع) فرمود: ان الله غیور یجب کل غیور خداوند، غیور است و هر غیرت مندی را دوست دارد. بر این اساس مراد از غیرت خداوندی که در وجود انسانها نیز تعبیه شده تا حدودی واضح می گردد. اما غیرت در نگاه اول شاید تنها در مورد ناموس به ذهن متبادر نماید، اما این قسم جزئی از این صفت طیبه است. به طور کلی بزرگان برای این خلق حسنه سه دسته را نام برده اند که بنابر اختصار گویی بیان می نماییم.
الف - غیرنت دینی
منظور از غیرت دینی، این است که انسان مؤمن نسبت به دین و تمام ملزومات آن پایبند بوده و در جهت اعتلای آن قدم بردارد؛ بر این اساس، تمام احکام شرع مثل جهاد، امر به معروف و نهی از منکر و... میتواند در راستای غیرت دینی قرار گیرد.
قرآن مجید با لحن تحریک آمیزی از مسلمانان می خواهد که ضمن تقویت غیرت دینی خویش در موارد لزوم، آن را به کار گیرند و از اسلام و مسلمانان بی یاور دفاع کنند: «و مالگم لاتقاتلون فی سبیل الله و المستضعفین من الرجال والنساء و الولدان» شما را چه شده که در راه خدا و مردان و زنان و کودکان مستضعف
ب - غیرت ناموسی
این همان معنای قوی تر است، محافظت از ناموس، نشانگر غیرتمندی فرد مؤمن بوده؛ در همین زمینه ارشادات بسیاری از سوی خداوند متعال در قالب احکام اخلاقی و فقهی در جهت تحکیم این صفت وارد شده است؛ به طور مثال در فتاوی امام چنین آمده است: «اگر به ناموس کسی - خواه همسرش باشد یا دیگران - به قصد تجاوز حمله شود، واجب است به هر وسیله ممکن آن را دفع کند؛ گرچه به کشتن مهاجم بیانجامد، بلکه اگر قصد آبروریزی به کمتر از تجاوز هم داشته باشد، به ظاهر حکمش همین است.»
همچنین، مسلمانان وظیفه دارند که در میان خود زمینه های هرگونه ناامنی برای ناموس خود را از بین ببرند، بنابراین آنچه مهم است پیشگیری است؛ زنان با رعایت شؤون اجتماعی و به دور از هرگونه خودنمایی وارد اجتماع شوند. نکته ای که به نظر می رسد باید مورد توجه قرار داد میانه روی در پیادهسازی غیرت است، البته میانه روی در همه امور هم مورد تأیید عقل و هم مورد پذیرش اسلام است. حضرت امیر (ع) در مورد اثرات افراط و تفریط در غیرت مداری می فرماید:... بایاک و الغایر فی غیر موضيع غيرة فإن ذلكك يدغو الصحيخة إلى الشقم والبريئة إلى الريب... " از غیرت نابجا بپرهیز؛ زیرا این کار، زن درستکار را به انحراف و زن پاکدامن را به تردید می کشاند.
مطلبی تأمل برانگیز
در قالب احکام شرعی مثل قرآن و حدیث رسیده است که خوردن گوشت خوک حرام است؛ در باب حکمت این حکم شرعی آمده است که خوک غیرت ناموسی ندارد، و دچار پلیدی و دیوئی است تا جایی که جفت خود را در معرض خوکهای نر دیگر قرار داده و از این عمل علاوه بر این که باکی ندارد، لذت هم میبرد! و این صفات و اخلاق بدون شک در گوشت او تأثیر دارد، از این جهت اشخاصی که عادت به خوردن گوشت خوک دارند، تحت تأثیر این صفات زشت قرار میگیرند."
ج- غیرت ملی
مراد از آن احساس مسؤولیت در برابر تمامیت ارضی کشور اسلامی است. وطن - دوستی و مشارکت در دفاع از میهن و هم میهنان مسأله ای است که با سرشت انسانی عجین و از سوی اسلام نیز به رسمیت شناخته شده است و روایت زیر گواه آن می باشد: «خباً الوطن من الایمان» وطن دوستی از ایمان است.
۱ . امیر المومنین، نهج البلاغه، ترجمه و شرح علینقی فیض الاسلام، تهران، فیض الاسلام، چاپ دهم، نامه ۳۱
۲. انصاریان، حسین؛ تفسیر حکیم، قم، دارالعرفان، ج۵، ص ۲۳۲. ۳. قمی، عباس؛ سفینه البحار و مدینه الحکم والاثار، تهران، فراهانی، کتابخانه سنایی، ج ۲، ص ۶۶۸ (برای اطلاع بیشتر از حدود و مرز میهن اسلامی به المیزان، ج ۴، ص ۲ رجوع کنید.

علامه ی مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، بیروت، الوفاء، ج ۷۹، ص ۱۱۵. ". نراقی، محمدمهدی، جامع السعادات، قم، اسماعیلیان، چاپ پنجم، ج ۱، ص ۲۵۸. ". لغت نامه دهخدا، واژه غیرت، (شعر از نظامی).
علامه ی مجلسی، محمدباقر؛ بحار الانوار، بیروت، الوفاء، ج ۷۶، ص ۳۳۲. ". کلینی، محمدبن یعقوب، فروع کافی، بیروت، دارصعب، ج۵، ص ۵۳۵.
نساء (۴)، آیه ۷۵. ". امام خمینی، تحریر الوسیله، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ دوم، ص ۳۸۰، مسأله چهارم.