شیعیان حقیقی

حضرت علی علیه السلام در بیان اوصاف شیعیان حقیقی فرمودند: «ان الله سبحانه اطلع الی الارض فاختار لنا شیعه ینصروننا و یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا و یبذلون انفسهم و اموالهم فینا اولئک منّا و الینا؛ به راستی که خدای سبحان توجهی فرمود به سوی زمین، و برگزید برای ما پیروانی که ما را یاری کنند، در شادی ما شادی کنند و در اندوه ما اندوهناک باشند، جانها و مالهای خود را در راه ما بذل کنند، اینان از ما هستند و به سوی ما بازگردند»(غررالحکم 1: 604).

اندشمندان اسلامی بر این باورند که پیدایش و ظهور شیعه در همان زمان حیات رسول خدا (ص) بوده است و کلمه «شیعه» نخستین بار توسط رسول اکرم (ص) درباره پیروان علی بن ابیطالب (ع) به کار گرفته شد. محدثان و مفسران نقل می کنند آن گاه که آیه: «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات اولدک هم خیر البریه؛ آنانکه ایمان آوردند و عمل نیکو انجام داده اند، آنان بهترین مردم هستند» نازل شد، پیامبر (ص) رو به علی (ع) کرد و فرمود: «مقصود از این آیه تو وشیعیانت می باشید، خشنود و پسندیده هستید»(الدرالمنثور 6: 589). در بیان دیگری فرمودند: «تو و پیروانت مقصود هستید، وعده من و شما در روز قیامت نزد حوض کوثر است. آن گاه که امتها برای حسابرسی به آنجا می آیند، شما را فرا می خوانند در حالی که نور از چهره و پیشانی شما تابان است»(همان).‌

هر یک از امامان معصوم (ع) در عصر امامت خویش، به تبیین ویژگی ها و خصوصیات «شیعیان حقیقی» همت گمارده‌اند و مطالب ارزشمندی در وصف پیروان واقعی بیان نموده‌اند. در این مجال به ذکر برخی از این ویژگی‌ها می‌پردازیم.

اوصاف شیعیان در کلام امیرالمومنین این گونه بیان شده: «شیعیان ما، کسانی هستند که در راه ولایت ما، به هم بذل و بخشش می کنند و به همدیگر، در دوستی ما، محبت می کنند و در راه زنده نگه داشتن راه و روش ما، به زیارت یکدیگر می روند.آنان، اگر خشمناک شوند، به ظلم در نمی غلتند و اگر خشنود باشند، اسراف و زیاده روی نمی کنند. مایه برکت همسایگان و موجب سلامتی و آسایش افراد مرتبط با آنان، هستند»(کافی 2: 74). امام باقر (ع) «تقوا»، «تواضع و فروتنی»، «امانتداری»، «روزه و نماز»، «نیکی به پدر و مادر»، «تعهد نسبت به همسایگان فقیر»، «راستگویی»، «پرهیز از غیبت» را از ویژگی های شیعیان و پیروان حقیقی اهل بیت بیان فرمودند(کافی 2: 74). ‌

البته باید توجه داشت که شیعه بودن گرچه مهم است لکن شیعه ماندن بسیار مهمتر است، چه اینکه به بیان امام کاظم (ع)، «استقامت و ثبات قدم در مسیر ولایت» از اهم ویژگی های شیعیان دانسته شده است: «آفرین به شیعیان ما که در زمان غیبت قائم ما، به دوستی ما، چنگ زنندگانند و در ولایت و دوستی ما و در برائت از دشمنان ما، ثابت قدمانند. آنان، از ما هستند و ما، از آنانیم. آنان، به پیشوایی و امامت ما خاندان، راضی و خشنود شدند و ما، به شیعه بودن آنان راضی شدیم. خوشا به حال آنان، سوگند به خدا ! که آنان، در قیامت، در مرتبه ما با ما هستند»(بحارالانوار 51: 151). مگر نبودند طلحه و زبیر و امثال او که در بیعت با علی (ع) پیشقدم بودند اما چیزی نگذشت که همانها گوی سبقت را در پیمانشکنی و مخالف با حضرت از دیگران ربودند. خود حضرت در باره پیمان شکنی طلحه و زبیر می فرمایند: «شما از روی اختیار (و با کمال آزادی) با من بیعت کردید، و در پیشاپیش‌ شما طلحه و زبیر آزادانه بدون هیچ ناچاری با من بیعت کردند، سپس چیزی درنگ نکردند که از من اجازه (رفتن به مکه و به جا آوردن) عمره خواستند. و خدا می داند که اینان (قصد عمره نداشته و) اراده پیمان‌شکنی داشتند. پس دوباره پیمان خود را در اطاعت نمودن و فرمانبرداری از خود تازه کردم و (از ایشان پیمان گرفتم که فتنه نکنند و) برای امت موجبات نابودی و بلاپدید نیارند، و آن دو با من (چنین) پیمانی بستند، و سپس با من وفا نکردند و بیعت مرا شکسته پیمان خود را به هم زدند»(الارشاد 1: 245).