دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نظریه های وظیفه گرایانه

همان طور که پیش از این بیان شد آرای طرح شده در اخلاق هنجاری را‌ می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: 1. نظریه‌های غایت انگارانه 2. نظریه‌های وظیفه گرایانه.‌
نظریه های وظیفه گرایانه
نظریه های وظیفه گرایانه
نویسنده: حسین راضی

همان طور که پیش از این بیان شد آرای طرح شده در اخلاق هنجاری را‌ می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: 1. نظریه‌های غایت انگارانه 2. نظریه‌های وظیفه گرایانه.‌

نظریه غایت انگارانه‌ می‌گوید: برای بازشناسی بایدها ونبایدها، درست و نادرست و خوب و بد باید به نتیجه کار توجه کرد و دریافت که میزان خیر و شرّ مترتب بر آن چه اندازه است . یک عمل تنها در صورتی از نظر اخلاقی درست است که دستکم به اندازه هر جانشین بدیل ممکن دیگر، غلبه خیر بر شرایجاد کند و تنها در صورتی خطاست که چنین نکند. نظریه‌های وظیفه گرایانه برآنند که برخی از ویژگی‌های خود عمل، با قطع نظر از میزان خیری که در پی‌ می‌آورد،‌ می‌تواند آن عمل را صواب و لازم گرداند؛ برای مثال امانتداری کاری عادلانه است، خداوند به آن فرمان داده است و نیز حکومت به آن امر کرده است. هر یک از این ویژگی‌ها‌ می‌تواند امانتداری راصواب و لازم گرداند، هرچند خیری بر آن مترتب نشود. غایت انگار بر آن بود که تنها ویژگی موثر در صواب و ناصواب بودن عمل، میزان خیری است که بدان‌ می‌انجامد؛ اما وظیفه گرامی گوید: این ویژگی یا اساساً در صواب و ناصواب بودن کار موثرنیست و یا، در کنار آن، جنبه‌های دیگری نیز در صواب یا ناصواب بودن کار تاثیر دارد. نظریه‌های وظیفه گرایانه، بسته به نقشی که برای قواعد اخلاقی قائلند، انواع مختلف دارند:الف. وظیفه گروی عمل نگر: در این دیدگاه، همه احکام اساسی درباره‌ی الزام جزئی است، مانند «در این موقعیت باید راست بگوییم .» در نظر این گروه، قواعد کلی مانند «همیشه باید راست بگوییم » دست نایافتنی یا بی فایده است و قاعده کلی، چنانچه موجود باشد، از احکام جزئی به دست آمده است. در نظر برخی از آنها (وظیفه گرایی عمل نگر افراطی ) ما باید در هر رویداد خاصی، به طور خاص و بدون تمسک به هیچ قاعده‌ای، تصمیم بگیریم و تشخیص دهیم چه کاری درست است و باید انجام شود. کسانی چون ارسطو، ای .اف . کریت و باتلر چنین‌ می‌اندیشیدند. امروزه بیشتراگزیستانسیالیست‌ها بدین نظر تمایل دارند. وظیفه گروی عمل نگر معتدل، ایجاد قواعد کلی بر اساس مواردجزئی را مجاز‌ می‌داند و آنها را در تعیین اینکه در موارد بعدی چه باید کرد، مفید‌ می‌شمارد. البته این دیدگاه حکم جزئی مناسب را بر قاعده کلی مخالف مقدم‌ می‌دارد.

ب . وظیفه گروی قاعده نگر: طبق این نظر معیار صواب و خطا دارای یک یا چند قاعده است .این قواعد ممکن است مانند «باید همواره امانتدار باشیم » خاص باشد و ممکن است مانند «باید همواره عدالت ورزید» بسیار انتزاعی و عام.

منبع: اخلاق هنجاری، تالیف: علی شیروانی، انتشارات کانون اندیشه جوان، 1384(با اندکی تلخیص)

مقاله

نویسنده حسین راضی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

روش‌هاي نهادينه كردن معاد در تربیت دینی

روش‌هاي نهادينه كردن معاد در تربیت دینی

هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی روش تربیتی مبتنی بر محبت، در آموزه‌های دو دین بزرگ اسلام و مسیحیت است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع تطبیقی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که...
روش‌های تربیتی و تبلیغی حضرت ابراهیم (ع) در قرآن

روش‌های تربیتی و تبلیغی حضرت ابراهیم (ع) در قرآن

برای ترویج یک پیام و رسالت، نیاز به راه‌های تبلیغی مؤثر و متناسب با مضمون آن پیام و برای ساختن افراد یک جامعه نیاز به روش‌های ناب و کارساز تربیتی.
تقدم ‌‌تزکیه ‌‌بر ‌‌تعلیم

تقدم ‌‌تزکیه ‌‌بر ‌‌تعلیم

تزکیه ‌‌و ‌‌تعلیم ‌‌از ‌‌مفاهیم ‌‌کلیدی ‌‌در ‌‌تعلیم‌ ‌تربیت ‌‌اسلامی ‌‌هستند ‌‌و ‌‌واژگان ‌‌اصیلی ‌‌چون ‌‌مربی ‌‌و ‌‌معلم ‌‌بر ‌‌پایه ‌‌این ‌‌دو ‌‌مفهوم ‌‌اساسی ‌‌معانی ‌‌خود ‌‌را ‌‌باز می‌یابند.‌‌ ‌‌هدف ‌‌از ‌‌پژوهش ‌‌حاضر، ‌‌روشن‌سازی ‌‌تقدم ‌‌تزکیه ‌‌بر ‌‌تعلیم، ‌‌بیان ‌‌برخی ‌‌ویژگی‌‌های ‌‌مربی ‌‌و ‌‌تفاوت‌‌های ‌‌آن ‌‌با ‌‌معلم ‌‌و ‌‌مشخص ‌‌کردن ‌‌انواع ‌‌ویژگی‌‌های ‌‌مربی ‌‌و ‌‌معلم ‌‌بر ‌‌اساس...
بیدارکردن متربی برای نماز از منظر فقه تربیتی

بیدارکردن متربی برای نماز از منظر فقه تربیتی

تربیت اسلامی ساحات مختلفی دارد که تربیت عبادی یکی از مهم‌ترین این ساحات است. یکی از مسائلی که کمابیش والدین و مربیان با آن در فرزند‌پروری مواجه هستند؛ حکمِ شرعیِ بیدار کردنِ فرزندان و متربیان برای نماز است.
بررسی تطبیقی روش تربیتی مبتنی بر محبت در آموزه‌های اسلام و مسیحیت

بررسی تطبیقی روش تربیتی مبتنی بر محبت در آموزه‌های اسلام و مسیحیت

هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی روش تربیتی مبتنی بر محبت، در آموزه‌های دو دین بزرگ اسلام و مسیحیت است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع تطبیقی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که
Powered by TayaCMS