با مردم این‌گونه باش

بـرخـى در روابـط اجتماعى ، ادب و احترام را رعایت نمى كنند. برای مثال، امروزه در بسیارى از كشورهاى غربى و شرقى مردم در روابط اجتماعى خود بدون سلام كردن از كنار هم رد مى شوند. در مـقـابـل ، بعضى دیگر در سلام كردن دچار افراط شده و به مرز چاپلوسى نزدیك مى گردند. امـام عـلى (ع) بـه ایـن نـكـتـه تـوجـّه دارند كـه اعتدال حتّى در سلام كردن نیز باید حفظ شود. ایشان در این‌باره می‌فرمایند: سلام داراى چهار صیغه است : سَلامٌ عَلَیك ؛سَلامٌ عَلَیكُم ؛السَلامٌ عَلَیك؛السَلامٌ عَلَیكُم .اگـر سلام كننده عبارت (وَ رَحمَهُ اللّه) را بر سلامش افزود، تو نیز متقابلاً بیفزاى ، و اگـر كـلمه (وَ بَرَكاتُهُ) را نیز اضافه كنى ، در زمره كسانى خواهى شد كه تحیّت دیگران را به نحو احسن پاسخ مى دهند. خداوند متعال مى فرماید: وَ إِذا حُیِّیتُم فَحَیُّوا بِاءَحسَنِ مِنها اَو رُدُّها اِنَّ اللّهَ عَلَى كُلِّ شَى ءٍ حَسِیبا (سوره نساء آیه 86) (چـون مـورد تـحیّت و اكرام قرار گرفتید، شما نیز متقابلاً آن را به وجه نیكوتر یا دسـت كـم بـه هـمان گونه پاسخ گویید، كه خداوند بدون تردید همه چیز را به حساب مى آورد). اگر سلام كننده، عبارت وَ رَحمَهُ اللّهِ وَ بَرَكَاتُهُ را بـر سـلام خـویـش افـزود بـهـتر آن است كه به همان نحو پاسخ گفته و چیزى بر آن اضافه نكنند. حـضـرت امـیـرالمـؤمـنین علیه السّلام بر جماعتى مى گذشت و بر آنها سلام كرد، آنان در پاسخ خویش عبارت وَ مَغفِرَتُهُ وَ رِضوَانُهُ را افزودند. حضرت فرمودند: از حدّ سلام ملائكه به پدر ما ابراهیم علیه‌السّلام تجاوز نكنید. خواسته هاى مردم در دل هاى بندگان امانت است، هركس آن را پنهان دارد براى او عبادت نـوشـتـه مـى شـود، و كـسـى كـه آن را آشـكـار كـند، باید شنوندگان او را یارى كنند و نیز فرمودند : صـیغه سلام را 10 حَسَنه و ثواب است و افزودن كلمه (وَ رَحمَهُ اللّهِ) را 20 حَسَنه و كلمه (وَ بَرَكاتُهُ) را 30 حَسَنه است . (حلیه‌المتّقین باب یازدهم فصل دوّم)

رسیدگى به محرومان

امـام عـلى عـلیـه السـلام رسـیـدگـى بـه مـحـرومـان را تـنـهـا بـا دستورالعمل و فرمان انجام نمى داد، بلكه شخصا به رفع مشكلات مردم مى پرداخت . نـان و خـرمـا را درون زنـبـیـل مـى گـذاشـت و بـا دوش مـبـارك حمل مى كرد و به فقرا مى رساند. اصحاب و یاران مى گفتند: یا اَمیرالمُومِنین ، نَحنُ نَحمِلَهُ (یا امیرالمؤمنین ما این بار را بر مى داریم) حضرت پاسخ مى داد كه : رَبُّ العَیالِ اَحَقُّ بِحَملِهِ. (رهبر امّت سزاوارتر است كه بردارد) (كوكب درّى ج 2 ص 132).

سه شرط پذیرش میهمانى

شخصى امام على علیه السّلام را به مهمانى دعوت كرد، امیرالمو منین فرمودند: سه شرط دارد اگر قبول مى كنى مى پذیرم ، آن شخص گفت شرایط كدامند؟

امام على علیه السّلام فرمودند: 1 ـ از بیرون چیزى تهیّه نکنی، هر چه هست بیاورى. 2 ـ آنچه در منزل دارى از ما دریغ نكنى . 3 ـ به زن و بچّه هایت سخت نگیرى . آن شخص گفت : هر سه شرط را قبول دارم . و امام نیز مهمانى او را پذیرفت (خصال ج 1 ص‌188).

روش برخورد با نیازمند

حارث همدانى حاجتى داشت ، به منزل حضرت امیرالمؤمنین على علیه‌السّلام رفت ، امام على علیه السّلام پس از سلام و احوال پرسى، فرمودند: آیا خواسته اى دارى ؟ حارث گفت : آرى . حضرت بلند شدند و چراغ را خاموش كردند و فرمودند: اى حارث! چراغ را خاموش كردم كه در برابر خواسته ات دچار ذلّت و خوارى نشوى. حال هر چه مى خواهى بگو! زیرا از پیامبر خدا شنیدم : «خواسته هاى مردم در دل هاى بندگان امانت است، هركس آن را پنهان دارد براى او عبادت نـوشـتـه مـى شـود، و كـسـى كـه آن را آشـكـار كـند، باید شنوندگان او را یارى كنند» (بهج الصّباغه ج 12 ص 212).