تجمّل

تجمّل

تجمل در لغت به معنای خود را زینت‌دادن و آراستن است و به صورت اسمی به معنای وسایل آرایش و آن‌چه موجب نشان دادن شأن و شکوه باشد، به کار می‌رود.

در قرآن به بلامانع بودن استفاده از زینت تصریح شده است و به زینت کردن هنگام عبادت توصیه شده است. همان‌طور ‌که به جلال و شکوه تجمل‌آمیز و آراستگی برخی پیامبران نیز اشاره شده است.

سیرۀ پیامبر اکرم و ائمه (علیهم السلام) نیز مؤید این است که تجمل به خودی خود ناپسند نیست و حتی ممدوح است. پیامبر اکرم همیشه عطر می‌زد، به طوری که از بوی خوشش شناخته می‌شد و در سفر، شانه و آینه و روغن برای موی سر و مسواک و سرمه به همراه داشت، انگشتر نقره به دست می‌کرد و عبای خز و لباس‌های نقش‌دار و زیبا می‌پوشید.

از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که خداوند تجمل را و این‌که انسان خود را زیبا نشان دهد، دوست دارد و زندگی نکبت‌بار و آشفته را دشمن می‌دارد، زیرا خداوند وقتی به بنده‌اش نعمتی عطا می‌کند، دوست دارد که اثر آن را در زندگی او ببیند.

امام صادق (علیه السلام) دربارۀ چگونگی تجمل، به لباس پاکیزه و بوی خوش و خانۀ زیبا و تمیز اشاره کرده‌اند. هم‌چنین وقتی شخصی از ایشان دربارۀ کسی پرسید که لباس‌های فاخر زیادی دارد و خود را با آنها می‌آراید، حضرت او را مسرف ندانست و آیۀ 7 سوره طلاق را تلاوت فرمود.

ائمه (علیهم السلام) در هنگام عبادت زینت می‌کرده‌اند و لباس‌های خوب می‌پوشیده‌اند. توصیه‌های ائمۀ معصومین به تجمل در کتب روایی، تحت عناوین مختلفی نظیر «الزّی و التجمل»، «اظهار التجمل و کراهة التَّباؤس»، «التجمل و اظهار النعمة» و نیز «التّطیب و التنظیف» و «الطهارة» آمده است.

در احادیث آمده است که تجمل، حزن و اندوه را از بین می‌برد و سبب ذلت دشمن و قطع طمع از مسلمانان می‌شود.

موارد مؤکد تجمل

• 1- تجمل زن و شوهر برای یکدیگر
• 2- تجمل در وقت عبادت به جزء زمان حج که باید بدون تشریفات بود.
• 3- تجمل برای برادر دینی خود
• 4- تجمل در مقابل دشمنان

موارد نهی از تجمل

• 1- تجمل از راه حرام
• 2- تجمل نامتناسب و ناهماهنگ با وضع اجتماعی و اقتصادی زمان
• 3- تجملی که سبب شهرت شود.
• 4- تجملی که منجر به اسراف گردد.
• 5- تجمل هنگام مصیبت
• 6- تجملی که سبب تشبّه مردان به زنان یا برعکس و نیز تشبّه به کفار شود.
• 7- تجملی که متناسب وضع مالی شخص نباشد.

منبع:
• دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلام‌علی حداد عادل، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، چاپ اوّل، 1380، ج6، ص595