اوصاف مومن

اوصاف مومن

پرسش: قرآن کریم برجسته‌ترین اوصاف مومنین راستین را در چه چیزهایی بیان می‌کند؟

پاسخ: در بخش نخست پاسخ به این سوال، براساس آیات 16-15 سوره «السجده» سه صفت از اوصاف مومنین را شامل سجده، تسبیح و حمد خداوند بیان کردیم.

اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی می‌گیریم.

4- تواضع و فروتنی

وصف دیگر آنها تواضع و فروتنی و ترک هرگونه استکبار است؛ چرا که کبر و غرور نخستین پله نردبان کفر و بی ایمانی است، و تواضع و فروتنی در مقابل حق و حقیقت، نخستین گام ایمان است! آنها که در راه کبر و خودبینی، گام بر می‌دارند، نه در برابر خدا سجده می‌کنند، نه تسبیح و حمد او را به جا می‌آورند، و نه حق بندگان او را به رسمیت می‌شناسند، آنها بت بزرگی دارند و آن خودشان است! آن گاه به اوصاف دیگر آنها اشاره کرده می‌گوید: «پهلوهایشان از بسترها در دل شب دور می‌شود» به پا می‌خیزند و رو به درگاه خدا می‌آورند و به راز و نیاز با او می‌پردازند (تتجافی جنوبهم عن المضاجع). آری، آنها به هنگامی که چشم غافلان در خواب است، مقداری از شب را بیدار می‌شوند، و در آن هنگام که برنامه‌های عادی زندگی تعطیل است و مشغله‌های فکری به حداقل می‌رسد، و آرامش و خاموشی، همه جا را گرفته و خطر آلودگی عبادت به ریا کمتر وجود دارد، و خلاصه، بهترین شرائط حضور قلب فراهم است، با تمام وجودشان رو به درگاه معبود می‌آورند، و سر بر آستان معشوق می‌سایند، و آنچه در دل دارند، با او در میان می‌گذارند، با یاد او زنده‌اند و پیمانه قلب خود را از مهر او لبریز و سرشار دارند. سپس می‌افزاید: «آنها پروردگار خود را با «بیم» و «امید» می‌خوانند (بدعون ربهم خوفا و طمعا). آری، دو وصف دیگر آنها «خوف» و «رجا» یا «بیم» و «امید» است. نه از غضب و عذاب او ایمن می‌شوند، و نه از رحمتش مایوس می‌گردند، توازن این بیم و امید، که ضامن تکامل و پیشروی آنها در راه خدا است، همواره در وجودشان حکمفرما است. چرا که غلبه خوف بر امید، انسان را به یاس و سستی می‌کشاند. و غلبه رجاء و طمع، انسان را به غرور و غفلت وا می‌دارد، و این هر دو دشمن حرکت تکاملی انسان در سیر او به سوی خدا است. آخرین و هشتمین ویژگی آنها این است که: «از آنچه به آنها روزی داده ایم انفاق می‌کنند» (و مما رزقناهم ینفقون). نه تنها از اموال خویش، به نیازمندان می‌بخشند که از علم و دانش، نیرو و قدرت، رای صائب و تجربه و اندوخته‌های فکری خود، از نیازمندان مضایقه ندارند. کانونی از خیر و برکتند، و چشمه جوشانی از آب زلال نیکیها که تشنه کامان را سیراب و محتاجان را به اندازه توانائی خویش بی نیاز می‌سازند. آری، اوصاف آنها مجموعه‌ای است از: عقیده محکم، ایمان قوی، عشق سوزان به الله، عبادت و اطاعت، کوشش و حرکت، و کمک در تمام ابعاد به بندگان خدا.