عفو مجاز و غير مجاز

در اسلام بر عفو و احسان، فراوان تأکيد شده است. خداوند بارها از مردم خواسته تا خطاها و اشتباهات ديگران را ببخشند و حتی از قاتل در شرايطی خاص بگذرند و عفو کنند. (بقره، آيه 109؛ آل عمران، آيه 134؛ اعراف، آيه 199؛ و آيات ديگر) خداوند می فرمايد: فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ اَخيهِ شَيْ ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ؛ پس هر كس كه از جانب برادر خود عفو شود بايد با خشنودی از پی ادای خونبها رود و آن را به وجهی نيكو بدو پردازد.(بقره، آيه 178) خداوند نيز خود نيز اهل عفو است.(آل عمران، آيه 152)

عفو در دو مورد خوب و لازم است:

1- عفو خطاکار نادم و عذرخواه: در جائی که شخص خطاکار پشیمان شد و عذرخواهی کرد، بايد عفو کرد و او را بخشيد. اگر کسی عفو نکند و عذر تقصيرش را نپذيرد خود گناه کرده است.

2- عفو خطای غير عمدی: هر گاه خطاکار، در موردی مرتکب خطا و گناه غير عمدی شده و پيشينه ای ندارد بايد از خطای وی گذشت. در مسائل شخصی نيز بهتر است که گذشت کرد حتی اگر قتل غيرعمد باشد.

اما مواردی که عفو و گذشت جايز نيست:

1- گناهکار مُصرّ و متجری و غير نادم: اگر کسی گناه و خطائی کرد و پشيمان نشد و بلکه اصرار بر گناه هم داشت، عفو او جايز نيست؛ زيرا اين شخص جری تر شده و دوباره همان خطا و گناه را انجام خواهد داد؛ پس لازم است تنبيه و مجازات شود.

2- گناه اجتماعی: گناهی که امنيتی و دارای آثار اجتماعی باشد، غير قابل عفو و گذشت است و حتی اگر شخص مظلوم ببخشد دولت نمی تواند وی را مجازات نکند؛ مانند گناهانی که موجب ايجاد رعب و وحشت و سلب امنيت در جامعه می شود.

روزنامه كيهان، شماره 21554 به تاريخ 17/11/95، صفحه 8 (معارف)