دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

رابطه معرفت با ایمان و تقوا

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست.
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
نویسنده: رضا جاودان

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست. پیداست جان و دلی که با ایمان به خدا و محبت او پیوند داشته باشد و به تقوا و پارسایی روی آورد، بی تردید درون را از اوهام و ظنون و باورهای ناصواب و خیال پردازی‌ها پیراسته می‌سازد و حقایق را آن گونه که هست می‌شناسد و به خود اجازه نمی دهد ذره ای از حقیقت و واقعیت کنار رود و خواسته‌ها و هوسها، اندیشه‌ها و معرفتهای او را بسازند و سراب را به جای آب و جهالت را به جای معرفت قالب کنند.

از سوی دیگر، ایمان و تقوا از منظر قرآن کریم علم آفرین و معرفت سازند، زیرا آن گاه که دل از قاذورات دنیا و زنگارها و حجابها پیراسته و تمامی گفتار و رفتار و اندیشه و عمل با مواظبت و مراقبت انجام پذیرفت، بی تردید دل از نورانیت و صفا برخوردار و مجلای تجلیلات حضرت باری تعالی می‌گردد و معرفت‌های سترگ نصیب انسان می‌شود، بنابراین معرفت و ایمان و تقوا در یکدیگر تاثیر متقابل دارند. در قرآن کریم به روشنی ارتباط معرفت با ایمان و تقوا بیان شده است، در یک مورد ایمان به خدا به عنوان نور و روشنایی و روشن بینی و سرمایه ای که بدان می‌توان درست اندیشید، صحیح تصمیم گیری کرد و زندگی شایسته داشت تلقی شده است. ولی در برابر، کسی که ایمان به خدا ندارد اولااو بسان مردگان است و ثانیا پیوسته در تاریکی‌ها به سر می‌برد و نور روشنایی و روشن بینی برای او نیست: «او من کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها؛ آیا کسی که مرده بود و زنده‌اش گرداندیم و برای او نوری پدید آوردیم تا در میان مردم در پرتو آن نور راه برود همانند کسی است که در ظلمتها قرار گرفته و از آن خارج نمی‌شود»(انعام: 122).

از این آیه به خوبی استفاده می‌شود که ایمان نور آفرین، معرفت ساز و آگاهی دهنده است و انسان را از اشتباهات در زندگی دنیوی باز می‌دارد. در این باره آیات دیگری نیز وجود دارد اما ارتباط معرفت و تقوا به روشنی در آیات شریفه قرآن کریم بیان شده است از جمله: «یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید اگر از خدا پروا کنید برای شما نیروی تشخیص قرار می‌دهد»(انفال: 29). واژه فرقان به معنای نیرویی است که حق را از باطل و صحیح را از سقیم تشخیص می‌دهد و از آنجا که به صورت نکره و مطلق ذکر شده دال بر گستردگی این نیرو و سعه آن می‌کند و تمامی نورانیت و معرفتها را پوشش می‌دهد. از این رو شجره طوبای تقوا پرمیوه است و از جمله آنها معرفت و علم است، بنابراین رابطه تقوا و معرفت وثیق و عمیق است.

در سوره حدید آیه 28 می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و آمنوا برسوله یوتکم کفلین من رحمته و یجعل لکم نورا تمشون به و یغفر لکم والله غفور رحیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و به پیامبر او بگروید تا از رحمت خویش شما را دو بهره عطا کند و برای شما نوری قرار دهد که به برکت آن راه سپرید و بر شما ببخشاید و خدا آمرزنده مهربان است». در این آیه شریفه رابطه تقوا و معرفت به روشنی بیان شده است و در مجموع سه پاداش برای پارسایان قرار داده شده است: رحمت مضاعف، معرفت و مغفرت. بنابراین تقوا با معرفت ارتباط وثیق دارد.

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

پیشرفت علمی (Scientific progress)

کار نظریه پیشرفت علمی فقط این نیست که به تشریح و توصیف نمونه‌ها و الگوهایی بپردازد که علم به واقع از آنها پیروی کرده است، بلکه باید ارزش‌ها یا اهدافی را مشخص سازد که بتوانیم آنها را به عنوان شاخص‌هایی برای تعیین "علم خوب" به کار گیریم. علاوه بر این، به سبب همین پیشرفت علمی است که جامعه‌ی علمی به کار خویش افتخار می‌ورزد و خود را نمونه‌ی بی‌رقیب عقلانیت نهادینه شده می‌داند.
تقلید معقول با شعور شهروندی تعارضی ندارد-قسمت اول

تقلید معقول با شعور شهروندی تعارضی ندارد-قسمت اول

پرسش‌های بنیادین انسان درباره جهان هستی و چگونگی تفسیر آن، تاریخی به درازای اندیشه بشری دارد.
نقدی براصول و مبانی عرفان کیهانی

نقدی براصول و مبانی عرفان کیهانی

در بخش اول این مطلب نقدهایی بر مبانی و اصول عرفان کیهانی شامل ناممکن بودن عبادت خداوند و همچنین عدم امکان شناخت خدا و عشق و محبت به خداوند مطرح شد.
نقدی بر مبانی واصول نظری عرفان کیهانی

نقدی بر مبانی واصول نظری عرفان کیهانی

یکی از مباحثی که درحوزه فکر و اندیشه درجامعه کنونی ما مطرح است، بحث ظهور و بروز جریان‌های شبه عرفان یا عرفان‌های کاذب و یا عرفان‌های منهای خدا و شریعت است.
علم و ادراک و نحوه تشکیل آن

علم و ادراک و نحوه تشکیل آن

این مقاله با قبول موجودات جهان به عنوان موجودات عینی و واقعی و با قبول اینکه اشیا در فردیت خویش دارای تشخّص و تعیّن هستند و به عنوان اموری خارجی قلمداد می‌شوند، و همچنین با قبول اینکه آنچه ما ادراک می‌کنیم همانی است که در خارج وجود دارد، به تبیین مراحل ادراک و ایجاد علم می‌پردازد.
Powered by TayaCMS