مصيبت های روزانه از ديدگاه امام سجاد(ع)

نويسنده: محمدمهدی رشادتی

امام سجاد(ع) فرمود: مسکين ابن آدم له في کل يوم ثلاث مصائب لايعتبر بواحدهًْ منهن. بيچاره آدمي هر روز سه مصيبت به او مي رسد و حتي از يکي از آنها پند و عبرت نمي گيرد. اگر عبرت مي گرفت و گوش فرا مي داد، کار دنيا و سختي هاي آن بر او آسان مي شد.

مصيبت اول: هر روز که مي گذرد، يک روز از عمرش کاسته مي شود، اگر از مال او چيزي کم گردد، ناراحت مي شود، در حالي که مال جايگزين دارد، اما عمر از دست رفته جبران نمي شود.

مصيبت دوم: هر روز روزي اش را به طور کامل دريافت مي کند. چنانچه اين روزي از راه حلال به دست آيد، بايد در قيامت حساب پس بدهد و اگر از راه حرام باشد، کيفر خواهد ديد.

مصيبت سوم: اين قسم که از دو قسمت قبلي بزرگتر و مهمتر است، اين است که هيچ روزي را به شب نمي رساند مگر اينکه يک منزل (يک گام) به آخرت نزديکتر شده است. اما او نمي داند که آيا به سوي بهشت خواهد رفت و يا به طرف آتش گام برمي دارد. (منتهي الامال ج 2 ص 35)

عمل جاری

مرحوم شهيد مطهري نقل مي کنند: يکي از مهاجرين مؤمن و مورد علاقه پيامبر(ص) به نام عثمان بن مظعون در خانه يکي از زنان صالح و شايسته مدينه به نام ام علاء به علت بيماري فوت مي کند. در حين تهيه مقدمات دفن، پيامبر(ص) وارد مي شود. ام علاء همان موقع رو کرد به جنازه و گفت: رحمت خدا شامل حال تو باد اي عثمان! من اکنون شهادت مي دهم که خداوند تو را به جوار رحمت خود برد. بلافاصله پيامبر(ص) فرمود: البته من درباره او اميد خير و سعادت دارم، اما به تو بگويم من که پيغمبرم درباره خودم و يا درباره يکي از شما اين چنين اظهارنظر قطعي نمي کنم. ام علاء تا پايان عمر درباره هيچکس اظهارنظر نکرد و درباره هر کسي که مي مرد مي گفت: فقط خدا مي داند که او فعلاً در چه حالي است.

مدت ها بعد ام علاء عثمان را در خواب ديد که نهري از آب جاري به او تعلق داشت. از رسول خدا(ص) تعبيرش را پرسيده فرمود: آن نهر آب، عمل اوست که همچنان جريان دارد (داستان راستان ص 386) البته اين نکته در معارف اسلامي روشن است که پيامبر اکرم(ص) و امامان معصوم(ع) و حتي ساير انبياء(ع) به وسيله وحي الهي و يا الهام از همه امور عالم و حقايق هستي و از جمله از آينده افراد و سرنوشت نهايي انسان ها، علم قطعي و آگاهي کامل پيدا مي کنند. اما در حالت عادي بدون وحي و الهام همانند ساير مردم از غيب، خبر ندارند.

خدايا ما را يک لحظه به خود وامگذار

شهيد مطهري نقل مي کنند: نيمه هاي شب ام سلمه (يکي از همسران پيامبر(ص)) متوجه شد که رسول خدا(ص) در بستر نيست. پس از جست وجو ديد که حضرت در گوشه اي تاريک ايستاده، دست به آسمان بلند کرده، اشک مي ريزد و مي گويد: خدايا چيزهاي خوبي که به من داده اي از من نگير. خدايا مرا مورد شماتت دشمنان و حسودان قرار مده. خدايا مرا به سوي بدي هايي که مرا از آنها نجات داده اي بر نگردان. خدايا مرا هيچ گاه به اندازه يک چشم بر هم زدن به خوم وامگذار. شنيدن اين جمله ها با آن حالت، لرزه بر اندام ام سلمه انداخت. رفت در گوشه اي نشست و شروع کرد به گريستن. گريه او به قدري شديد شد که رسول خدا آمد و پرسيد: چرا گريه مي کني؟ گفت: چرا گريه نکنم؟ تو با آن مقام و منزلت که پيش خدا داري، اينچنين از خدا ترساني. از او مي خواهي که تو را به خودت يک لحظه وانگذارد. پس واي به حال مثل من. حضرت فرمود: اي سلمه چطور مي توانم نگران نباشم و خاطرجمع باشم؟ يونس پيغمبر يک لحظه به خود واگذاشته شد و آمد به سرش آنچه آمد. (همان ص 104)

افسوس بر اين عمر گرانمايه که بگذشت

ما از سر تقصير و خطا در نگذشتيم

پيري و جواني پي هم چون شب و روزند

ما شب و روز آمد و بيدار نگشتيم

(کليات سعدي، ص 736)

روزنامه كيهان، شماره 21202 به تاريخ 17/8/94، صفحه 6 (معارف)