دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اعتماد بر اعمال نیک؟!‌

آنچه ذیلا بیان می‌شود بخشی از مواعظ و نصایح پیامبر اکرم(ص) به ابوذر غفاری است
اعتماد بر اعمال نیک؟!‌
اعتماد بر اعمال نیک؟!‌
نویسنده: رضا جاودان‌

آنچه ذیلا بیان می‌شود بخشی از مواعظ و نصایح پیامبر اکرم(ص) به ابوذر غفاری است: «یا اباذر ان الرجل لیعمل الحسنه فیتکل علیها و یعمل المحقرات حتی یاتی الله و هو علیه غضبان و ان الرجل لیعمل السیئه فیفرق منها فیاتی الله عز و جل آمنا یوم القیامه؛ ای ابوذر مردی کاری نیک انجام می‌دهد و با اعتماد بر آن گناهانی مرتکب می‌گردد و در برابر کردار نیک خویش گناه را سهل می‌انگارد چنین کسی هنگامی که نزد خداوند می‌رود بر خشم می‌گیرد در مقابل مردی گناهی مرتکب می‌شود ولی از عقوبت آن هراسان است چنین کسی در روز قیامت خاطر آسوده خواهد داشت».

ملاک پذیرش و عدم پذیرش اعمال را نمی‌توان با معیارهای ظاهری سنجید بلکه پذیرش و عدم پذیرش اعمال به شرایطی بستگی دارد که چه بسا انسان نتواند همه آنها را احصا کند. بنابراین هیچ کس نمی تواند به قبولی اعمال خویش مطمئن گردد. به علاوه اطمینان به قبولی اعمال، باعث غرور انسان می‌گردد تا جایی که ممکن است خود را به ارتکاب گناهان صغیره بیالاید؛ به این بهانه که گناهان صغیره در برابر اعمال نیکی که انجام داده ناچیز است. غافل از اینکه اولا اطمینان او به پذیرش اعمال نیکش بیجا بوده، چه بسا اعمال او پذیرفته نشده باشد، ثانیاً بی‌توجهی به ارتکاب گناهان صغیره و اصرار بر آنها خود از گناهان کبیره است.

همین که انسان با توجه به اعمال نیکی که انجام داده، احساس امنیت و خاطر جمعی کند و با اعتماد بر عبادتهای خود گناهی را حقیر شمرده مرتکب شدنش را مهم نشمرد، مورد غضب خداوند قرار می‌گیرد. ‌در مقابل این گروه، برخی وقتی گناهی مرتکب می‌شوند ترسان و مضطرب می‌گردند و همیشه نگرانند. این دسته اگر همت زیادی هم بر انجام برخی عبادتها نداشته باشند، به جهت بیم و ترس از گناه، در قیامت از عذاب خداوند نجات می‌یابند و آنجا در آسایش و امنیت خواهند بود. ‌غرض پیامبر(ص)، توجه دادن ابوذر به اهمیت حالات قلبی است و اینکه چقدر ترس از گناه موثر است، تا آنجا که اگر انسان به گناه مبتلا شد شفقت قلبی و اضطراب و نگرانی اش موجب آمرزش او می‌شود. در مقابل اگر فراوان عبادت کرد اما نسبت به گناه کوچکی احساس بی خیالی و امنیت داشت، به دلیل اینکه گناه را سبک شمرده است و توجه ندارد با چه کسی مخالفت می‌کند به غضب و قهر الهی گرفتار می‌آید. پس باید هیچ گناهی را کوچک نشماریم و همواره سعی کنیم حالت خشیت و خوف از خداوند را در خود حفظ کنیم تا مغرور نگردیم و شیطان ما را فریب ندهد. ‌

‌«یا اباذر ان العبد لیذنب فیدخل به الجنه فقلت و کیف ذلک بابی انت و امی یا رسول الله؟ قال یکون ذلک الذنب نصب عینیه تائبا منه فاراً الی الله عز و جل حتی یدخل الجنه؛ ای ابوذر بنده خداوند گناهی می‌کند و به سبب آن به بهشت می‌رود. گفتم یا رسول الله پدر و مادرم فدایت باد این چگونه ممکن است؟ حضرت فرمودند: او گناه را پیوسته پیش چشمانش قرار می‌دهد و از آن توبه کرده بر خداوند پناه می‌برد تا آن گاه که وارد بهشت می‌شود».‌

گاهی بنده مرتکب گناهی می‌شود و در نتیجه آن، نگران و مضطرب می‌گردد و همین خوف و هراس باعث توبه و پناه آوردن به خداوند و گریز از دام شیطان می‌شود. در نهایت از غفلت و هواهای نفسانی نجات یافته دیگر مرتکب گناه نمی شود و در نتیجه وارد بهشت می‌گردد. شاید اگر آن گناه از او سر نمی زد این حالت برایش رخ نمی داد. البته سبب قریب توجه به خداوند و گریز از شیطان همان توبه، خوف و ترس از خداوند است و گناه سبب بعید است ولی به هر جهت آن نیز سبب شده است. این بیان حضرت برای ترغیب انسان به این نکته است که احساس نفسانی خوف و ترس از خداوند را در خود پدید آورد. خوفی که پس از ارتکاب گناه موجب شود گناهان گذشته جبران گردد و شخص وارد بهشت شود کم ارزش نیست، پس باید برای تحصیل آن تلاش کرد.

مقاله

نویسنده رضا جاودان‌

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

عالم غیب چیست/ منکران و معتقدان عالم غیب کیستند

عالم غیب چیست/ منکران و معتقدان عالم غیب کیستند

آیت الله جوادی آملی در تفسیر آیه «یؤمنون بالغیب» در سوره بقره، با تشریح مفهوم و اقسام غیب تأکید می‌کند که اگر کسی به اصول کلّی دین که غیب است، مؤمن و معتقد نباشد، کافر است؛ خواه اصلاً غیبی را قبول نداشته باشد، مثل مادیین؛ یا غیبِ فی ‌الجمله را قبول دارند و نه بالجمله را، مثل مشرکین.
قتل انسان بی گناه- آثار اعمال در قرآنʇ)

قتل انسان بی گناه- آثار اعمال در قرآن(7)

در شش قسمت گذشته از سلسله مطالب «آثار اعمال در قرآن مجید» مباحث آثار: گناه، خودپسندی و غرور، مکر و حیله، خوردن مال حرام، دورویی و نفاق و ظلم و ستم مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
ظلم و ستم- آثار اعمال در قرآن ʆ)

ظلم و ستم- آثار اعمال در قرآن (6)

در قسمت‌های اول تا پنجم سلسله مقالات «آثار اعمال در قرآن»، مباحث آثار گناه، آثار خودپسندی و تکبر، آثار مکر و حیله، آثار مال حرام و آثار دورویی و نفاق در زندگی انسانها مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
6خصوصیت متقین در قرآن کریم

6خصوصیت متقین در قرآن کریم

پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای به مناسبت ماه مبارک رمضان اقدام به انتشار مطالبی با عنوان «سی روز، سی‌گفتار قرآنی» برگزیده سخنان رهبر معظم انقلاب کرده است که همه روزه در طول ماه مبارک رمضان منتشر می‌شود.
قرآن در حق چه کسانی «مرده باد» گفته است؟

قرآن در حق چه کسانی «مرده باد» گفته است؟

زنده باد و مرده باد از مصادیق دعا و نفرین است.
Powered by TayaCMS