عوامل حبط عمل و تكفير سيئات

پرسش:

چه علل و عواملي سبب مي شود اعمال نيک انسان باطل و اعمال زشت او از بين برود؟

پاسخ:

در بخش نخست پاسخ به اين سؤال به پنج مورد از عوامل حبط عمل نيک در قرآن شامل: 1- ارتداد پس از ايمان 2- کفر و شرک 3- نفاق 4- تکذيب آيات الهي و روز قيامت 5- بی‌احترامي نسبت به پيامبر(ص) اشاره کرديم. اينک در ادامه دنباله مطلب را پي مي گيريم.

6- ارتباط و طرح دوستی با کافران

«مسلمانان بيماردلي را مي بيني که با شتاب با کفار پيوند دوستي برقرار می‌کنند«...آنان اعمالشان حبط شده است». (مائده - 52)

عوامل ديگري نيز موجب حبط عمل است که به آن اشاره مي شود: ناخشنودي از آيات قرآن، بازداري از راه خدا، ستيزه جويي با پيامبر، کشتن پيامبران الهي، کشتن آمران به معروف و مناديان عدالت. (اعراف 147)

ب. حبط در روايات

علاوه بر آيات، در روايات معصومان(ع) به علل حبط و باطل شدن عمل نيز اشاره شده است مانند:

1- ترک نماز بدون علت

عبيد بن زراره مي گويد: از حضرت صادق (ع) پيرامون تفسير آيه: «هر کس به ايمان (دين اسلام) کافر شود عمل او تباه مي شود» . (مائده/ 5) پرسيدم، فرمود: مقصود آن کسي است که کرداري که به آن اقرار و اعتراف کرده، ترک کند، عرض کردم: مرتبه ترک آن عمل چيست؟ همه آن را رها کند؟ فرمود از آن جمله است کسي که عمداً بدون اين که مست باشد و يا علّتي داشته باشد، نماز را ترک کند. (الکافي، ج 2، ص 387، ح 12)

2- با شک و ترديد عمل کردن در اصول دين

يکي از ياران امام صادق (ع) به نام مفضل مي گويد از آن حضرت شنيدم که مي فرمود: کسي که در اصول دين ترديد يا گمان داشته باشد و بر آن پا برجا باشد، خدا عملش را تباه مي کند، حجت خداوند حجت روشن است. (همان، ج 2، ص400، ح 8)

مجلسي (ره) در توضيح حديث مي فرمايد: براي کسي که امکان رسيدن به يقين برايش وجود دارد جائز نيست در اصول دين با شک و ترديد عمل نمايد، و مراد از اين که حجت خدا روشن است اين است که هر کس به دنبال دليل در اصول دين باشد، به يقين مي رسد و با رسيدن به يقين، جائي براي ترديد و گمان باقي نمي ماند. (مرآة العقول، ج 11، ص 186)

3- عجب و غرور

امام سجاد(ع) در دعاي خود مي گويد: «خدايا، عبادت مرا با عُجُب فاسد نکن». (مفاتيح الجنان، دعاي مکارم الاخلاق)

4- حسد

امام باقر(ع) مي فرمايد: «از حسد بپرهيزيد. به درستي که حسد، حسنات و نيکي‌ها را مي خورد، آن چنان که آتش هيزم را نابود مي کند». (اصول کافي، ج 2، ص 306)

5- بی صبری هنگام مصيبت

امام جواد(ع) فرمود: «کسي که ناراحتي و بي تابي‌اش بر صبر و تحملش غلبه کند، عملش را نابود کرده است». (همان، ج 50، ص 103)

6- زنی که به شوهرش بگويد من از تو هيچ خيری نديدم

با اين که در ارتباط زندگي زن و مرد، بسياري از زحماتي را که زن در تدبير و رسيدگي منزل از نظافت و آشپزي و بچه داري و... متحمل مي شود از وظائف واجب او نيست و خداوند در مقابل اين امور پاداش فراوان به او مي دهد، ولي اگر زحمات او همراه با آزردن شوهر و منّت همراه باشد اجر کارهاي او تباه مي شود، در حديثي امام صادق(ع) مي فرمايد: هر زني که به شوهرش بگويد که من از تو خوبي نديدم، پاداش عمل او از بين مي رود. (وسائل الشيعه، ج 20، ص162، ح 7)

روزنامه كيهان، شماره 21541 به تاريخ 2/11/95، صفحه 8 (معارف)