كتمان ايمان و كتمان علم

کتمان علم روا نيست (بقره، آيات 42 و 159 و 174؛ آل عمران، آيات 71 و 187؛ نساء،آيه 37 ) و انسان موظف است تا علم خودش را در اختيار ديگران قرار دهد و تعليم نمايد و بر ديگران است علم آموزي کنند.

در روايت است: مَنْ کَتَمَ عِلْماً نَافِعاً اَلْجَمَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ؛ هر که علم سودمندي را کتمان کند خداوند در روز قيامت لگامي از آتش به او مي زند.( بحارالانوار،ج2، ص78)

اما بر اساس آيات قرآن کتمان ايمان که همان تقيه است جايز و رواست؛ زيرا در شرايطي که اظهار ايمان براي انسان سودي ندارد و به خودش يا ديگران زيان جاني مي رساند، جايز است که کتمان کرده و تقيه نمايد. از همين رو وقتي مؤمن آل فرعون در برابر ادعاهاي بزرگي از سوي فرعون چون: 1. ما عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْري؛ جز خودم براي شما معبودي نمی‌شناسم(قصص، آيه 38) 2. اَنَا رَبُّكُمُ الْاَعْلي؛ من پروردگار اعلي شما هستم(نازعات، آيه 24)؛ 3. ما اُريكُمْ إِلاَّ ما اَري وَ ما اَهْديكُمْ إِلاَّ سَبيلَ الرَّشاد؛ رأی و نظری براي شما جز رأی من نيست و شما را جز به راه رشد هدايت نمي کنم (غافر، آيه 29)، ناچار مي شود که علم خود را اظهار کند، ولي ايمان خود را کتمان نمايد: وَقَالَ رَجُلٌ مُّوْمِنٌ مِّنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمَانَهُ اَتَقْتُلُونَ رَجُلًا اَن يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ وَقَدْ جَاءكُم بِالْبَيِّنَاتِ مِن رَّبِّكُمْ وَإِن يَكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ وَإِن يَكُ صَادِقًا يُصِبْكُم بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ؛ و مردي مؤمن از خاندان فرعون كه ايمان خود را نهان مي‌داشت، گفت: «آيا مردي را می‌كشيد كه مي‌گويد: پروردگار من خداست؟ و مسلّماً براي شما از جانب پروردگارتان دلايل آشكاري آورده و اگر دروغگو باشد دروغش به زيان اوست و اگر راستگو باشد برخي از آنچه به شما وعده مي‌دهد به شما خواهد رسيد، چرا كه خدا كسي را كه افراط‌كار دروغ‌زن باشد هدايت نمي‌كند.(غافر، آيه 28)

عمار ياسر نيز اين گونه کتمان ايمان کرد و تقيه ورزيد تا جان به سلامت برد در حالي که ايمان قلبي داشت: مَن كَفَرَ بِاللّهِ مِن بَعْدِ إيمَانِهِ إِلاَّ مَنْ اُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمَانِ وَلَكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ؛ هر كس پس از ايمان آوردن خود، به خدا كفر ورزد عذابي سخت خواهد داشت‌ مگر آن كس كه مجبور شده ولي‌ قلبش به ايمان اطمينان دارد. ليكن هر كه سينه‌اش به كفر گشاده گردد خشم خدا بر آنان است و برايشان عذابي بزرگ خواهد بود.(نحل، آيه 106)

روزنامه كيهان، شماره 21071 به تاريخ 10/3/94، صفحه 6 (معارف)