تربیت اقتصادی فرزندان

اقتصادي، اعتقادي، اجتماعي، جامعه

پروین علیزاده

تربیت فرزندان از دوران کودکی شروع گشته و در زمینه‌های گوناگون اجتماعی و اقتصادی و اعتقادی صورت می‌گیرد. والدین باید نونهالان خود را جهت رشد و شکوفایی در جامعه آماده ساخته و آنها را فردی سالم، درستکار و متعهد به جامعه بار آورند. فرزندان به سبب کم تجربگی، آگاهی کافی نسبت به بسیاری از امور ندارند. بر والدین و بویژه پدران است که آنان را با واقعیات زندگی، آن چنان که هست، آشنا سازند. یکی از این زمینه‌ها امور اقتصادی زندگی است. تربیت اقتصادی فرزندان شامل موارد و زمینه‌های گوناگون است که در آیات قرآنی و احادیث به آن اشاره شده است.‌

اسلام مال و ثروت را وسیله ای می‌داند که پایداری زندگی انسانی به آن بستگی دارد و خداوند در سوره نساء آیه 5 فرموده است: «و لاتوتوا السّفهاء اموالکم الّتی جعل الله لکم قیاماً». اموالتان را به بی عقلان و سبک مغزان ندهید که خداوند آن را برای پایداری در زندگانیتان مقرر فرموده است.‌

همچنین خداوند متعال یادآوری نموده که برای بندگانش اسباب و لوازم زندگی و معاش را در زمین فراهم نموده است. پس بر آنان است که با استفاده صحیح از این اسباب سپاس پروردگار را بجا آورند. در سوره اعراف آیه 10 می‌فرماید: «و همانا شما را در زمین اقتدار بخشیدیم و در آن برایتان روزی مقرر کردیم. اما تنها اندکی از شما شکرگزارید.» در قوانین اقتصادی جاودان اسلام، برای ایجاد زندگی خانودگی مهریه و برای تداوم آن نفقه و پس از آن ارث مقرر گشته است. از نظر اجتماعی، هر چند منشا اصلی اختلافات، ضعف یا فقدان ایمان است، انگیزه بسیاری از جنگ‌ها و جدال‌ها و حتی اختلافات خانوادگی، نابسامانی وضعیت اقتصادی خانواده است. ‌

برای پیشگیری از چنین نابسامانی‌هایی، بر والدین است از ابتدا به تربیت صحیح اقتصادی فرزندانشان همت گمارند و فراموش ننمایند که خانواده واحد تولید و اقتصاد اجتماع است. والدین باید کارهای کوچکی را که سبب خستگی و ملال کودک نمی‌شود، به او بسپارند تا به ارزش کار و کوشش پی برد و دریابد که هر سود معنوی و مادی تنها در سایه تلاش فرد به دست می‌آید. باید فرزند را برای پذیرش خدمت و مسئولیت اجتماعی آماده ساخت و به او فهماند که راه کسب استقلال و قدرت و عزت کار است و تلاش. او باید دریابد که اگر کسی شغلی پیشه نسازد، طفیلی و سربار دیگران است.‌

پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: فرد خردمند باید طالب سه چیز باشد: اصلاح امور زندگانی و معیشت خویش، مهیا شدن برای روز بازپسین و لذت بردن از چیزهایی که حرام نیستند. نیز آن حضرت می‌فرمایند: «ملعونٌ ملعونٌ من القی کلّه علی النّاس». کسی که هزینه زندگی‌اش را بر دوش دیگران نهد، از رحمت خداوند دور و مورد نفرین است.

هر چند پروردگار جهان رازق و روزی رسان است، ولی بدون تلاش و کوشش نمی‌توان روزی مقدر خداوند را به دست آورد.

نیز والدین باید فرزندان را متوجه سازند که وصول به کمال مطلق و لقای پروردگار تنها هنگامی ممکن است که انسان برای رضای خداوند و انجام دستورات او تلاش کند.

زحمت و تلاشی که با تقوا همراه باشد، همان عمل صالحی است که خداوند حکیم بارها در قرآن کریم بدان اشاره فرموده و به جا آورندگان آن را چنین مژده داده است: «ای پیامبر مژده ده به کسانی که ایمان آوردند و اعمال نیکو انجام دادند که جایگاهشان باغ‌هایی است که نهرها زیر آن جاری است.»‌

والدین در تربیت اقتصادی فرزندان، باید به این نکات نیز توجه کنند: روزانه هر چند به مقدار اندک و به تناسب وضع اقتصادی خود، برای فرزند پس انداز نمایند. از تلاش و کار اظهار بی رغبتی و شکوه ننمایند، زیرا این رفتار آثار نامطلوبی بر فرزندان خواهد گذاشت.

اگر وضع مادیشان خوب نیست، نباید نزد فرزندان آه و فغان برآورند، بلکه باید فرزندان را از طریق صحیحی با وضع موجود آشنا و مانوس نمود و آنها را برای مشکلات زندگی صبور بار آورد.‌