مدیریت عقلانی یا دینی؟!

“مدیریت” مقوله ای است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران عالمان دینی با آن مواجه شده و عملا دست اندرکار آن هستند. در این باب دو دیدگاه مشخص وجود دارد: عده ای می گویند مدیریت اصولا یک فن و مهارت است و همانند سایر فنون به دینی و غیردینی تقسیم نمی شود و لذا پسوند “دینی” به دنبال این واژه نابجاست. برخی دیگر معتقدند که خیر، مدیریت نیز می تواند به دینی و غیردینی تقسیم شود. صاحبان دیدگاه نخست گاه سخن از مدیریت عقلانی وعقلایی دارند و آن را در مقابل مدیریت دینی قرار می دهند! اینان تلقی خاصی از مدیریت دینی دارند و آن را در هاله ای از ابهامات و رازها و اسرار غیبی و ماورایی جلوه می دهند و آن گاه حساب مدیریت عقلانی و یا عقلایی را از مدیریت دینی جدا می کنند.

به نظر ما مدیریت دینی- علی الاصول- تقابل و تعارضی با مدیریت عقلانی و عقلایی ندارد. مدیریت دینی هرگز به معنای رازآلود نمودن مدیریت و اسرار آمیز کردن اداره جامعه نیست. مدیریت دینی به معنای این است که در اداره جامعه انسانی و تدبیر امور آدمیان، انسان شناسی دینی و وحیانی را لحاظ کنیم، ارزش ها و ضد ارزش هایی را که دین در باب انسان مطرح کرده است مورد توجه قرار دهیم، در کنار حیات طبیعی و دنیوی انسان، حیات اخروی را نیز مدنظر داشته باشیم، در برنامه ریزی های کلان و در عرصه اداره امور حیات بشر، کمال نهایی او را که همان قرب الهی است از یاد نبریم. مدیریت دینی مقتضی آن است که در مفهوم توسعه و رشد اجتماعی، عناصر معنوی و اخلاقی و ارزشی را به عنوان عناصر اصلی و اولیه در ساختار شخصیت انسان لحاظ نماییم. به هرحال روشن است که مدیر دیندار در مدیریت خود ملاک ها و معیارها و ارزش هایی را مورد عنایت قرار می دهد که مدیر بی دین به آنها توجه ندارد. پس تفاوت عمده مدیریت دینی با مدیریت غیردینی در نحوه نگرش به انسان و جهان و گزینش معیار و ملاک برای رشد و کمال و توسعه جامعه انسانی است. به نظرما تفاوت انداختن بین مدیریت دینی و مدیریت عقلانی از این طریق که مدیریت دینی را رازآلود و اسرارآمیز و مدیریت عقلانی را مدیریتی راززدایی شده قلمداد کنیم، نادرست و غیرواقعی است. در مدیریت دینی در عین حال که نگاهی به آسمان و عالم بالا و جهان ملکوت داریم به درستی از ابزار تجربه و عقل و عقلانیت نیز کمک می گیریم و از دانش دانشمندان و معرفت عقلای قوم بهره مند می شویم. والسلام