دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اخلاق و معنویت؛ فلسفه رسالت پیامبر(ص)‌

بدون تردید از محوری ترین اهداف بعثت و رسالت پیامبر اعظم(ص)اخلاق و معنویت است.
اخلاق و معنویت؛ فلسفه رسالت پیامبر(ص)‌
اخلاق و معنویت؛ فلسفه رسالت پیامبر(ص)‌
نویسنده: رضا جاودان‌

بدون تردید از محوری ترین اهداف بعثت و رسالت پیامبر اعظم(ص)اخلاق و معنویت است. این نکته ای است که آیات و روایات فراوانی به آن اشاره دارد و سرّ آن نیز روشن است زیرا بدون اخلاق و معنویت دینی، نه دین برای مردم مفهومی دارد و نه دنیای آنها سامان می‌یابد. در قرآن کریم آیات مختلفی به این حقیقت اشاره دارد که اخلاق و معنویت و پرورش و تزکیه نفوس از رئوس برنامه های بعثت بوده است. نظیر این آیه شریفه: «هو الذی بعث فی الامیین رسولامنهم یتلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین؛ پروردگارتان کسی است که در میان جمعیت درس نخوانده رسولی از خودشان برانگیخت که آیاتش را بر آنها می‌خواند و آنها را تزکیه می‌کند و به آنها کتاب و حکمت می‌آموزد هر چند پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند»(جمعه:2).‌

امام علی(ع) در خطبه قاصعه وقتی از دوران کودکی خود که تحت تربیت پیامبر بودند یاد می‌کند می‌فرماید: «یرفع لی فی کل یوم من اخلاقه علما و یامرنی بالاقتداء به» پیغمبر در هر روز یک پرچم از اخلاق خود را برای من برمی افراشت و مرا فرمان می‌داد تا از این اخلاق الگو بگیرم. یعنی هر روز پیامبر یک درس اخلاق را به علی(ع) آموزش می‌دادند.

اخلاق و معنویت نه فقط پایه قوام جامعه و عامل حیات آن است بلکه عامل رشد و بالندگی آن نیز هست. توسعه مقوله جدیدی است که از نیمه دوم قرن بیستم مطرح شده است. توسعه در روزگار گذشته یک تعریفی داشته و در دوره مدرنیته ویژگی های دیگری دارد، در موج سوم توسعه فرامدرن و فرا اطلاعات مطرح می‌شود و نقش انسان، خانواده، فرهنگ، اقتصاد و مسئولیتهای اجتماعی فرهنگی هم تغییر می‌کند. اما توسعه و رشد با رویکرد دینی یک ضرورت راهبردی را در مدیریت توسعه می‌طلبد و این امر باعث سلامت، رفاه اجتماعی و جامعه سالم خواهد شد؛ چرا که توسعه اجتماعی برای رسیدن به جامعه سالم است. لذا توسعه یک مفهوم چند بعدی است که جنبه کیفی و کمی دارد و طبیعتا مفهوم و مقوله رشدیافتگی ملاک توسعه محسوب می‌شود. ‌

توسعه اجتماعی یعنی تلاش آگاهانه، علمی و همگانی آحاد جامعه برای تحقق و تثبیت پدیده رشد یافتگی در همه ابعاد جامعه. به هر حال، هدف غایی توسعه ما رشد در همه ابعاد جامعه بویژه در اخلاق و معنویت است. اینکه در جامعه آسیب های اجتماعی داریم به دلیل عدم رشد کافی بالاخص در اخلاق و معنویت است چون مهمترین هدف نهایی اخلاق و معنویت رسیدن به رشد و کمال است گرچه رشد مطلق افزایش را شامل می‌شود و بیشتر ناظر به جنبه های کمی است ولی کمال به جنبه های معنوی مربوط می‌شود. رشد و توسعه اجتماعی با رویکرد دینی در قرآن کریم به معنای هدایت شدن به راه راست و صحیح آمده است چنانکه در سوره کهف می‌خوانیم: «ربنا آتنا من لدنک رحمه و هیء لنا من امرنا رشدا؛ بارالها تو در حق ما به لطف خاص خود رحمتی عطا فرما و برای ما وسیله رشد و هدایت کامل مهیا ساز». ‌

بنابراین اخلاق و معنویت فلسفه رسالت نبی اکرم (ص) بوده و هر چه جامعه به سمت اخلاق و معنویت گام بردارد به همان نسبت به رشد و توسعه مطلوب خواهد رسید.

مقاله

نویسنده رضا جاودان‌

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

دیدگاه نهج البلاغه درباره نماز

دیدگاه نهج البلاغه درباره نماز

درباره نماز چنين سفارش مى كند: گناهان را از گردن ها باز مى كند، همان گونه كه مهارها از گردن حيوانات باز مى شود. رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز را به چشمه آب گرم تشبيه فرموده است كه مقابل در خانه مردى در جريان باشد و آن مرد در هر روز و شب پنج مرتبه در آن شست و شو نمايد (با اين شست و شوى مكرر چه كثافت و چركى در بدن او باقى خواهد ماند؟
روزه داری در آئینه نهج البلاغه

روزه داری در آئینه نهج البلاغه

حرس الله عباده المؤ منين بالصلوات و الزكوات، و مجاهده الصيام فى الايام المفروضات، تسكينا لا طرافهم، و تخشيعا لابصارهم، و تذليلا لنفوسهم خداوند متعال بندگان را ايمان خود را از فريبكارى هاى شيطان محفوظ و مصون مى دارد، به وسيله نمازها و زكات دادن و تحمل مشقت به وسيله روزه گرفتن در روزهاى مقرر (رمضان مبارك) و براى ايجاد آرامش در اعضاى آنان و براى خاشع نمودن چشمان و رام كردن نفس ها.
دیدگاه امام علی علیه السلام درباره روزه

دیدگاه امام علی علیه السلام درباره روزه

كم من صائم ليس له من صيامه اءلا الجوع و الظما، و كم من قائم ليس له من قيامه الا السهر و العناء، حبذا نوم الاكياس و افطارهم بسا روزه دارى كه از روزه اش جز گرسنگى و تشنگى نصيبى نيابد، و بسا شب زنده دارى كه از عبادت شبانه اش جز رنج و بى خوابى بهره اى نبرد، خوشا خواب زيركان (عارف) و روزه خوارى آنان!
دوستى و دشمنى

دوستى و دشمنى

اءصدقاوك ثلاتة و اءعداوك ثلاثة، فاءصدقاوك: صديقك، و صديق صديقك، و عدو عدوك. و اءعداوك: عدوك، و عدو صديقك، و صديق عدوك دوستان تو سه دسته اند و دشمنانت نيز سه دسته اند، اما دوستانت عبارت اند از: دوستت، دوست دوستت، دشمن دشمنت؛ اما دشمنانت؛ دشمن تو، دشمن دوستت و دوست دشمن تو.
No image

حج در سخنان امیر المومنین علیه السلام

الكعبة جعله سبحانه و تعالى للاسلام علما، و للعائذين حرما، فرض ‍ حقه، و اءوجب حجه، و كتب عليكم و فادته فقال سبحانه: و لله على الناس ‍ حج البيت من استطاع اليه سبيلا، و من كفر فاءن الله غنى عن العالمين خداوند سبحان كعبه را نشانى براى اسلام و حرم امنى براى پناه آورندگان به آن قرار داد. حج و اداى حق آن را واجب گرداند و همه را به زيارت آن فراخواند و فرمود: بر هر كسى كه بتواند، زيارت (كعبه واجب ) است و آن كس كه كفر ورزد، خداوند از همه جهانيان بى نياز است.
Powered by TayaCMS