قیامت در نظرگاه ملاصدرا

مهدى دوستان
در خصوص موضوع قیامت تفکیک مهم و تعیین کننده‌اى که در آثار ملاصدرا قابل مشاهده است تمایز میان قیامت صغرى که تعلق به امور جزئى دارد و قیامت کبرى که همان “ساعت” و “قیامت کلی” است مى‌باشد.
در واقع هر موجودى قیامتى دارد که مخصوص خود اوست و لذا این قیامت نسبت به افراد مختلف است. اشاره به این قیامت جزئى در جاى جاى مباحث معاد در آثار ملاصدرا دیده مى‌شود که به عنوان نمونه مى‌توان به تفسیر سوره اعلى صفحه 210، تفسیر سوره زلزال صفحه 224 - 231، تفسیر سوره واقعه صفحه 6 اسرار الآیات صفحه 96و پاورقى صفحه 273 جلد نهم اسفار اشاره کرد. در تبیین این معناى از قیامت دست به دامن حرکت جوهرى شده واظهار مى‌دارد که همه اشیا با حرکت جوهرى و با تبدلات به سوى غایات خود در حرکتند و لذا هر موجودى با یکى از امور زیر در نهایت به خدا رجوع مى‌کند که عبارتند از : مرگ ،‌انقلاب،‌ فنا. پس قیامت هر کدام از آنها همین گذرها و حرکات متعدد به سوى غایت خویش است. البته توجه به چند نکته در این مقام لازم است: اولا بنابر مطالب فوق نتیجه مى‌شود که موجودات، قیامت‌ها و حشر‌هاى متعددى دارند که شیخ متاله ما را به این مطلب در جلد نه کتاب اسفار اربعه توجه داده و آن را مورد تائید جناب محى‌الدین دانسته‌اند. ثانیا قیامت صغرى و جزئى نه تنها براى نفوس انسانى بلکه براى تمام موجوداتى که داراى حرکت جوهرى هستند (عالم خلق) نیز قابل اثبات خواهد بود، خواه جماد باشند یا نبات.البته ایشان در جاى دیگر به طور مطلق تمام موجودات را داراى حشرى مخصوص به خود مى‌دانند که باید در این باره بگوییم به نظر نمى‌رسد که بتوان براى عوالم فوق نفوس حرکت جوهرى و در نتیجه حشر و قیامت در نظر گرفت مخصوصا اگر نظر نهایى ملاصدرا را تعلق عقول به صقع ربوبى و عالم امر بدانیم. نکته سوم قابل توجه این است که از میان قیامت‌ها و حشرهاى متعدد، آن مرحله مهم و اساسى براى نفوس انسانى که در دین نیز به آن اشاره شده مرگ است. چرا که در این مرحله از حرکت جوهرى نفس تعلق آن به بدن دنیوى قطع شده و به فعلیت مهمى مى‌رسد و لذا به موارد بسیارى نیز اشاره شده است که روایات قیامت انسان جزئى را با مرگ آنها متحقق دانسته‌اند.

منبع : روزنامه رسالت

جدیدترین ها در این موضوع

دیدگاه نهج البلاغه درباره نماز

درباره نماز چنين سفارش مى كند: گناهان را از گردن ها باز مى كند، همان گونه كه مهارها از گردن حيوانات باز مى شود. رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز را به چشمه آب گرم تشبيه فرموده است كه مقابل در خانه مردى در جريان باشد و آن مرد در هر روز و شب پنج مرتبه در آن شست و شو نمايد (با اين شست و شوى مكرر چه كثافت و چركى در بدن او باقى خواهد ماند؟ 1 دی 1395, 23:53

روزه داری در آئینه نهج البلاغه

حرس الله عباده المؤ منين بالصلوات و الزكوات، و مجاهده الصيام فى الايام المفروضات، تسكينا لا طرافهم، و تخشيعا لابصارهم، و تذليلا لنفوسهم خداوند متعال بندگان را ايمان خود را از فريبكارى هاى شيطان محفوظ و مصون مى دارد، به وسيله نمازها و زكات دادن و تحمل مشقت به وسيله روزه گرفتن در روزهاى مقرر (رمضان مبارك) و براى ايجاد آرامش در اعضاى آنان و براى خاشع نمودن چشمان و رام كردن نفس ها. 1 دی 1395, 23:48

دیدگاه امام علی علیه السلام درباره روزه

كم من صائم ليس له من صيامه اءلا الجوع و الظما، و كم من قائم ليس له من قيامه الا السهر و العناء، حبذا نوم الاكياس و افطارهم بسا روزه دارى كه از روزه اش جز گرسنگى و تشنگى نصيبى نيابد، و بسا شب زنده دارى كه از عبادت شبانه اش جز رنج و بى خوابى بهره اى نبرد، خوشا خواب زيركان (عارف) و روزه خوارى آنان! 1 دی 1395, 23:46

دوستى و دشمنى

اءصدقاوك ثلاتة و اءعداوك ثلاثة، فاءصدقاوك: صديقك، و صديق صديقك، و عدو عدوك. و اءعداوك: عدوك، و عدو صديقك، و صديق عدوك دوستان تو سه دسته اند و دشمنانت نيز سه دسته اند، اما دوستانت عبارت اند از: دوستت، دوست دوستت، دشمن دشمنت؛ اما دشمنانت؛ دشمن تو، دشمن دوستت و دوست دشمن تو. 1 دی 1395, 23:22

حج در سخنان امیر المومنین علیه السلام

الكعبة جعله سبحانه و تعالى للاسلام علما، و للعائذين حرما، فرض ‍ حقه، و اءوجب حجه، و كتب عليكم و فادته فقال سبحانه: و لله على الناس ‍ حج البيت من استطاع اليه سبيلا، و من كفر فاءن الله غنى عن العالمين خداوند سبحان كعبه را نشانى براى اسلام و حرم امنى براى پناه آورندگان به آن قرار داد. حج و اداى حق آن را واجب گرداند و همه را به زيارت آن فراخواند و فرمود: بر هر كسى كه بتواند، زيارت (كعبه واجب ) است و آن كس كه كفر ورزد، خداوند از همه جهانيان بى نياز است. 1 دی 1395, 23:20