عیوب اهل دنیا

پیامبر اکرم (ص) در سفر معراج از خداوند متعال درباره ویژگی‌های اهل دنیا و آخرت سئوال می‌کنند. خداوند در بیان ویژگیهای اهل دنیا به بیست ویژگی اشاره می‌نمایند که در نوشتار قبل شش ویژگی را برشمردیم. اینک ادامه بحث.

هفتمین ویژگی اهل دنیا این است که عذر دیگران را نمی‌پذیرند. حتی اگر دیگری خطای کوچکی مرتکب شد و عذرخواهی کرد، عذرش را نمی‌پذیرند. هشتمین ویژگی آنها این است که در هنگام عبادت کسل هستند و هنگام معصیت شجاع. وقتی بناست به عبادت خدا بپردازند سست می‌گردند و کسل می‌شوند، این پا و آن پا می‌کنند و پیوسته عبادت و نماز را به تاخیر می‌اندازند. هنگامی که وقت نماز فرا می‌رسد، جدی نیستند که نماز را در اول وقت به جا آورد و چنان وقت را تلف می‌کنند که چندان فرصتی برای نماز باقی نمی ماند. نهمین ویژگیاهل دنیا این است که داشتن آرزوهای طولانی است. دنیاگرایان غیر از دنیا چیزی ندارند که به آن دلخوش باشند، هدف و خواسته ای جز دنیا ندارند و هر چه بخواهند، از نعمت‌های دنیا، در اختیارشان هست؛ پس طبیعی است که به آرزوها و امیدهای نایافتنی سرگرم شوند. انسان در سر آرزوهای دور و دراز می‌پروراند، در صورتی که اجل او نزدیک است و عمر او مجال دست یافتن به آن اهداف و آرزوها را به او نمی‌دهد؛ چرا که معمولاً عمر انسان از شصت، هفتاد سال تجاوز نمی‌کند. مگر برادر، خواهر و سایر بستگان و نزدیکان ما چقدر عمر کردند که ما بیش از آن عمر کنیم. با این حال چطور آرزوهایی را در سر می‌پرورانیم که برای رسیدن به آنها صدها سال عمر نیاز است! اهل دنیا چنان شیفته و فریفته دنیا گردیده‌اند که توجه ندارند، آن امیدها و آرزوهای طولانی در عمر کوتاه انسان برآورده نمی‌گردد. دهمین ویژگی آنها این است که به محاسبه و حسابرسی نفس خود نمی‌پردازند. دوستداران دنیا، تنها دنیا و لذتهای آن را می‌شناسند و شکی نیست که نمی‌توانند به همه اهداف و آرزوهای دنیوی خویش دست یابند و همیشه در استفاده از لذتها کم می‌آورند، بنابراین حسابی برای خود نمی‌بینند که به آن بپردازند. آنها به روز حساب یقین ندارند تا از پیش، خود را برای حسابرسی آماده سازند. کسانی که به آخرت اعتقاد دارند، همواره آخرت در برابر چشمانشان جلوه گر است، لذا مواظب اعمال خویش هستند و خود را برای روز حساب آماده می‌کنند. مومن در هر ساعتی که از عمرش می‌گذرد، تامل می‌کند و می‌اندیشد که آن ساعت را چگونه گذرانده و شب هنگام خواب به محاسبه کارهای روزانه خود می‌پردازد و کاستی‌های آن را بررسی می‌کند و اگر کاستی در اعمال خود دید، درصدد توبه و جبران آن برمی آید، ولی کسی که به جهان آخرت و روز حساب معتقد نیست، در اندیشه حسابرسی نفس نیست. ماه‌ها و سالها می‌گذرند و نمی اندیشد که آنها چگونه سپری شدند، آیا رفتار او شایسته و بجا بود و یا ناشایست و زشت!

یازدهمین و دوازدهمین ویژگی آنها این است که به دیگران نفع نمی‌رسانند (چون همه چیز را برای خود می‌خواهند) و نیز بسیار سخن می‌گویند. هنگام سخن گفتن، از هر دری سخن می‌گویند و فراوان ادعا می‌کنند، ولی هنگام عمل که بناست خدمتی و نفعی به جامعه برسانند، از آن لافها و ادعاهای پوچ و بی مایه خبری نیست. سیزدهمین و چهاردهمین ویژگی آنها ترس اندک از خدا و شادمانی هنگام آماده شدن غذاست. از خدا و آخرت و نتیجه اعمال خود ترسی ندارند و به مجرد تهیه غذا و رسیدن بوی آن به مشامشان، شاد می‌گردند و بانشاط، خود را آماده خوردن غذا می‌کنند. عدم شکر به هنگام آسایش و عدم صبر به هنگام بلاو گرفتاری از دیگر ویژگی‌های اهل دنیا است. شانزدهمین ویژگی آنها این است که شمار مردم را به حساب نمی‌آورند، کارهای خیری که دیگران انجام می‌دهند، حتی اگر فراوان نیز باشد، در چشم آنان اندک است. در واقع خود را نمی شکنند که به خوبی‌های دیگران اعتراف کنند. وقتی از او سئوال می‌کنی فلانی چقدر معلومات دارد؟ به زحمت می‌گوید، بله تا حدی معلوماتی دارد! خدمات شایان، عبادتها،جان فشانیها و ایثارگریهای دیگران برای او نمودی ندارد. در مقابل کاری که خود انجام می‌دهد، برایش خیلی جلوه دارد و پیوسته به خود می‌بالد که ما چنین و چنان کردیم!