دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

حکمت 274 نهج البلاغه : غرور، آفت پند پذیری

حکمت 274 نهج البلاغه موضوع "غرور، آفت پند پذیری" را بیان می کند.
No image
حکمت 274 نهج البلاغه : غرور، آفت پند پذیری

متن اصلی حکمت 274 نهج البلاغه

موضوع حکمت 274 نهج البلاغه

ترجمه مرحوم فیض

ترجمه مرحوم شهیدی

شرح ابن میثم

ترجمه شرح ابن میثم

شرح مرحوم مغنیه

شرح شیخ عباس قمی

شرح منهاج البراعة خویی

شرح لاهیجی

شرح ابن ابی الحدید

شرح نهج البلاغه منظوم

متن اصلی حکمت 274 نهج البلاغه

274 وَ قَالَ عليه السلام بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ

موضوع حکمت 274 نهج البلاغه

غرور، آفت پندپذيرى

(اخلاقى)

ترجمه مرحوم فیض

274- امام عليه السّلام (در پيروى از پند و اندرز) فرموده است 1- بين شما و بين (شنيدن و پيروى از) موعظه و پند پرده اى از غفلت و بيخبرى مى باشد (كه هر گاه آن پرده را با پيروى نكردن از شهوات دريده در پايان كار انديشه نمودى از پند و اندرز نتيجه مى گيرى).

( . ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)، ج 6 ، صفحه ی 1223)

ترجمه مرحوم شهیدی

282 [و فرمود:] ميان شما و موعظت پرده اى است از غفلت.

( . ترجمه نهج البلاغه شهیدی، ص 413)

شرح ابن میثم

266- و قال عليه السّلام:

بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ

المعنى

استعار لفظ الحجاب لما يعرض للنفوس من الهيئات البدنيّة المغفلة عن النظر في العبر و قبول الموعظة و الانتفاع بها.

( . شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 387)

ترجمه شرح ابن میثم

266- امام (ع) فرمود:

بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ

ترجمه

«ميان شما و پند و اندرز، پرده اى از غفلت و غرور وجود دارد».

شرح

كلمه: حجاب (پرده) را براى آنچه از هيأتهاى بدنى كه عارض بر نفوس مى گردند و باعث غفلت از نگاه عبرت آميز و پذيرش موعظه و بهره مندى از آن است، استعاره آورده است.

( . ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 656)

شرح مرحوم مغنیه

282- بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة.

المعنى

المراد بالغرة هنا الغفلة و النسيان.. و نحن نؤمن باللّه و اليوم الآخر بلا شك و تردد.. و مع هذا ننسى اللّه، و نذهل عن الآخرة و حسابها و عقابها، و تغلبنا العاطفة على ما نظن و لا نغلبها على ما نستيقن، كما قال الإمام في الحكمة 149، و قد بيّن سبحانه السبب الموجب لذلك بقوله: بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ تَذَرُونَ الْآخِرَةَ- 21 القيامة و كلمة تحبون تومئ الى ان في طباعنا جواذب الى المنفعة العاجلة و إن صغرت دون الآجلة و إن عظمت.

( . فی ضلال نهج البلاغه، ج 4، ص 387 و 388)

شرح شیخ عباس قمی

96- بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة.«» اعلم أنّ الدنيا بشهواتها و لذّاتها حجاب بين العبد و بين الموعظة، لأنّ الإنسان يغترّ بالعاجلة، و يتوهّم دوام ما هو فيه، و إذا خطر بباله الموت وعد نفسه رحمة اللّه و عفوه، هذا إذا كان ممّن يعترف بالمعاد، و إلّا فإنّ كثيرا ممّن يظهر القول بالمعاد فهو في الحقيقة غير مستيقن له.

و بالجملة، الإخلاد إلى عفو اللّه و الاتّكال على المغفرة مع الإقامة على المعصية، غرور لا محالة، و الحازم من عمل لما بعد الموت، و لم يمنّ نفسه الأمانيّ الباطلة.

( . شرح حکم نهج البلاغه،  ، ص83و84)

شرح منهاج البراعة خویی

(271) و قال عليه السّلام: بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة.

المعنى

الغرّة و الغفلة نسيج من الشّهوة و حبّ الدّنيا و اتّباع الهوى و الكسل عن طلب المعالى و غيرها من رذائل الأخلاق، و الغرائز الكامنة في وجود البشر من طبيعته الحيوانيّة، فتغطّى قلبه و تسدّ عين بصيرته فلا يرى الحقيقة و إن علت أصواتها و كثرت دعاتها، و قد تبلغ ضخامة هذا الحجاب إلى خفقان تامّ للقلب فيموت صاحبه و لا يشعر كما قال تعالى في وصف هؤلاء: «إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ- 52- الرّوم».

الترجمة

فرمود: ميان شماها و موعظت پرده ايست از غرور و غفلت چه خوش سروده:

  • بر سيه دل چه سود خواندن وعظ نرود ميخ آهنين بر سنگ

( . منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ج 21، ص 371)

شرح لاهیجی

(317) و قال (- ع- ) بينكم و بين الموعظة حجاب من العزّة يعنى و گفت (- ع- ) ميان شما و ميان پند و نصيحت پرده ايست از جهة غافل بودن شما

( . شرح نهج البلاغه نواب لاهیجی، ص 318)

شرح ابن ابی الحدید

288: بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ قد تقدم ذكر الدنيا و غرورها- و أنها بشهواتها و لذاتها حجاب بين العبد و بين الموعظة- لأن الإنسان يغتر بالعاجلة- و يتوهم دوام ما هو فيه- و إذا خطر بباله الموت و الفناء- وعد نفسه رحمة الله تعالى و عفوه- هذا إن كان ممن يعترف بالمعاد- فإن كثيرا ممن يظهر القول بالمعاد- هو في الحقيقة غير مستيقن له- و الإخلاد إلى عفو الله تعالى- و الاتكال على المغفرة مع الإقامة على المعصية- غرور لا محالة و الحازم من عمل لما بعد الموت- و لم يمن نفسه الأماني التي لا حقيقة لها

( . شرح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید) ج 19، ص 174)

شرح نهج البلاغه منظوم

[273] و قال عليه السّلام:

بينكم و بين الموعظة حجاب من العرّة.

ترجمه

ميان شما و پند و اندرز پرده از غرور و غفلت حائل است (هر كس آن پرده را دريد گوش دلش بگوهرهاى مواعظ انبياء و بزرگان گرانبار گرديد).

نظم

  • شما را در ميان پيكر و دليكى پرده ز كبر افتاده حائل
  • درونها زان سبب از نور دور استكه پنهان از حجابى در غرور است
  • بروى قلب تا اين پرده باقى استدر آن نقش و اثر از پندها نيست
  • كس ار اين پرده غفلت دراندبدل اندرزها را بشنواند
  • بكوشش پند گردد گوهر پند كند جان از مواعظ شاد و خورسند

( . شرح نهج البلاغه منظوم، ج 10، صفحه ی 61 و 62)

منبع:پژوهه تبلیغ

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

نحوه تشکیل جو زمین از دیدگاه مولا علی (ع) در نهج البلاغه

و آبهای ساکن را به مواج سرکش برگردانید تا آنجا که آبها روی هم قرار گرفتند و چون قله های بلند کوهها بالا آمدند امواج تند کف های برآمده از آبها را در هوای باز و فضای گسترده بالا بردند تا جایی که از آن هفت آسمان پدید آمد.آسمان پایین را چون موج مهار شده و آسمان بالا را مانند سقف استوار قرار داد.
مباني فكري، انساني و اجتماعي در نهج البلاغه

مباني فكري، انساني و اجتماعي در نهج البلاغه

به عكس در جوامعي كه انسجام و هستي آنها را بايد پيوند دروني، بدون ارتباط با مبداء و مركز خارجي، تامين و تضمين كند، اولويت با نظام است . تازه آن نظام است كه جا و مكان و موقعيت فرد و جمع را در چهارچوب خود و در قلمرو خود مشخص مي كند . نظام حاكم بر فرد و جمع است و كيفيت و نوع حاكميت نظام بر فرد و بر جمع است كه سرنوشت مساله سابق الذكر، يعني اصالت فرد يا اصالت جمع را مشخص مي كند .
انسان شناسی

انسان شناسی

آنگاه از روحی که آفرید در آن دمید تا به صورت انسانی زنده درآمد، دارای نیروی اندیشه، که وی را به تلاش اندازد، و دارای افکاری که در دیگر موجودات، تصرّف نماید. به انسان اعضاء و جوار حی بخشید، که در خدمت او باشند، و ابزاری عطا فرمود، که آنها را در زندگی بکار گیرد،
انسان شناسی از منظر نهج البلاغه

انسان شناسی از منظر نهج البلاغه

نهج البلاغه یک شاهکار ادبی در تعلیمات اسلامی است که در آن توجه به عزّت و کرامت انسان و سلامت عقل و روان از اهمیت بسزایی برخوردار است. سخنان حکمت آمیز این کتاب که با عقل و اندیشه آدمی سروکار دارند حقایق بسیار متعالی و معانی بسیار ژرفی را در مورد شناخت خدا، انسان، و جهان با فصاحت و بلاغت تمام بیان می کنند و آگاهی های ارزشمندی را در هریک از این زمینه ها ارائه می دهند. خطابه ها احساسات راکد انسان را در جهت ستیز با فساد و تباهی و بی عدالتی بر میانگیزند، و موعظه ها انسان را از خواب غفلت بیدار و خطراتی را که می توانند دل و روان آدمی را ضعیف و بیمار کنند یادآور می شوند.
Powered by TayaCMS