تسبیح موجودات

قال الله تبارک و تعالی:

«وَاِن مِنْ شیءٍ إلّا یُسبّح بحمده ولیکن لاتَفقَهونَ تَسبیحَهُم....» اسراء/ 44

خداوند متعال فرمود:

«هر موجودی تسبیح و حمد او (خدا) می‌گوید، ولی شما تسبیح آنها را نمی‌فهمید...» (برگرفته از: مبادی اخلاق، آیت الله جوادی آملی)

توضیح:

«تسبیح موجودات»

از مجموع آیات به خوبی استفاده می‌شود که زمامدار کل هستی خداست؛ با این تفاوت که هر موجودی خدا را از راه زمامداری خاص خود، درک می‌کند و می‌‌داند که زمام او به دست خداست و به همان اندازه خداوند نیز برای او ظاهر می‌شود؛ اما این که زمامدار موجود دیگر هم خداست، درک نمی‌کند.

البته فرشته ها که مدبرات امر و مجرای فیضند و انسان کامل که برتر از فرشتگان است، درک می‌کنند که زمامدار کلّ، خداست. از این رو هر موجودی خدا را از راه زمامداری خاص که برای خود مشاهده می‌کند، تسبیح می‌کند. اگر تسبیح گوی او «بنی آدمند و بس» و هر بلبلی است که «زمزمه بر شاخسار می‌کند» آنان گر چه مسبّح خدایند، اما مانند انسان «سبّوحٌ قدّوسٌ» نمی‌گویند.

در سوره مبارکه «اسراء» می‌فرماید:

«وَاِن مِنْ شیءٍ إلّا یُسبّح بحمده ولیکن لاتَفقَهونَ تَسبیحَهُم....» اسراء/ 44

هر چیزی تسبیح گوی و حامد خداست؛ یعنی، هر چیزی از راهی که در تحت زمامداری خداست، خدا را می شناسد و تسبیح گوی اوست و او را حمد می‌کند؛ اما فرشته‌ها و انسان کامل زمامداری خدا را دربارۀ جمادات، نباتات، حیوانات و انسانهای عادی و نیز زمامداری ذات اقدس اله را دربارۀ خودشان مشاهده می‌کنند؛ چنانکه قرآن از قول فرشتگان می‌گوید:

«نحن نسبح بحمدک و نقدّس لک» بقره/ 30

ولی اگر کسی به کل نظام امکانی بنگرد و زمامداری خود و سایر موجودات را در اختیار ذات اقدس اله بداند، خدا را با معرفت برین می‌شناسد و در نتیجه تسبیح و تقدیس او هم برتر و والاتر خواهد بود.

منبع: جوادی آملی آیت الله ، عبدالله؛ مبادی اخلاق در قرآن، ص 195- 194.