دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

حجابهای متقابل در کلام امام علی(ع)

غضب را توسط حلم بپوشان و از وهم توسط فهم چشم پوشی کن. (برگرفته ازمبادی اخلاق در قرآن: آیت الله جوادی آملی)
حجابهای متقابل در کلام امام علی(ع)
حجابهای متقابل در کلام امام علی(ع)

علی (علیه السلام) می‌فرماید: "اِحتَجِبْ عَن الغَضَبِ بِالْحِلْمِ وغُضّ عَن الْوَهْمِ بِالفَهْم"[1]:

شرح غررالحکم/ج 2،/ص 199

ترجمه:

غضب را توسط حلم بپوشان و از وهم توسط فهم چشم پوشی کن.

(برگرفته ازمبادی اخلاق در قرآن: آیت الله جوادی آملی)

توضیح

حجابهای متقابل

حجاب، دوطرفه است، یعنی اگر بدی، حجاب خوبی است، خوبی هم حجاب بدی است. اگر بَدان به انجام فضایل موفّق نیستند، نیکان از انجام رذایل منزّه هستند و همان گونه که غرور و غفلت، حجاب موعظه است، پندشنوی و موعظه‌پذیری هم حجاب "غَرّه" و غفلت است. شما در نماز تاثیر و تاثّر متقابل می‌بینید، یعنی همان طور که: "اِنّ الصّلوة تَنهی عنِ الفحشاءِ وَالمُنکَر"[2] باید گفت: "اِنّ الفَحشاء وَالمُنکَر یَنهَیانِ عَن الصلاة" اگر نماز جلو زشتی را می‌گیرد و نمازگزار، کار زشت نمی‌کند، انسان تبهکار هم توفیق اقامه نماز پیدا نمی‌کند. به عبارت دیگر هم نماز، حجاب بَدی است و هم بَدی، حجاب نماز است.

در بیانات نورانی امیرالمؤمنین (علیه السلام) آمده که "البِطْنَةُ تَحْجُبُ الفطنة"[3]:
پرخوری، جلو فطانت و هوشمندی را می‌گیرد. کسی که بیش از اندازه غذا می‌خورد و پرخوری می کند به طوری که آروغش در کنار سفره به گوش دیگران می‌رسد ! هرگز حکیم و فرزانه نخواهد شد؛ زیرا روح الهی، که امانت خداست، مجبور می شود این بدن را اداره و تمام وقت خود را صرف زباله روبی و جذب و دفع مواد زاید کند؛ مثل این که، شما حکیمی الهی یا استاد متخصّصی را رفتگر شهر قرار بدهید. وقت او صرف کاری که در شأن او نیست می‌شود و از کار اصلی باز می‌ماند. پس پرخوری، مانع هوشمندی است. عکس آن نیز درست است که باید گفت: "الفِطْنَةُ تَحجُبُ البِطْنَة": حکیم فرزانه پرخور نیست. اکثر بیماریهای ما بیماریهای گوارشی و ناشی از پرخوری و بدخوری است، خیال می‌کنیم هر چیزی را که بر سر سفره نهاده‌اند یا هر چه اشتها داریم باید بخوریم.
علی (علیه السلام) می‌فرماید: "اِحتَجِبْ عَن الغَضَبِ بِالْحِلْمِ وغُضّ عَن الْوَهْمِ بِالفَهْم"[4]: همان طور که غضب، جلو حلم و بردباری را می‌گیرد و انسان عصبانی کمتر توفیق صبر و بردباری پیدا می‌کند، انسان حلیم و بردبار هم کمتر عصبانی می‌شود. اینها حجابهای متقابلند و همان گونه که اگر کسی به مغالطه‌های فکر مبتلا شود، به دام وَهم می‌افتد؛ زیرا در مدار بسته "واهمه" زندگی می‌کند و در فضای سبز و باز "فاهمه" نیست. نیز اگر کسی در فضای سبز و باز فاهمه باشد از خطر واهمه مصون است. پس فهم و وهم، حجابهای علمی متقابل هستند.

    منبع: برگرفته از تفسیرموضوعی قرآن کریم – مبادی اخلاق در قرآن –تالیف : آیت الله جوادی آملی صص 207-208
    پی نوشت:
  • [1] - شرح غررالحکم، ج 2، ص 199.
  • [2] - سوره عنکبوت، آیه 45
  • [3] - شرح غرر الحکم، ج 1، ص 172.
  • [4] - شرح غررالحکم، ج 2، ص 199.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

جوان تهیدست

جوان تهیدست

شنیدم که دو جوان مسافر در راهی می رفتند. یکی تهیدست بود و دیگری، پنج دینار همراه داشت. جوان تهیدست، دلیرانه پیش رفت و از چیزی نمی ترسید. اما جوان پولدار، خواب و خوراک نداشت و بسیار نگران بود.
No image

کرامت انسان و انسان کامل در عرفان (قسمت دوم - قسمت پایانی)

از آنجا که افکار و اندیشه هاى احیاگر حضرت امام خمینى(ره) در تفسیر و شناخت معارف اسلامى و عرفانى, نقش مهمى دارد, این مقاله در صدد است که با استفاده از محوریت مباحث انسان کامل در اندیشه عرفانى امام خمینى, به تبیین این موضوع بپردازد...
No image

اطلاق یا نسبیت اخلاق از نگاه مفسران

در این پژوهش که به جهت آشنایى با دیدگاههاى برخى از مفسران درباره مسأله نسبیت اخلاق سامان یافته است, تلاش شده است تا آنجا که فضاى این تحقیق اجازه مى دهد, نظریات مفسران در مسأله نسبیت و اطلاق شناسایى شود...
No image

کرامت انسان و انسان کامل در عرفان (قسمت اول)

از آنجا که افکار و اندیشه هاى احیاگر حضرت امام خمینى(ره) در تفسیر و شناخت معارف اسلامى و عرفانى, نقش مهمى دارد, این مقاله در صدد است که با استفاده از محوریت مباحث انسان کامل در اندیشه عرفانى امام خمینى, به تبیین این موضوع بپردازد...
Powered by TayaCMS