شرح حال پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)

شرح حال پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)

قال الله تعالی : «وَ وَجَدَکَ ضَالًّا فهدی»(ضحی/7)

خدای متعال در سوره‌ی مبارکه‌ی ضحی به بخشی از نعمتهای بزرگ خویش نسبت به وجود مبارک پیامبر اسلام حضرت محمد –صلی‌الله علیه و آله- اشاره می‌کند که به جناب انعام کرده بود. در اولین آیه خطاب به رسول خویش می‌فرماید:

«أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً فَآوى‌»[1]

«آیا او تو را یتیم نیافت و پناه داد؟!»

رسول خدا هنوز به دنیا نیامده بود که پدر بزرگوارش از دنیا رفت و دو سال بعد مادرش را از دست داد و چند سال بعد جدش عبدالمطلب درگذشت و آن جناب تحت تکفل عمویش رشد کرد. در آیه‌ی بعد می‌فرماید:

«وَ وَجَدَکَ ضَالًّا فهدى»[2]

«و تو را گمشده یافت و هدایت کرد»

مراد از "ضلال" گمراهی نیست، بلکه مراد عدم هدایت است که ناظر به حال خود آن حضرت است؛ یعنی اگر هدایت خدا نباشد، هیچ انسانی از پیش خود هدایت ندارد؛ با اینکه رسول خدا هیچ لحظه‌ای از هدایت الهی جدا نبوده و از بدو خلقت ملازم با هدایت بود. همچنین در سومین آیه می‌فرماید:

«وَ وَجَدَکَ عائِلًا فَأَغْنى‌»[3]

«و تو را فقیر یافت و بی‌نیاز نمود»

رسول خدا از مال دنیا تهی‌دست بود و خدای تبارک او را بعد از ازدواج با خدیجه بی‌نیاز کرد؛ چون حضرت خدیجه که شخصی ثروتمند بود، تمام اموالش را به آن جناب بخشید.[4]

از امام رضا –علیه‌السلام- در تفسیر این آیات شریفه آمده است: خداوند عزّ و جلّ به حضرت محمّد(ص) مى‌فرماید: «أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً فَآوى‌»  یعنى آیا خدایت تو را وحید و تنها نیافت، پس مردم را به سوى تو سوق داد؟ «وَ وَجَدَکَ ضَالًّا فهدى» و در نزد قوم خود، گم شده و ناشناخته بودى، پس مردم را به معرفت تو راهنمایى کرد! «وَ وَجَدَکَ عائِلًا فَأَغْنى‌» و دعاى تو را مستجاب کرد و به این وسیله تو را غنى نمود.[5]