رسيدن به مقام فنای فی الله

نوزادي که صفر تا صدش نياز است، کسي را دارد که وليّ اوست. اين ولايت مطلقي است که مادر نسبت به نوزاد دارد. اگر ما خودمان را به درستي بشناسيم و نسبت خود را به خداوند غني حميد بسنجيم،(يا ايها الناس انتم الفقراء الي الله والله هو الغني الحميد؛ فاطر، آيه 15) به خوبي درک خواهيم کرد که وضعيت ما همانند آن نوزاد است که صفر تا صد مان احتياج و نياز به وليّ مطلق يعني خداوند است؛ زيرا فقر هويتي و ذاتي ما که در اين آيه اثبات شده به ما مي فهماند که در وجود خودمان نيازمند هستيم و اگر دمي خداوند افاضه وجود و جود نکند، نيست و نابود مي شويم.

اصولاً خداشناسي و خودشناسي زماني به کمال بلوغ خود مي رسد که اين حقيقت با تمام وجود درک شود. آنگاه ديگر سخن از استغناي خودمان(عبس، آيات 5 و 6؛ ليل، آيه 8؛ علق، آيه 7) نخواهد بود، چه رسد که سخن از مقام نصرت داشته باشيم؛ زيرا نصرت يعني ما چون کودکي مي توانيم حرکتي داشته باشيم و پستان بگيريم ولي نيازمند مدد مادر و وليّ هستيم تا اين شير را به ما برساند و جان و وجود ما را تغذيه کند.

درک حقيقت وجود فقري و هويتي ما به ما اين امکان را مي دهد تا در مقام تفويض قرار گيريم و همه هستي خود را واگذار به خدا کنيم و بگوئيم: وَاُفَوِّضُ اَمْرِي إِلَي اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ؛ کارهايم را به خداوند واگذار و تفويض مي کنم؛ چرا که خداوند به بندگان بينا است.(غافر، آيه 44)

به هر حال، خودشناسي و معرفت نفس اگر به اينجا برسد که فقر ذاتي خود و غناي ذاتي خدا را درک کنيم و بشناسيم و در مقام عزم، خودمان را واگذار کنيم و تحت ولايت خداوندي قرار دهيم که او وليّ مطلق و منحصر است(شوري، آيات 9 و 28)، آن هنگام است که به مقام فناي في الله و بقاي بالله دست يافته ايم و علم حقيقي را به دست آورده ايم؛ چرا که: اول العلم معرفه الجبار و آخر العلم تفويض الامر اليه؛ آغاز دانش، معرفت خداوند جبار و آخر آن، واگذاري امور به خداست.

روزنامه كيهان، شماره 21148 به تاريخ 12/6/94، صفحه 6 (معارف)