عظمت قرآن

اشاره: در ستون «شرح نور» برآنیم تا آیات اخلاقی کلام وحی را مورد بحث قرار داده و به شرح مختصر این آیات با استناد به کلام ائمه معصومین(ع) بپردازیم. مناسب است پیش از آغاز هدف مذکور، قدری درباره خود قرآن کریم به بحث بنشینیم.

‌‌«ان القرآن ظاهره انیق و باطنه عمیق لاتفنی عجایبه و لاتنقضی غرائبه و لاتکشف الظلمات الابه؛ به راستی که قرآن ظاهرش زیبا و شگفت انگیز و درونش ژرف و عمیق، شگفتی‌هایش فانی نشود و اسرار نهفته‌اش پایان نپذیرد، تاریکی‌های جهل و نادانی جز بدان برطرف نخواهد شد»(غررالحکم 2: 310)‌

قرآن کریم چشمه فیاضی است که طی قرون متمادی، همواره تشنگان هدایت را از زلال خود سیراب نموده و رهپویان طریق هدایت، دل و جان خویش را در این چشمه سار زلال شستشو داده‌اند و خود را به عطر دلاویز آن معطر ساخته‌اند. سخن گفتن درباره عظمت قرآن کریم تنها از عهده کسانی بر می‌آید که به درک معارف عمیق و حقایق الهی آن توفیق یافته اند. پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت آن حضرت، به عنوان حقیقت قرآن و مفسران واقعی قرآن، شایسته ترین افراد برای توصیف عظمت این کتاب آسمانی هستند.

امیرالمومنین علی (ع) به عنوان قرآن ناطق و بزرگترین پرورش یافته مکتب قرآن و پیامبر(ص)، بارها و بارها به مناسبتهای مختلف در خطبه ها، نامه‌ها و کلمات حکمت آمیز خویش، به توصیف کلام الهی و بیان ویژگی‌ها و ارزشهای آن پرداخته، همه انسانها را به رعایت حق قرآن، تدبر و تفکر در آیات آن و اقتدا به هدایتهای آن ترغیب فرموده اند: «علیکم بالقرآن فاتخذوه اماما و قائدا»(نهج البلاغه: خطبه 147). آن حضرت در طول حیات پربرکت خود، همواره تلاش می‌کرد تا مسلمانان با مفاهیم بلند و معارف حیات ‌بخش قرآن آشنا شوند و آن را در متن زندگی خود قرار دهند.‌‌ انزوا و مهجوریت قرآن در میان مردم از مهم‌ترین نگرانی‌های آن حضرت بود. در این باره می‌فرمایند: «از مردمی که در جهالت زندگی می‌‌کنند و با گمراهی می‌‌میرند به خدا شکایت می‌کنم، زیرا در میان آنها کالایی کسادتر از قرآن نیست»(همان: خطبه 17). امام(ع) نه تنها نگران انزوا و غربت قرآن در عصر خود بود، بلکه گاهی از بی ‌توجهی نسلهای آینده به قرآن و حقایق آن ابراز نگرانی می‌نمودند: «بعد از من روزگاری فرا می‌‌رسد که قرآن و پیروانش از میان مردم رانده و فراموش می‌گردند... قرآن و پیروانش در میان مردم‌اند؛ امّا گویا حضور ندارند. مردم در آن روز در جدایی و تفرقه هم داستان و در اتحاد و یگانگی پراکنده‌اند. گویی آنان پیشوای قرآن بوده و قرآن پیشوای آنان نیست. از قرآن جز نامی در نزدشان نیست. آنان جز خطوط قرآن و اعراب آن چیز دیگری را نمی ‌شناسند»(همان: خطبه 147). نظر به اهمیت توجه به قرآن و نگرانی حضرت از انزوا و غربت کلام الهی، ایشان در واپسین لحظات حیات خویش چنین توصیه می‌فرمایند: «خدا را، خدا را درباره قرآن (در نظر بگیرید)؛ مبادا دیگران در عمل کردن به دستوراتش از شما پیشی گیرند(همان، نامه 47).