عید قربان و برترین اعمال در این روز

عید قربان و برترین اعمال در این روز

قال رسولُ اللّه(ص):«مَن أحیا لَیلهَ العِیدِ و لَیلَةَ النِّصفِ مِن شَعبانَ، لَم یَمُتْ قَلبُهُ یَومَ تَموتُ القُلوبُ»(میزان الحکمه،5\9148)

عید قربان از اعیاد بزرگ اسلامی است؛ که از اهمیّت و جایگاه والایی برخوردار است. در این روز بزرگ، حاجیان در سرزمین وحی برای رضای خداوند قربانی می‌کنند. ریشه پیدایش موضوع قربانی، طبق آیات قرآن به ابتدای خلقت و آغاز زندگی حضرت آدم و فرزندانش برمی‌گردد. در آیه 27 سوره مائده آمده است که نذر هابیل، قربانی کردن گوسفند بود که پذیرفته شد و نذر قابیل قبول نشد. در کتاب علل‌الشرایع روایت شده که اوّلین قربانی را حضرت آدم(ع) به امر جبرئیل انجام داد.[1]

در آیین حضرت ابراهیم هم موضوع ذبح اسماعیل در قرآن ذکر شده که خداوند متعال به‌جای او قوچی را برای قربانی فرستاد. فلسفه عید قربان و قربانی کردن حاجیان در سرزمین مِنا هم به همین حادثه بزرگ و امتحان عظیم الهی از حضرت ابراهیم(ع) بر می‌گردد و روایت شده که همه قربانی‌های مردم در روز عید قربان، فدای حضرت اسماعیل(ع) تا روز قیامت است (فهو فداءٌ لإسماعیل إلی یومِ القیامةِ).[2] قرآن در سوره مبارکه کوثر می‌فرماید:

«إنّا أعطیناکَ الکوثرَ فصلّ لربّک وانحَر»

ما به تو کوثر عطا کردیم پس نماز بگزار برای خدایت و قربانی کن.

در تفسیر این آیه نقل شده که منظور از نماز، نماز عید قربان و مقصود از قربانی کردن هم قربانی در روز عید قربان است.[3]

از امام جواد(ع) روایت شده که در روز عید قربان با فضیلت‌تر از پنج کار وجود ندارد:

1. قربانى کردن

2. به دیدن پدر و مادر رفتن

3. دل‌جویى کردن از خویشاوندى که قطع رحم کرده و از مازاد خرج خود او را دستگیرى کردن و سلام کردن بر او

4. از قربانى خود خوردن و با بقیه آن، همسایگان یتیم و بیچاره و بنده را مهمانى کردن

5. از حال زندانیان بازرسى و تفقّد کردن.[4]

خیلی خوب است که انسان در این روز بزرگ، به‌خاطر رضای خداوند ناراحتی‌ها و کدورت‌ها را کنار بگذارد و به اقوام و خویشاوندان خود سر بزند؛ تا به‌واسطه این کار، اگر احیاناً ناراحتی‌ای وجود دارد، از بین برود و اگر در توان دارد به کمک مادّی و معنوی اقوام نیازمند خود بشتابد و گره‌ای هرچند کوچک از کار آنها باز کند. به‌گفته صائب تبریزی:

روز سیهِ مرگ شود شمعِ مزارت هر خار، که از پای فقیری به در آری

پی نوشت:
• [1]. ابن بابویه قمی، محمدبن‌علی‌بن‌حسین (صدوق)؛ علل‌الشرایع، محمدجواد ذهنی تهرانی، قم، مؤمنین، چاپ اول، 1380، ج2، ص297.
• [2]. ابن‌بابویه قمی، محمدبن‌علی‌بن‌حسین (صدوق)؛ عیون اخبار الرضا، آقانجفی اصفهانی، بکا، چاپ اول، 1385، ص185.
• [3]. مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1374، ج27، ص373.
• [4]. ابن‌بابویه قمی، محمدبن‌علی‌بن‌حسین (صدوق)؛ خصال، محمدباقر کمره‌ای، تهران، کتابچی، چاپ اول، 1377، ج1، ص268.