پاسخگویی به شبهات

پاسخگويي به شبهات

آیت الله محمد تقی مصباح یزدی

6- حفظ آمادگی برای پاسخ گویی به شبهات اعتقادی و اخلاقی

منکرهایی که در حال حاضر در جامعه ما وجود دارد، در یک سطح نیست، از این روی لازم است در امر به معروف و نهی ازمنکر، اولویت‌ها را درنظر گرفت. ما امروز بزرگ ترین منکری که داریم و وظیفه همگان است که با آن مبارزه کنند، همین شبهاتی است که در سطح جامعه به ویژه در مراکز علمی و دانشگاهی وجود دارد که اگر با تمام نیرو هم کسانی درصدد برآیند آنها را برطرف سازند، باز هم به دلیل گستردگی و وسعت آن، مجال کافی برای این امر ندارند. برای نمونه، آن منکری که هم اکنون دانشجویان ما باید با آن مقابله کنند، شیوع فساد اعتقادی و اخلاقی در دانشگاه هاست. این منکر، بزرگ ترین منکری است که دانشجویان متدین ما با آن مواجه هستند و تنها راه برای آنان به منظور مقابله با این منکرات فکری، تجهیز کردن خود به سلاح علمی، اخلاقی و معنوی است.

بنابراین امر به معروف و نهی از منکر، تنها محدود به برخی مسائل جزئی همچون بدحجابی و دیگر حرکت های اخلاقی خلاف ادب نیست، بلکه ما نسبت به اساس دین و توهین ها، شبهات و انکارهایی که به اصل آن می‌شود نیز مسئولیت داریم. البته مومن باید در برابر هر گناهی حساس باشد؛ ولی اولویت‌ها را نباید فراموش کرد. زمانی که کسی تیشه به اصل ریشه دین می‌زند اگر به یک شاخه و برگی بچسبیم که آن را سالم نگه داریم، دچار غفلت شده ایم. هم اکنون خطرهایی وجود دارد که ریشه و اساس اسلام را هدف گرفته است و اساس نظام اسلامی، اعتقادات اصلی ما و اصول، باورها و ارزش های دینی ما را تهدید می‌کند. اگر در این زمینه غافل شویم، ممکن است در جامعه به ضروری ترین مسائل شک کنند و زمانی که شک و شبهه ای پیدا شد، علاج آن به آسانی امکان نخواهد داشت. ما باید این خطرها را جدی بگیریم و در تقویت مبانی فکری و عقیدتی خود و دیگران حساس باشیم که اگر درنگ کنیم، زمانی متوجه خواهیم شد که کار از کار گذشته است. خدا را سپاس می‌گوییم که هنوز برای انجام این رسالت دیر نشده و زمینه های قوی دینی مردم همچنان باقی است؛ هنوز روح دینی مردم و علاقه مندی شان به اسلام، ولایت فقیه، نظام اسلامی و نهادهای اسلامی بسیار قوی است. ولی به هر حال، این وضعیت همیشه به این شکل باقی نخواهد ماند و دشمن می‌کوشد آرام آرام، گوشه هایی از دین را بساید تا سرانجام چیزی از آن باقی نماند. در مقابله با چنین خطری، وظیفه متدینان اقتضا می‌کند که راه هایی را بیابند و برنامه هایی را معرفی کنند تا جوانان، از لحاظ منطق دینی بیش از این، تقویت شوند و قادر گردند از افکار، عقیده ها، و ارزش هایشان در برابر شبهاتی که مطرح می‌شود، دفاع کنند، و فراتر از این، بتوانند دیگران را رسوا و عقاید آن را تسخیف کنند و به شبهات آنان پاسخ های منطقی و قابل فهم بدهند.

7- ایجاد تشکل های اسلامی برای انجام فعالیت های اجتماعی

درباره تشکل های اسلامی که شیوه اسلامی کار گروهی است، می‌توان از اقداماتی نام برد که در اوایل نهضت امام خمینی(ره) صورت گرفت. در آن زمان، برخی علاقه مندان و فداییان امام- به ویژه از تهران- که هدایت چند هیئت سینه زنی و مذهبی را برعهده داشتند، خدمت ایشان می‌رسیدند و درباره روش کار از ایشان رهنمود خواستند. تاکید امام خمینی(ره) بر این بود که خود این هیئت‌ها نیز باید به هم نزدیک شوند و در عین حفظ استقلال خود، ائتلافی از هیئت مختلف را تشکیل دهند و اصول مشترکی را تنظیم، و در امور مشترک با هم همکاری کنند. بنابرنظر ایشان بود که هیئت های چهارگانه ای تشکیل شد و هر یک، زیر نظر افرادی همچون مقام معظم رهبری هدایت می‌گردید. بعدها این هیئت‌ها برای اینکه با هم ائتلاف داشته باشند، از امام(ره) خواستند که نماینده‌ای تعیین کند و ایشان نیز شهید بهشتی(ره) را تعیین فرمود.

امروزه نیز اگر بخواهیم فعالیت های موثری داشته باشیم، باید در قالب تشکل و کار گروهی باشد. البته این به معنای تایید این کارها در قالب حزب نیست؛ با آنکه کار حزبی به طور کلی نفی نمی شود، بهترین شکل فعالیت های گروهی که با ارزش های اسلامی تناسب دارد، همان الگویی است که امام خمینی(ره) عرضه کردند. در شیوه فعالیت های حزبی اشکالاتی وجود دارد که در این شکل از کار گروهی نیست. احزاب همواره به دست چند نفر تاسیس می‌شوند که آنان در واقع، گرداننده کارند، و تفکر حاکم بر حزب نیز تفکر آنان است. ایشان ادعا می‌کنند از اعضا رای می‌گیرند و با رای اکثریت انتخاب می‌شوند؛ اما حقیقت امر این گونه نیست و برنامه‌ها را همین افراد تنظیم می‌کنند و حزب را می‌گردانند. اگر ریاستی باشد به همین اشخاص می‌رسد؛ نقش‌ها را اینان ایفا می‌کنند، و چون در واقع، روسای احزاب هستند که با پیروزی حزبی در انتخاباتی اعم از انتخابات مجلس و غیره- حکومت را به دست می‌گیرند، انگیزه اصلی شان این است که به هر بهایی، حزبشان غالب شود. در داخل حزب نیز برای اینکه در کادر رهبری قرار گیرند، بسیار فعالیت می‌کنند تا به هر قیمتی، به سطح بالابرسند. انگیزه های مادی و دنیوی در فعالیت های حزبی بسیار موثر است. بعضی از احزاب برای پیروزی در انتخابات، از اموال شهرداری، کارکنان شهرداری، ماشین های شهرداری، اموال بانک ها، امکانات وزارت آموزش و پرورش، مدارس و امکانات بسیاری از دیگر نهادهای دولتی استفاده کرده اند؛ با اینکه در قانون آمده استفاده از این نوع امکانات در انتخابات ممنوع است.

اما در روشی که حضرت امام خمینی(ره) پیشنهاد کرده اند، چنین معضلاتی رخ نمی دهد: در هیئت های مذهبی، انگیزه افراد دین است و اگر کسی در جمعیت یا هیئتی انتخاب می‌شود تا نقش بیشتری ایفا کند، برای این است که واقعاً تشخیص داده اند او می‌تواند بیشتر خدمت کند. انگیزه دیگری در این تشکل‌ها نیست. در حزب امکان سوءاستفاده از امکانات خارجی، تبلیغات سوء و مسائلی از این قبیل وجود دارد که در هیئت های مذهبی چنین نیست.