دادخواست

دادخواست، خواهان، خوانده، خواسته، درخواست، ضمانت اجرا، اظهارنامه

نویسنده : خسرو بهمنیار

دادخواست عبارت است از تقاضای کتبی و رسمی خواهان از دادگاه مبنی بر رسیدگی به پرونده قضائی در قالبی خاص و با شرایطی که قانون پیش‌بینی نموده است. دادخواست باید به صورت کتبی وً روی برگه‌های چاپی مخصوصی که از طرف دادگستری تهیه شده، تنظیم ‌گردد.از نظر حقوقی کسی که دادخواهی می‌کند، «خواهان» و طرف مقابل او را «خوانده» و آنچه را از دادگاه تقاضا دارد، «خواسته» می‌نامند.

فرق دادخواست و درخواست

درخواست، تقاضایی است که متقاضی از دادگاه یا مرجع دیگری می‌نماید و در قانون صورت و شکل معینی ندارد و ممکن است کتبی یا شفاهی باشد، ولی دادخواست کتبی بوده و شکل معینی دارد و به دادگاه تقدیم می‌شود.

شرایط دادخواست

دادخواست باید به زبان فارسی بوده در روی برگه‌های رسمی مخصوصی نوشته شده و حاوی نکات زیر باشد:

1.مشخصات خواهان «نام، نام‌خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتی‌الامکان شغل خواهان».

در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود، مشخصات وکیل نیز باید قید گردد.

2.مشخصات خوانده «نام، نام‌خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده»اقامتگاه باید با تمام خصوصیات از قبیل شهر و روستا و دهستان و خیابان به نحوی نوشته شود که ابلاغ به سهولت ممکن باشد.

3.تعیین خواسته و بهای آن مگر آن که تعیین بها ممکن نبوده و یا خواسته، مالی نباشد.خواهان باید خواسته‌ خود را در دادخواست معین کند و اگر خواسته مالی باشد آن را ارزیابی نماید. خواسته دعوا ممکن است اموال منقول یا غیرمنقول، خسارت، تخلیه، تقسیم ملک، طلاق وغیره باشد و بهای خواسته نیز باید مشخص شود تا، میزان هزینه دادرسی که خواهان باید بپردازد معین شده امکان تجدید نظرخواهی از رأی از ابتدا مشخص باشد.

4.تعهدات و جهات محکمه پسند که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می‌داند به طوری که مقصود واضح و روشن باشد.

5. خواسته خواهان منظور آن دسته از درخواست‌های خواهان است که عنوان «خواسته» بر آن اطلاق نمی‌گردد. بنابراین در صورت تمایل، خواهان بایستی نسبت به هزینه‌های خارج از اصل دادخواست، درخواست رسیدگی به آنها را نیز بنماید.

6. ذکر ادله و وسایل اثبات خواسته که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد، مثل اسناد ونوشتجات واطلاع مطلعین و ...

7. امضاء یا اثر انگشت دادخواست دهنده هر نوشته‌ای را وقتی می‌توان به نویسنده آن نسبت داد که ذیل آن را امضاء کرده باشد. لذا دادخواست بدون امضاء حتی با وجود سائر شرائط، پذیرفته نخواهد شد.

دادخواست و کلیه برگ‌های پیوست آن باید در دو نسخه و در صورت تعدد خوانده به تعداد آنها به علاوه یک نسخه تقدیم دادگاه شود.

ضمانت اجرای شرایط دادخواست

1.شرایطی که در قانون ضمانت اجرا ندارد:

الف. تنظیم برگ چاپی مخصوص.

ب. تنظیم به زبان فارسی.

ج.امضاء دادخواست.

2.شرایطی که ضمانت اجرای آنها ردّ فوری دادخواست است.

الف. مشخصات خواهان.

ب. محل اقامت خواهان.

3.شرایطی که ضمانت اجرای آنها توقیف دادخواست است.

الف. مشخصات خوانده.

ب. تعیین خواسته وبهای آن.

ج. تعهدات یا جهات دیگر استحقاق خواهان.

د.آنچه را که مدعی از دادگاه درخواست دارد.

ه. ادله وسایل اثبات دعوا.

و. پیوست‌های دادخواست.

ض. تعداد نسخ دادخواست و پیوست‌های آن.

ر. پرداخت هزینه دادرسی.

ردّ فوری دادخواست

منظور از آن ردّ دادخواست بدون اخطار رفع نقص قبلی توسط مدیر دفتر دادگاه به دادخواست دهنده است.

توقیف دادخواست

اگر دادخواست شرایط فوق الذکر در بند 3 را نداشته باشد دفتر دادگاه جریان دادخواست را متوقف کرده به دادخواست دهنده اخطار رفع نقص می‌نماید.

اظهارنامه

در بسیاری از موارد قبل از تقدیم دادخواست، طرفین از اظهارنامه استفاده می‌کنند و در بعضی موارد به موجب قانون یکی از شرایط طرح دعوا، ابلاغ اظهارنامه شناخته شده است.

اظهارنامه عبارت از برگی چاپی است که ضمن آن هر کس می‌تواند حق خود را از طرف مطالبه نماید و یا اگر اظهاراتی دارد به طریق رسمی به طرف ابلاغ نموده و از او جواب بخواهد. اظهار نامه در واقع یک نوع مکالمه رسمی است.

فرق اظهار نامه با دادخواست

اظهارنامه وسیله رسمی ارتباط و مذاکره بین افراد است اما دادخواست وسیلۀ طرح دعوا در دادگاه می‌باشد. اظهارنامه فی حد ذاته قدرت و ضمانت اجرایی ندارد. ارسال اظهارنامه به عکس دادخواست تکلیفی برای مراجع قضایی به رسیدگی ایجاد نمی‌کند.