فنون تجزیه مشکل

فنون تجزیه مشکل مهارت تجزیه مشکل به مسائل محتمل محتاج فنون خاص است. در اینجا به اجمال چهار فن را معرفى مى‌کنیم: فن نخست، تجزیه به علل: گاهى مشکل را مى‌توان از طریق رصد کردن عوامل محتمل آن به مسائل، تجزیه کرد. به عنوان مثال، معضله ارتشاء را در اخلاق حرفه‌ای، مى‌توان به مسائلى چون امنیت معیشتى و رشوه، حرص ورزى و ارتشاء، تضاد طبقاتى و ارتشاء، فقدان شایسته‌سالارى و ارتشاء، فقدان نظام نظارتى و رشوه و ... تحلیل کرد. هریک از این مسائل برعامل محتمل ارتشاء ناظراست . افت تحصیلى نیز به عنوان مثال دیگر، مسئله نیست؛ بلکه مشکل است و باید بر حسب عوامل احتمالى آن به مسائل گوناگون تحلیل شود. معضلات درد و عرصه نظرى و عملى غالبا چند عاملى‌اند و مطالعه نقش وتاثیر هر عامل محتمل، مسئله‌اى از مسائل آن معضل مى‌باشد. فن تجزیه به علل در تحلیل مسائل عملى کاربرد بیشترى دارد. فن دوم، تجزیه مشکل به ابعاد و اضلاع: گاهى پیچیدگى مشکل به ابعاد گوناگون آن بر مى‌گردد. به عنوان مثال، معضل نظرى کثرت‌گرایى را مى‌توان به ابعاد مختلفى چون کثرت‌گرایى روش‌شناختی، معرفتی، دینی، اخلاقى و غیر آن تحلیل کرد. کثرت‌گرایى دینى را نیز مى‌توان برحسب ابعاد آن به کثرت‌گرایى هنجاری، نجات‌شناختی، حقیقت‌شناختی، معرفت‌شناختى و وظیفه‌شناختى تجزیه کرد (لگنهاوزن، ص36- 34.) معضل “ما و دیگر ادیان” بدون تجزیه به ابعاد یاد شده قابل بررسى و مطالعه نیست. همچنین معضل عملى سلامت و فساد در یک سازمان را مى‌توان به ابعاد مالی، ادارى و رفتارى تجزیه کرد. غالب پدیدارها و معضلات متعلق به حوزه علوم انسانی، اضلاع فراوانى دارند و درهم تنیدگى اضلاع مختلف، سبب ابهام در مسئله مى‌شود. وقتى در زمینه دین‌دارى جوانان به مطالعه مى‌پردازیم، برحسب اضلاع مختلف دین‌دارى با مسائل متنوعى روبرو هستیم. همچنین است دین و اخلاق که ابعاد گوناگون دارد. به نظر شما مسئله دین و اخلاق از حیث ابعاد به چه مسائلى قابل تجزیه است.یکى از مواضع مرکب بودن سوال، خلط مقام تعریف و مقام تحقیق است. وقتى از مسئله ادیان دیگر مى‌پرسیم، سوال به ادیان در مقام تحقق مربوط است یا ادیان در مقام تعریف؟ این دو مقام، دو مسئله متمایز دارند. فن سوم، تجربه به مصادیق: در مواردى که به مطالعه فلسفى مى‌پردازیم، غالبا اختلاف مصداقى سبب تنوع مسئله نمى‌شود؛ اما در موارد دیگر مصداق‌هاى گوناگون تفاوت ساختارى در مسائل را به میان مى‌آورند. به عنوان مثال، وقتى در باب سرقت مطالعه مى‌کنیم با مصادیق مختلف روبرو مى‌شویم، سرقت علمی، کالا، اطلاعات، دانش فنی، حق معنوی، اسم، پول و ... هریک از موارد یاد شده مسئله‌اى خاص است وحل آن منوط به اخذ روش معینى است. در چنین مواضعى باید مشکل مورد بحث را به مصادیق آن تحلیل کرد. فن چهارم، تجزیه به آثار: وقتى درخصوص اعتیاد مطالعه مى‌کنیم، علاوه بر آنکه به تعداد علل محتمل و ابعاد گوناگون آن مسئله داریم، به تعداد آثار اعتیاد نیز مى‌توان مسئله داشت؛ مانند اعتیاد و آثار روانى آن و اعتیاد و آثار اجتماعى آن. هریک از دو گونه آثار یاد شده را مى‌توان به مصادیق مختلف تجزیه کرد، مانند اعتیاد و خانواده، اعتیاد و اراده فردی،‌ اعتیاد و تضاد طبقاتى و ... همچنین است تجربه دینى که آثار گوناگونى دارد به نظر شما مسئله تجربه دینى از حیث آثار به چه مسائلى قابل تجزیه است؟

روزنامه رسالت