دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

دین، انسان و محدودیت فهم

مقدمه: به بررسی ویژگی‌های فقه اسلامی پرداخته، اتقان و همه جانبه بودن آن را نسبت به نظامهای حقوقی تک بعدی و لیبرال - سکولار غرب نمایان ساختیم.‌
No image
دین، انسان و محدودیت فهم
نویسنده: هادی ثابتی

فلسفه دین: علت نیاز به دین‌

مقدمه: به بررسی ویژگی‌های فقه اسلامی پرداخته، اتقان و همه جانبه بودن آن را نسبت به نظامهای حقوقی تک بعدی و لیبرال - سکولار غرب نمایان ساختیم.‌

ویژگی هایی از قبیل، 1- پاسخگویی فقه اسلام، با در نظر گرفتن انفتاح باب اجتهاد نسبت به همه مسائل حیات در تمامی دورانها؛ 2- سیستم فقه اسلامی هر اصل و قاعده‌ای را که برای زندگی فردی و اجتماعی مقرر ساخته است، نه تنها هماهنگ با ماهیت پویای حیات انسانی و محرک بشریت به سمت حیات معقول است. ‌ ‌ 3- تعدیل امیال نامحدود انسانها به وسیله وضع اصول و قوانینی چند بعدی و هماهنگ با ارتباطات چهارگانه انسان و نه صرفا تنظیم قوانینی تک بعدی برای اصلاح ارتباطات اجتماعی انسان.‌ شبهه: آیا دین و فقه کاملند و این فهم ما از دین و فقه است که، کامل نیست؟ پاسخ: این سئوال شبیه این است که بپرسیم، آیا جهان هستی یک کارگاه منظم و قانونمند است ولی برداشتهای علمی و فلسفی ما از آن ناقص است؟ آری همان گونه که جهان با شناسایی جهان فرق دارد مسلم است که دین و فقه نیز با شناسایی و فهم آن دو متفاوت است، ولی یک نکته را نباید فراموش کرد که با توجه به اینکه کمال، حامل ارزشمندی و غیر کمال(نقص)، حامل ضد ارزش است، از دیدگاه علمی، به کار بردن اصطلاح محدودیت یا نسبیت در برداشتهای ما از دین و فقه، مناسبتر و صحیحتر به نظر می‌رسد. زیرا با توجه به محدودیت عمر آدمی و فراوانی نامحدود مسائلی که بالفعل یا بالقوه در ارتباطات چهارگانه انسان (ارتباط انسان با خویشتن، با خدا، با جهان هستی و با همنوع خود) وجود دارد، فهم ما از دین و فقه، در گذرگاه زمان نسبی و درخور امکانات ما در وصول به واقعیات آن دو حقیقت می‌باشد؛ و این محدودیت و نسبیت هیچ ضرری به کاربرد دین و فقه در تنظیم حیات معقول بشری نمی‌زند. این محدودیت و نسبیت در تمامی دانشها، و فلسفه و حتی در عرفان نیز مورد قبول بوده است. این عبارت مانند یک شعار عمومی در سر در کاخ مجلل معارف با خط جلی نوشته شده است که: «همه چیز را همگان دانند و همگان هنوز به دنیا نیامده‌اند» و چه علوم و معارف نامحدودی را که گذشتگان به عهده آیندگان گذاشته‌اند. وحی الهی به وسیله انبیای عظام، کلیات اصول جهان هستی و مبانی فقه را برای بشریت تبلیغ نموده است. درحالی که اکتشافات علمی سطوح، ابعاد و نمودهایی از جهان طبیعی را روشن می‌سازد که ما در گوشه ای بسیار بسیار ناچیز از آن قرار گرفته‌ایم و به اعتراف صاحب نظران، علم و معلومات ما در مقابل مجهولات ما در جهان هستی به قدری اندک است که قابل مقایسه با یکدیگر نمی‌باشند. با این حال هریک از دانشمندان و فلاسفه، همچنان به فعالیتهای خود ادامه می‌دهند. با اینکه آنان به خوبی می‌دانند که جهان با شناسایی جهان فرق دارد و به عللی که خواهیم گفت، هرگز به شناخت مطلق و همه جانبه جهان توفیق نخواهد یافت، باز همچنان در میدان فعالیت خود به تکاپو مشغولند؛ گویی همه جهان را در همان میدان خاص خود خواهند دید!! اما مقداری از این علل در واقع از جمله علل شناخت نسبی ما از جهان نیز محسوب می‌شود. عللی که مانع از شناخت همه جانبه همه اجزا و روابط و کل جهان هستی می‌باشند عبارتند از: 1- کاربرد حواس با درنظر گرفتن محدودیتهای ساختمانی آنها، مانند: چشم و گوش. 2- دخالت مختصات ذاتی وسایل و ابزار گسترش علم و دقت و تعمق بیشتر درباره اجزا و روابط عالم هستی، در محصول معرفتی که از آنها به دست می‌آید، مانند: تلسکوپها، میکروسکوپها و دیگر وسایل و ابزار. 3- هدفگیریهای معین در شناخت اشیا که بدون تردید باعث محدودیت چشم اندازیهای انسان در عالم هستی می‌شود. 4- اصول پیش ساخته کلی که -آگاهانه یا ناآگاهانه- معلومات به دست آمده را آبیاری و توجیه می‌نماید. 5- اصول پیش ساخته شخصی که از ارتباط خاص انسان با خویشتن، با خدا، با جهان هستی و با همنوع خود، در انتخاب اهداف و وسایل علم تاثیر می‌گذارد. تفاوت بسیار قابل توجهی که میان استمداد از وحی دینی در شناخت کلیات اصول جهان هستی و مبانی فقه و تطبیق آنها در این زندگانی، با شناسایی های علمی وجود دارد، این است که در استمداد از وحی دینی -که شناسایی های علمی را هم به رسمیت می‌شناسد- یک آرامش بسیار عالی وجود دارد، که هیچ معرفت و عمل دیگر نمی تواند آن را ایجاد نماید. درصورتی که در آشناییهای علمی معمولی با جهان هستی، دو چیز برای انسان به دست می‌آید: یکی: برخورداری از اجزای جهان برای تامین زندگی مادی؛ دوم: دلخوشی یا تخدیر با آن آشنایی‌های محدود با بعضی از سطوح و اجزای جهان است که هرگز به درجه مطلق آرامش بخشی نمی‌رسد.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

اشاره: «پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی ) مواد ۸۲۶ الی ۱۲۵۱)» عنوان مقاله‌ای است که بخش دوم آن در شماره قبلی صفحه حقوقی اطلاعات چاپ شد. بخش سوم و پایانی این مقاله را می‌خوانیم.
چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

اوضاع کشورهای اسلامی در عهد مأمون بسیار آشفته و نگران کننده بود و شکلگیری نهضت علویان که عکسالعمل سختگیریهای خلفای عباسی به خصوص هارونالرشید بود، مأمون را به فکر و چارهاندیشی واداشت تا با دست زدن به اقدامات تازه جنبش به وجود آمده را به آرامش و سکون مبدل کند.
چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

موضوع فرمان صلح امام حسن (ع) و فرمان جهاد و شهادت امام حسین (ع) دو رویدادی است که به اقتضای زمان رخ داد و مشابه آن در زمان پیامبر (ص) وجود داشت، اما در هر دو مقطع تاریخ بسیاری از مسلمانان تقوا پیشه نکردند و از فرمان معصوم سرپیچی کردند.
چرایی وجوب حکومت اسلامی

چرایی وجوب حکومت اسلامی

بر اساس آموزه‌های قرآن، وجوب حکومت اسلامی الزامآور است تا بتواند احکام الهی را هم چون اقامه نماز، گرفتن زکات، اجرای قوانین قضایی و مانند آنها را اجرایی کند؛ زیرا هر گونه قضاوتخواهی از طاغوت حرام بوده و ولایت طاغوت باطل است و لازم است به جای طاغوت به ولایت غیر طاغوت تن داد که ولایت الهی است.(بقره، آیه 257؛ نساء، آیه 76)
چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

بسیاری نمی‌دانند که مثلاً چه زمانی باید به پزشکی قانونی مراجعه کرد و چه مدارکی را باید به همراه برد؟ آیا فرد می‌تواند رأساً برای گرفتن طول درمان یا هر موضوع دیگری که مراجعه به پزشکی قانونی را الزامی می‌کند، به مراکز مربوط مراجعه کند؟
Powered by TayaCMS