فتنه؛ التباس باطل به حق

فتنه، التباس، حق

سید رضا علوی

فتنه در زبان قرآن به معنای آزمایش و امتحان است و در لسان نهج البلاغه علاوه بر آن به معنای امتزاج و التباس باطل به حق نیز آمده است که باعث می‌شود برخی امور بر مردم مشتبه شود. از دیدگاه امام علی (ع) ، ظهور هرج و مرج و بی ثباتی در اندیشه و حق جلوه دادن باطل و باطل جلوه دادن حق در نظر افراد از نتایج فتنه است.‌

آیت الله خامنه‌ای در اولین برخورد با اتفاقات پس از انتخابات این فتنه را یک آزمون و امتحان سرنوشت سازی برای نخبگان جامعه خواند و در دیدار مسئولان نظام در سالروز بعثت نبی مکرم اسلام(ص) گفت: «نخبگان مراقب باشند، زیرا در امتحان عظیمی قرار گرفته‌اند و موفق نشدن در این امتحان، تنها مردود شدن نیست بلکه موجب سقوط آنان خواهد شد.»[1]

فتنه‌ها انواع مختلفی دارند. فتنه سقیفه، فتنه قتل عثمان، فتنه جمل، فتنه حکمیت و خوارج و...‌

مناشی نفاق، جهالت، خباثت، خیانت و ... هر یک به تنهایی می‌تواند مایه یک فتنه خطرناک در جامعه باشد.‌

در الگوی علوی ریشه کلی فتنه‌ها در دو امر خلاصه می‌شود:‌

اول؛ تبعیت از هوای نفس ‌

دوم؛ بدعت گذاری در دین

امام علی‌(ع) در خطبه 50 نهج‌البلاغه می‌فرماید: «انما بدء وقوع الفتن‌اهواء تتبع و احکام تتبدع یخالف فیها کتاب‌الله و یتولی علیها رجال رجالاعلی غیردین اللهریا»؛ همانا ابتدای بروز آشوب‌ها وفتنه‌ها هواها است که مورد تبعیت قرار می‌گیرند و احکامی است که بدعت گذاشته‌ می‌شوند. در این فتنه‌ها با کتاب خدا مخالفت ‌می‌شود و مردانی از مردان دیگر بر مبنایی غیراز دین خدا تبعیت می‌کنند.» خدا نکند کسی که اسیر هوای نفس خود است مردم به او اقبال کنند که این اقبال شمشیر دو لبه‌ای به دست او می‌دهد که ممکن است حتی برای خودش مخاطره آفرین باشد. در فتنه‌ها بدعت‌ها فراوان می‌شود و باطل با تشبث و التباس به حق سبب می‌شود مردانی از مردان دیگر بر مبنایی غیراز دین خدا تبعیت ‌کنند.‌

امام علی‌(ع) در توصیف اهل بدعت می‌فرمایند: اهل بدعت کسانی‌هستند که با رای و هوای خود با خدا ورسولش مخالفت می‌کنند.‌[2]

مولای متقیان علیه السلام درباره نحوه شکل گیری بدعت می‌فرمایند: «هیچ گاه باطل باچهره باطل خویش عرضه نمی‌شود، بلکه‌لباس حق را بر آن می‌پوشانند و سپس به‌مردم عرضه می‌کنند.» ؛کلمه حق یراد بها الباطل‌ ‌

رهبر انقلاب اسلامی نیز بر همین اساس در مواجهه و تحلیل حوادث بعد از انتخابات، آمیختن حق با باطل و دشوار کردن تشخیص حقیقت را حتی برای پیروان حق، شیوه دیرینه مخالفان اسلام دانست و با یادآوری هشدار امیرمومنان در این‌باره تاکید کرد: «بصیرت مهمترین راه مقابله با این فتنه آفرینی هاست.»[3]