دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

مدارس ایرانی پس از حمله مغول

بعد از حمله ویرانگر مغول به ایران بسیاری از مراکز دینی و علمی از میان رفت و توسعه و رشد فرهنگ اسلامی مدت زمانی کوتاه دچار رکود و وقفه شد.
مدارس ایرانی پس از حمله مغول
مدارس ایرانی پس از حمله مغول

بعد از حمله ویرانگر مغول به ایران بسیاری از مراکز دینی و علمی از میان رفت و توسعه و رشد فرهنگ اسلامی مدت زمانی کوتاه دچار رکود و وقفه شد. با تمامی این احوال تلاش در بازسازی و بنای مراکز دینی و علمی دگربار آغاز شد، چندان که در سال 631 ه.ق در شهر یزد، مدرسه‌ای تحت عنوان مدرسه ضیائیه بنا شد. مدرسه ضیائیه دارای گنبدی از خشت خام است، اعتبار گنبد مدرسه بیشتر بدان سبب است که با توجه به شیوه‌های ماهرانه‌ای که در ساخت گنبد به کار گرفته شده است، سرفصل نوینی در بنای مدارس اسلامی دوره مغول گشوده می‌شود. مدرسه ضیائیه دارای گچ‌بری و نقاشی مفصلی در داخل بنا است که در نوع خود از اهمیت خاصی برخوردار است. در سال 720ه.ق دگربار در یزد بنای مدرسه‌ای تحت عنوان مدرسه کمالیه به اتمام می‌رسد. این مدرسه دارای گنبد خشتی با روکش آجری است، تزئینات سر در این مدرسه که دارای نقش و نگار فراوان است نشانگر رشد و تحول هنر تزئینی اسلامی در این زمان است.

مدرسه رکنیه در یزد از دیگر مدارس معتبری است که در سال 725 ه.ق ساختمان آن به اتمام می‌رسد و امروز تمام گنبد آن برجا مانده که به نام گنبد سید رکن‌الدین مشهور است و از دیگر بناها که شامل مدرسه و رصدخانه و کتابخانه مدرسه رکنیه است، آثاری برجا نمانده است. هم فاصله دو قرن هفتم و هشتم هجری قمری مدارس دیگری در شهر یزد بنا می‌شود که از جمله باید از مدرسه و خانه حسینیان یاد کرد. بنای این مدرسه که متعلق به قرن هفتم هجری قمری است با همت شر‌ف‌الدین حسینی و فرزندش معین‌الدین اشرف از سادات حسینی برپا شد. گنبد خشتی مدرسه همراه با تزئینات داخلی گنبد تا به حال باقی مانده است. در این دوران سوای شهر یزد که از اهمیت علمی ویژه‌ای برخوردار است، در سایر شهرهای ایران مدارس معتبر و عمده‌ای بنا می‌شود که از آن جمله می‌توان به مدرسه امامی در شهر اصفهان اشاره کرد، مدرسه قدیمی امامی از دو طبقه ساخته شده و دارای چهار ایوان است.

در طرفین ایوان‌ها طاق‌نماهای دو طبقه برپا شده، از ویژگی‌های عمده مدرسه امامی اصفهان کاشیکاری‌های معرق مدرسه است که از نفاست و زیبایی چشمگیری برخوردار است. قدر مسلم در فاصله این دو قرن بنای مدرسه دینی در بسیاری از نقاط ایران ادامه داشته که با کمال تأسف از اغلب این مدارس تنها نامی باقی مانده است. از ورای توصیفاتی که در کتاب‌های تاریخی به نگارش درآمده می‌توان دریافت که در بیشتر مدارس کاریزهایی جریان داشته و هر مدرسه‌ای دارای کتابخانه‌ای بزرگ با کتب نفیس بوده است. از این گذشته، وجود «بیت‌الادویه» و دارالشفا در بعضی از مدارس دارای اهمیت خاصی بوده، در این داروخانه‌ها و درمانگاه‌ها طبق شیوه بیمارستان‌های اسلامی پزشکان ضمن مداوای بیماران به تدریس علم طب نیز همت می‌گماشتند. مدارس اسلامی غالباً همراه با مسجد، حمام و بازار بنا شده که حکایت از اعتبار مدارس اسلامی دارد.

  منبع: مدارس اسلامی ایران، میعادگاه دین و هنر، فصلنامه هنر، 1362.

روزنامه دنیای اقتصاد

تاریخ: 2/7/1396

مدرسه ضیائیه در یزد

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

اشاره: «پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی ) مواد ۸۲۶ الی ۱۲۵۱)» عنوان مقاله‌ای است که بخش دوم آن در شماره قبلی صفحه حقوقی اطلاعات چاپ شد. بخش سوم و پایانی این مقاله را می‌خوانیم.
چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

اوضاع کشورهای اسلامی در عهد مأمون بسیار آشفته و نگران کننده بود و شکلگیری نهضت علویان که عکسالعمل سختگیریهای خلفای عباسی به خصوص هارونالرشید بود، مأمون را به فکر و چارهاندیشی واداشت تا با دست زدن به اقدامات تازه جنبش به وجود آمده را به آرامش و سکون مبدل کند.
چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

موضوع فرمان صلح امام حسن (ع) و فرمان جهاد و شهادت امام حسین (ع) دو رویدادی است که به اقتضای زمان رخ داد و مشابه آن در زمان پیامبر (ص) وجود داشت، اما در هر دو مقطع تاریخ بسیاری از مسلمانان تقوا پیشه نکردند و از فرمان معصوم سرپیچی کردند.
چرایی وجوب حکومت اسلامی

چرایی وجوب حکومت اسلامی

بر اساس آموزه‌های قرآن، وجوب حکومت اسلامی الزامآور است تا بتواند احکام الهی را هم چون اقامه نماز، گرفتن زکات، اجرای قوانین قضایی و مانند آنها را اجرایی کند؛ زیرا هر گونه قضاوتخواهی از طاغوت حرام بوده و ولایت طاغوت باطل است و لازم است به جای طاغوت به ولایت غیر طاغوت تن داد که ولایت الهی است.(بقره، آیه 257؛ نساء، آیه 76)
چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

بسیاری نمی‌دانند که مثلاً چه زمانی باید به پزشکی قانونی مراجعه کرد و چه مدارکی را باید به همراه برد؟ آیا فرد می‌تواند رأساً برای گرفتن طول درمان یا هر موضوع دیگری که مراجعه به پزشکی قانونی را الزامی می‌کند، به مراکز مربوط مراجعه کند؟
Powered by TayaCMS